Xi vill að Trump sleppi takinu á Taí­van

Xi mun fara til Washington DC á morgun og er það í fyrsta sinn í rúman áratug sem hann sækir höfuðborg Bandaríkjanna heim. Fyrr á árinu ferðaðist Trump til Peking, þar sem hann fundaði með Xi.

Samband Bandaríkjanna og Kína hefur beðið nokkra hnekki á undanförnum árum. Mörg málefni hafa komið þar að en má meðal annars nefna málefni Taívan, stríðið gegn Íran, tolla Trumps, gervigreind og ýmislegt annað.

Þrátt fyrir þessa spennu hefur eins konar vopnahlé ríkt milli ríkjanna. Trump hefur haldið aftur af sér í beitingu tolla og refsiaðgerða og ráðamenn í Kína hafa haldið áfram að veita Bandaríkjamönnum aðgang að svokölluðum sérstökum málmum og seglum úr þeim.

Aðgangur Bandaríkjamanna að sjaldgæfum málmum hefur þó verið takmarkaður og hafa bandarísk fyrirtæki átt í basli með að verða sér úti um þá. Forsvarsmenn iðnaðarfyrirtækja í Evrópu og Asíu hafa einnig kvartað yfir takmörkuðum aðgangi að sjaldgæfum málmum.

Viðskiptastríð varð að tímabundnu vopnahléi

Sjaldgæfir málmar eru í stuttu máli sagt gífurlega mikilvægir við framleiðslu svo gott sem allra nútímatækja og tóla og eru gífurlega mikilvægir birgðakeðjum ríkja um allan heim. Kínverjar eru nánast einráðir á þessum markaði eftir að hafa varið fúlgum fjár og mikilli vinnu í áratugi í að ná þessum yfirráðum.

Málmarnir eru grafnir upp víða um heim en vinnsla þeirra fer nánast öll fram í Kína.

Þegar Trump beitti fjölmörg ríki heims umfangsmiklum tollum í fyrra, beitti hann sérstaklega umfangsmiklum tollum gegn Kína. Það leiddi til viðskiptastríðs milli ríkjanna, sem lauk með samkomulagi sem gert var í Suður-Kóreu síðasta október.

Það samkomulag fellur úr gildi þann 10. nóvember næstkomandi.

Í apríl í fyrra settu Kínverjar ýmsar takmarkanir á útflutning sjö tegunda sjaldgæfra málma og afurða úr þeim. Seinna voru svo frekari takmarkanir kynntar en þær eiga að taka gildi þann 10. nóvember, sama dag og vopnahléið rennur úr gildi.

Sú dagsetning er líklega ekki tilviljun heldur er henni eflaust ætlað að auka áhrifamátt Kínverja í viðræðum við Bandaríkjamenn.

Sjaldgæfir málmar eru einnig mjög mikilvægir við framleiðslu nútímavopna. Kínverjar hafa sett sérstakar takmarkanir á útflutning málma til hergagnaframleiðslu.

Sjá einnig: Reyna að halda sjaldgæfum málmum frá hernum

Þar að auki hafa yfirvöld í Kína beitt umfangsmiklum takmörkunum gegn japönskum fyrirtækjum, vegna pólitískra deilna milli ríkjanna.

Trump hefur einnig ýmis ráð til að þrýsta á Kínverja. Nýlega samþykktu báðar deildir Bandaríkjaþings frumvarp sem gerir forsetanum kleift að beita Kína, og öðrum ríkjum, umtalsverðum refsiaðgerðum og tollum.

Varaði við átökum milli Kína og Bandaríkjanna

Annað mál sem verður án efa fyrirferðarmikið í viðræðum Trumps og Xi er Taívan. Kínverjar gera tilkall til eyríkisins og hefur Xi sagt að til greina komi að taka yfirráð þar með herafli, telji hann það nauðsynlegt.

Ferðum kínverskra herskipa og herflugvéla kringum Taívan hefur fjölgað verulega á undanförnum árum. Ráðamenn í Taívan segja Kínverja vera að auka þrýstinginn á eyríkið verulega og mögulega séu þeir að undirbúa það að setja Taívan í herkví ef til átaka kemur.

Á síðasta fundi forsetanna spilaði Taívan stóra rullu. Þá funduðu þeir í um tvo klukkutíma og varaði Xi við því að til átaka gæti komið milli Bandaríkjanna og Kína, ef rangt yrði haldið á spöðunum varðandi Taívan.

Xi notaði hugtakið um gildru Þúkýdídesar og sagði að ríkin þyrftu að komast hjá þeirri gildru. Þetta hugtak fjallar um þá hugmynd að þegar rísandi veldi ógnar stöðu annars stórveldis sé stríð líklegra en ekki.

Sjá einnig: „Hann vill ekki sjá baráttu um sjálfstæði“

Ríkisstjórn Trumps hefur á undanförnum mánuðum staðið í vegi tveggja umfangsmikilla vopnakaupa Taívana á hergögnum frá Bandaríkjunum. Annar samningurinn yrði sá stærsti í viðskiptasögu Bandaríkjanna og Taívan.

Þá hefur Trump ítrekað endurómað áróður Kínverja í garð Taívan og ítrekað sakað Taívana um að hafa stolið örgjörvaframleiðslu Bandaríkjanna.

Sjá tækifæri í Trump

Kínverski herinn starfar nærri því daglega nærri Taívan en strandgæslan hefur spilað sífellt stærri rullu í þeim aukna þrýstingi sem Kínverjar beita Taívana. Þeim þrýstingi er ætlað að grafa undan vörnum eyríkisins með því að þreyta Taívana með auknu álagi.

Samhliða þessu hefur dregið úr trú ráðamanna í Taívan á því að Bandaríkjamenn myndu koma þeim til aðstoðar, ef gerð yrði innrás. Í nýrri

Ítarlega var fjallað um stöðu herafla Kína og Taívan í ágúst. Þá grein má sjá hér að neðan.

Leiðtogi stærsta stjórnarandstöðuflokks Taívan fór til Kína í apríl. Þar fundaði Chen Li-wun með embættismönnum og hitti einnig Xi, sem hún sagði að hefði einstaklega mjúkar hendur. Líkti hún höndum hans við ský.

Wall Street Journal sagði frá því á dögunum að í aðdraganda þeirrar ferðar hefðu leiðtogar stjórnarandstöðuflokksins og embættismenn í Kína átt í umfangsmiklum viðræðum um hvurslags orðalag Cheng myndi nota um Xi og heimsókn sína til Kína.

Áður en hún fór til Kína deildi hún drögum að ávarpi sem hún flutti þar með kínverskum embættismönnum en í ávarpinu lýsti hún yfir andstöðu við það að íbúar Taívan lýstu yfir formlegu sjálfstæði.

Heimsóknin þykir varpa ljósi á nýja aðferð sem Kínverjar vilja nota til að ná yfirráðum yfir Taívan, án þess að skjóta einu einasta skoti. Hún snýst um að sannfæra íbúa eyríkisins um að barátta gegn Kína sé tilgangslaus.

Sjá einnig: Segir Taívani ekki vilja átök en þeir muni ekki gefa eftir

Xi er sagður sjá sérstakt tækifæri í því að Donald Trump gæti verið tilbúinn til að hætta stuðningi við Taívan, í skiptum fyrir bætt samskipti við Kína og betri viðskiptasamninga.

Einn taívanskur embættismaður sagði í samtali við blaðamann WSJ að Kínverjar sæju tækifæri í Trump og því hversu óútreiknanlegur hann hefur verið varðandi fyrri skuldbindingar Bandaríkjanna. Það sé Xi í hag.