Trump um Xi og Taí­van: „Hann vill ekki sjá bar­áttu um sjálf­stæði“

„Ég mun taka ákvörðun. En, þú veist, það síðasta sem við þurfum núna er stríð í fimmtán þúsund kílómetra fjarlægð,“ sagði Trump um vopnasöluna þegar hann ræddi við blaðamenn um borð í forsetaflugvélinni eftir að tveggja daga heimsókn hans til Kína lauk.

Trump sagði að hann og Xi hefðu talað mikið um Taívan og sagði að Xi væri þeirrar skoðunar að Bandaríkjamenn mættu ekkert koma að því sem Taívanir „væru að gera“.

„Hann er mjög mikið á móti því sem þeir eru að gera,“ sagði Trump um viðhorf Xi til Taívan.

„Hann vill ekki sjá baráttu um sjálfstæði. Það yrðu kröftug átök.“

Trump sagðist hafa hlustað á Xi en sagðist ekki hafa tekið neina ákvörðun eða ekki skuldbundið sig til neins.

Hótaði átökum vegna Taívan

Utanríkisráðuneyti Kína sagði frá því í gærmorgun að á um tveggja tíma fundi forsetanna hefði Xi varað Trump við því að til átaka gæti komið milli Bandaríkjanna og Kína, ef rangt yrði haldið á spöðunum varðandi Taívan.

Xi notaði hugtakið um gildru Þúkýdídesar og sagði að ríkin þyrftu að komast hjá þeirri gildru. Þetta hugtak fjallar um þá hugmynd að þegar rísandi veldi ógnar stöðu annars stórveldis sé stríð líklegra en ekki.

Sjá einnig: Varaði Trump við átökum vegna Taívan

Ríkisstjórn Xi hefur lýst yfir mikilli óánægju með áðurnefnda vopnasölu, sem hefur verið metin á um ellefu milljarða dala og yrði umfangsmesta vopnasala Bandaríkjanna til Taívan í sögunni. Ríkisstjórn Trumps samþykkti söluna í desember en hefur ekki framkvæmt hana enn.

Önnur enn stærri vopnasala hefur einnig verið til umræðu innan veggja þinghússins í Bandaríkjunum en hún virðist einnig hafa strandað í Hvíta húsinu.

Segjast ætla að eignast Taívan og jafnvel með valdi

Eins og frægt er gera Kínverjar tilkall til Taívan og hefur Xi heitið því að sameina Kína og Taívan og gera það með valdi ef svo þarf. Hann er sagður hafa gert það að markmiði sínu að ná völdum á Taívan og hefur hann sagt að það markmið megi ekki enda á höndum komandi kynslóða.

Undanfarin ár hafa Kínverjar beitt Taívan sífellt meiri þrýstingi með því markmiði að grafa undan vörnum ríkisins. Herafli Kína hefur sömuleiðis gengist mikla nútímavæðingu og uppbyggingu en Xi er sagður hafa skipað forsvarsmönnum hersins að vera tilbúnir fyrir mögulega innrás í Taívan árið 2027. Það ár mun marka aldarafmæli kínverska hersins.

Þá hefur Xi staðið í umfangsmiklum hreinsunum meðal æðstu herforingja Kína á undanförnum árum.

Sjá einnig: Einungis einn her­foringi eftir í mið­stjórn kín­verska hersins

Taívanar segjast sjálfstæðir og segjast ætla að verja frelsi sitt og lýðræði. Sjálfstæðissinnum hefur vaxið ásmegin í Taívan á undanförnum árum en Taívanar hafa aldrei lýst yfir formlegu sjálfstæði.

Bandaríkin slitu formlegum tengslum við Taívan árið 1979, að kröfu Kínverja, en hafa þrátt fyrir það haldið umfangsmiklum óformlegum tengslum við ríkið og útvega Taívan meðal annars vopn. Bandaríkjamenn hafa um árabil haldið því loðnu hvort þeir myndu beita valdi til að verja Taívan.

Sérfræðingar sem AP fréttaveitan ræddi við segja að viðræður Trumps og Xi um vopnasöluna hafi mögulega brotið gegn gömlum viðmiðum sem Ronald Reagan setti árið 1982 en þau mótuðu samskipti Bandaríkjanna við Taívan út frá „eitt Kína“ stefnu Bandaríkjamanna.

Annað viðmið þeirra, af sex, segir að Bandaríkjamenn muni ekki ræða vopnasölu til Taívan við ráðamenn í Kína.

Áhyggjur vegna Trumps

Trump hefur aukið á áhyggjur fólks um að Bandaríkin myndu ekki koma Taívan til aðstoðar og hefur kallað eftir því að eyríkið verji mun meira til varnarmála. Hann hefur meðal annars stungið upp á að upphæðin fari í tíu prósent af landsframleiðslu, sem er mun meira en Bandaríkin og flest önnur ríki sem eru ekki í stríði gera.

Þá meinaði Trump leiðtogum Taívan að ferðast til New York í fyrra af ótta við að það myndi reita Xi til reiði.

Marco Rubio, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, segir samband Bandaríkjanna og Kína óbreytt. Í viðtali við NBC News í gær varaði hann Xi við því að reyna að taka Taívan með hervaldi.

„Stefna okkar er óbreytt,“ sagði Rubio meðal annars. „Hún hefur verið nokkuð óbreytt gegnum margar ríkisstjórnir.“

Þá sagði hann einnig að viðræðurnar milli Trumps og Xi um vopnasöluna hefðu ekki verið fyrirferðarmiklar, þó Trump hefði sagt að Taívan hefði verið stór hluti umræðunnar.