Lista­mönnum fækkar ört

Hagstofa Íslands birti í dag tölfræði um fjölda fólks starfandi í menningu og skapandi greinum. Fækkunin nemur um fimmtungi á níu árum og um 15,2 prósentum á aðeins tveimur árum.

Fréttastofa greindi frá því á dögunum að töluverður flótti væri í kvikmyndageiranum hér á landi en Jóna Hlíf Halldórsdóttir, forseti Bandalags íslenskra listamanna, segir í samtali við fréttastofu að svipað væri uppi á teningnum í öðrum greinum.

Erla Rún Guðmundsdóttir, forstöðukona Rannsóknarseturs skapandi greina, segir um varhugaverða þróun að ræða.

„Sem rannsakanda og fyrrum starfsmanni þarna á Hagstofunni þá kemur á óvart hve mikil fækkunin hefur verið. Það er umtalsverð fækkun á starfandi fólki í menningu og skapandi greinum. Þeim sem starfa sjálfstætt fækkar mest á meðan launafólki lækkar mikið. Þeir sem eru í blandaðri starfsemi fækkar minnst, en það er samt fækkun í öllum hópum.“

Starfsfólki er skipt í þrjá flokka: Í fyrsta lagi menningarstörf í menningargreinum, sem dæmi leikari í leikhúsi. Í öðru lagi önnur störf í menningargreinum eins og markaðsstjóri leikhúss. Og í þriðja lagi menningarstörf í öðrum atvinnugreinum líkt og grafískur hönnuður hjá tæknifyrirtæki.

„Þegar maður horfir á þessa hópa er fækkunin eingöngu í menningarstörfunum, hvort sem það er í skapandi greinum eða utan þeirra. Á meðan þeim sem eru í öðrum störfum innan skapandi greina er ekki að fækka. Það virðist vera að stoðþjónusta fái að halda sér sem launafólk á meðan listamönnum og öðrum sem hafa skapandi störf er að fækka.

Hún veltir því upp hvort svokallað gigghagkerfi hafi þau áhrif að listamenn færist yfir í verktöku og smærri hliðarstörf.

Heldurðu að þetta gæti orðið enn verra ef það er ekki brugðist við með einhverjum hætti? 

„Já, sjálfsagt. Auðvitað hefur það verið í umræðunni og maður sér það í fjárlögum og almennt í umræðunni að það er verið að skera af og það eru aðhaldskröfur út um allt og í menningarstofnunum og í sjóðunum. Auðvitað virðist þetta benda til þess að það sé ástæða til að staldra aðeins við og endurskoða það.“

Hún segir um mikinn missi að ræða.

„Þetta er fólk sem kemur samfélagi og efnahagi til góða og líka bara hæfni sem  kemur með listafólki sem skiptir máli fyrir samfélagið og ekki síst í kringum þessar breytingar sem eru að verða núna með tilkomu gervigreindar og tækni.“