Þroskaðri, nútímalegri og jafnari tengsl

Nicholas Burns, aðstoðarutanríkisráðherra Bandaríkjanna, segir samband Íslands og Bandaríkjanna vera orðið nútímalegra, þroskaðra og jafnara eftir að bandaríska varnarliðið hvarf héðan í fyrrahaust.

Burns er hæst setti fulltrúi Bandaríkjastjórnar sem til Íslands kemur síðan Colin Powell, þáverandi utanríkisráðherra, mætti á ráðherrafund NATO í Reykjavík árið 2002, en í þeirri heimsókn var Burns reyndar í fylgdarliði Powells. Það var Burns, sem fyrir hönd Bandaríkjastjórnar, hringdi hið sögulega símtal hinn 15. mars í fyrra og tilkynnti íslenskum stjórnvöldum um lokun herstöðvar­innar á Keflavíkurflugvelli.

„Ég veit að við höfum einn erfiðasta kafla í samskiptum Íslands og Bandaríkjanna að baki okkur, þar sem við tókum þá ákvörðun að loka herstöðinni,“ sagði ráðherrann á fundi með blaðamönnum í bandaríska sendiherrabústaðnum.

Hann var spurður um viðbrögð við því að margir Íslendingar skynjuðu það hvernig þessi ákvörðun var tekin af hálfu Bandaríkjastjórnar sem hrokafulla og óvinsamlega. „Það var aldrei ætlun okkar að troða Íslendingum um tær,“ svaraði Burns. „Það var mjög erfitt að hringja þetta símtal,“ staðfesti ráðherrann, en bætti við: „Við verðum að muna samhengið. Við vorum í viðræðum, sem höfðu strandað .... Frá okkar bæjardyrum séð var nauðsynlegt að gera breytingar í átt að vörnum sem væru betur í takt við nýja öld.“

„Ef menn skynja það hér þannig að Bandaríkjastjórn hafi komið fram af hroka eða einhliða harma ég það,“ sagði hann. „Ísland er okkur of dýrmætur vinur til að við kærum okkur um að fólki hér finnist þetta. Við viljum sýna vinum okkar virðingu, eins og vera ber í samskiptum vina.“

Burns sagði að í Washington hefðu menn mjög jákvæða ímynd af Íslandi og litu á landið sem fyrirmyndarbandamann. Bandarísk stjórnvöld væru enda staðráðin í að standa við það samkomulag um áframhald varnarsamstarfsins sem gert hefði verið í fyrrahaust.

Heimsókn Burns til Reykjavíkur er liður í því pólitíska samráði sem kveðið er á um í samkomulaginu. Hann benti líka á að heimsókn bandaríska herskipsins USS Normandy, sem ásamt tveimur öðrum NATO-skipum úr þýska og spænska flotanum liggur nú við festar í Sundahöfn, væri liður í að uppfylla skuldbindingar Bandaríkjanna hvað varðar öryggi og varnir Íslands. Þátttaka bandarískra herþotna í Norðurvíkingi, heræfingu NATO sem fram fer hér á landi í ágúst, væri annað dæmi um þetta. Næsta æfing sem fram fer sumarið 2008 sé enn ein. „Við munum standa við skuldbindingar okkar við öryggi Íslands út í æsar,“ sagði ráðherrann.

Hann sagði samstarf Íslands og Bandaríkjanna innan NATO einnig mjög gott. Fastafulltrúar beggja landa hefðu til dæmis starfað mjög vel saman að tillögum að því fyrirkomulagi lofthelgiseftirlits í lögsögu Íslands sem verið hefði til umræðu innan NATO á síðustu mánuðum og gera mætti ráð fyrir að yrði afgreitt í næstu viku.