Leggur loka­hönd á þings­á­lyktun um þjóðar­at­kvæða­greiðslu

Þorgerður Katrín var til viðtals í Bítinu og fór þar um víðan völl. Hún ræddi stöðu vegna stríðs í Íran, viðskiptastríð Bandaríkjanna, inngöngu í Evrópusambandið og mögulegar samningaviðræður.  Fyrst ræddi hún andlát Davíðs Oddsonar en þau störfuðu saman í Sjálfstæðisflokknum.

„Ég vil byrja á því að votta aðstandendum hans mínar innilegustu samúðarkveðjur,“ sagði Þorgerður Katrín í Bítinu á Bylgjunni í morgun. Hún sagði hann einn áhrifamesta stjórnmálamann síðari tíma.

„Þegar maður lítur til baka hugsar maður um hann og Ólaf Thors og Hannes Hafstein,“ segir hún og að það séu fyrstu nöfnin sem komi til hugar. Hann hafi haft mikil áhrif, eins og fleiri eins og Jón Baldvin, á það hvernig íslenskt samfélag þróaðist og hafi fært íslenskt samfélag í nútímann.

„Hann breytti íslensku samfélagi að mínu mati þannig að það náðist almennileg viðspyrna,“ segir Þorgerður og að hann hafi verið litríkur karakter.

„Það var náttúrulega mjög lærdómsríkt að vinna og starfa í kringum hann. Hann er leiftrandi og skapandi, mikill listamaður líka,“ segir hún og að það megi sjá í textum hans.

„Sterkur karakter er genginn og það er margt hægt að læra frá hans tímum.“

Eru í sambandi við Íslendinga 

Spurð um Íslendinga í Íran segir Þorgerður ekki marga Íslendinga í Íran en það séu margir Íslendingar í fríi og í vinnu í Miðausturlöndum. Ráðuneytið hafi fengið mörg símtöl og sé að aðstoða og veita upplýsingar.

„Við erum í mjög góðu samstarfi við Norðurlöndin,“ segir hún og að það sé afar gagnlegt því við eigum ekki sendiráð á svæðinu. Borgaraþjónustan sýni einnig hvað þau séu öflug og það sé dýrmætt.

Þorgerður Katrín segir að alveg eins og stríðið í Úkraínu hefur haft bein áhrif á Ísland þá hafi þetta stríð bein áhrif á Ísland, öryggi og frelsi og það skipti máli að sýna samstöðu og verja það alþjóðlega að þjóðir stýri sínu fullveldi og sjálfstæði sjálfar.

„Það sama varðar Íran,“ segir Þorgerður Katrín og undirstrikar að alþjóðalög verði að gilda og tekur undir með alþjóðaritara Sameinuðu þjóðanna um það.

Ekki bjartsýn að klerkastjórninni verði kollvarpað

Hún segir á sama tíma ekki litið fram hjá því og hún hafi margítrekað sagt að hún hafi ímugast á þeim stjórnvöldum sem hafi verið við völd í 47 ár í Íran.

„Hvernig þau hafa kúgað sína íbúa, beitt þá ofbeldi, brotið ítrekað á mannréttindum og í raun slátrað sínu fólki sem hefur leyft sér að hafa skoðanir,“ segir hún og að hún voni að þetta leyfi til breytinga en það sé ekki endilega tilefni til að vera bjartsýn með það, miðað við niðurstöður í Líbíu, Afganistan og Írak.

„Það hefur ekki leitt til þess að það hafi verið sett á laggirnar stjórnvöld sem virða þessi grundvallarmannréttindi sem við, til dæmis Íslendingar, stöndum fyrir,“ segir Þorgerður Katrín og að þess vegna sé hún ekki bjartsýn að þeim takist að kollvarpa klerkastjórninni.

Hún vonist til þess að sjálfsákvörðunarréttur írönsku þjóðarinnar fái fram að ganga og þau fái stjórnvöld sem einkennist ekki af öfgum og yfirgangi. Klerkastjórnin hafi stutt leynt og ljóst við Hamas og Hezbollah sem hafi leitt til óöryggis á svæðinu.

„Allt þetta hefur áhrif á okkur,“ segir Þorgerður Katrín og að þetta geti, til dæmis, leitt til aukins flóttamannafjölda í Evrópu og að hækkun á olíuverði hafi einnig beint áhrif verðlag og verðbólgu á Íslandi.

„Það verður óvissa víða í alþjóðaheiminum og það hefur áhrif á okkur.“

Á leið til Bandaríkjanna

Hún segir mikilvægt að stunda virkt alþjóðasamstarf og hún hafi ætlað að vera meira heima en mál hafi þróast þannig að hún hafi frá því hún tók við embætti varið miklum tíma erlendis. Þar hafi viðskiptastríð Bandaríkjanna til dæmis haft veruleg áhrif og það sé að teiknast upp önnur mynd í viðskiptum og efnahagsmálum en við séum vön. Þannig þurfi að styrkja efnahagslegar varnir eins og aðrar varnir. Það sé nýr veruleiki fyrir Íslendinga.

„Við getum lent milli skips og bryggju, það ætlum við okkur ekki að gera. Við ætlum ekki að lenda í því að fá einhverja brauðmola frá stórþjóðum þegar þeim hentar. Við þurfum að tryggja okkar hefðbundnu varnir, en ekki síður efnahagslegt öryggi.“

Þorgerður Katrín gerir til dæmis ráð fyrir að fara til Bandaríkjanna í næstu viku til að ræða viðskiptamál. Hún segist hrædd um að EES-samningurinn nái ekki að vera eins sterkur og hann á að vera því það séu allir að hugsa um sig, sama hvort það sé Bandaríkin, Evrópusambandið eða einhver annar.

„Það er að teiknast upp veröld þar sem við Íslendingar þurfum á alþjóðasamstarfi og samtali að halda.“

Hún segir að frá því að tollar Bandaríkjanna hafi verið lagðir á hafi stjórnvöld verið í sambandi við bandaríska embættismenn en viðurkennir þó að Ísland sé langt frá því að vera fyrst í röðinni. Aðrar þjóðir séu framar en það sé samt þörf á samtali.

„Menn verða að átta sig á að við Íslendingar þurfum að horfa á heildarmyndina,“ segir hún og að það þurfi að horfa á íslenskt atvinnulíf og efnahagslíf í öllum ákvörðunum.

Rétti tíminn fyrir Evrópusambandið

Hvað varðar Evrópusambandið og atkvæðagreiðslu um samningaviðræður segir Þorgerður Katrín að það sé réttur tími núna til að fara inn í sambandið.

„Staða Íslands er mjög sterk, samningsstaða okkar er mjög sterk í þeim heimi sem við lifum í núna,“ segir hún og að samningsstaðan sé miklu betri núna en áður, meðal annars vegna þróunar heimsmála og vegna landfræðilegrar stöðu.

„Það eru ekkert margar raddirnar eftir sem tala svipað og við Íslendingar tölum,“ segir hún og að okkar rauða lína sé lýðræði, mannréttindi og frelsi, að virða fullveldi ríkja og friðhelgi landamæra. Hér sé talað um félagslega ábyrgð, hvernig eigi að byggja upp velferðarkerfi og hafa jafnvægi í verðmætasköpun.

Þorgerður Katrín segist ekki skilja hysteríu í kringum þessa umræðu en telur suma alltaf vera á þeirri skoðun að það sé aldrei rétti tíminn til að skoða Evrópusambandið. Hún segir þetta rétta tímann til að sýna hugrekki og framsýni. Það sé þörf á að bjóða ungu fólki aðra kosti en þrefalda verðbólgu og vexti.

„Af hverju ekki að láta á þetta reyna? Við hvað eru menn hræddir?“ spyr Þorgerður og á þá við samningaviðræður. Hún segir stjórnvöld ætla að tryggja tvær þjóðaratkvæðagreiðslur, annars vegar hvort við eigum að fara í samningaviðræður, og ef það verður af þeim, þá að greiða atkvæði um inngöngu eður ei.

Fyrst til að segja nei við lélegum samningi

„Ég er fyrsta manneskjan til að segja nei ef samningurinn er lélegur,“ segir hún og að í samningnum þyrfti, til dæmis, að tryggja yfirráð yfir sjávarútvegi. Hún segir hægt að finna sérlausnir og það sé ábyrgðarhluti að láta á samningaviðræður reyna.

„Það er enginn ókostur við það að láta á þetta reyna.“

Hún segir mikilvægt að eiga rödd við borðið og það sé það sem Íslendingar ákváðu til dæmis að gera þegar NATO var stofnað.

Þorgerður Katrín segir að með EES-samningnum séu Íslendingar ekki með í tollabandalaginu og þess vegna sé betra að vera með í Evrópusambandinu. Evrópa sé að verða sterkari í öryggis- og varnamálum og það skipti máli að hafa rödd við borðið.

Þorgerður Katrín segir stöðuna góða innan ríkisstjórnarinnar og það séu mikilvæg verkefni fram undan og að hún sé til dæmis á lokametrunum með þingsályktunartillögu um atkvæðagreiðslu um samningaviðræður við Evrópusambandið. Hún vill ekki gefa upp hvort sú atkvæðagreiðsla verði í ágúst. Hún verði fyrst að leggja það fyrir ríkisstjórn og þingflokka.