Saka stjórnina um „ósk­hyggju, af­neitun og í­myndaðan veru­leika“

Guðrún Hafsteinsdóttir, formaður Sjálfstæðisflokksins, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins og Sigurður Ingi Jóhannsson, formaður Framsóknarflokksins, beindu öll fyrirspurn sinni til Kristrúnar í fyrirspurnartíma á Alþingi í morgun og kröfðust svara vegna stöðunnar í efnahagsmálum eftir síðustu verðbólgumælingu og vaxtaákvörðun Seðlabankans í gær. 

„Grautfúl“ en hyggst halda plani

„Við fengum í gær enn eina staðfestinguna á því að planið hjá ríkisstjórninni er ekki að virka. Seðlabankinn heldur stýrivöxtum óbreyttum í 7,25 prósentum vegna viðvarandi og þrálátrar verðbólgu sem ekkert bendir til að sé á niðurleið,“ sagði Guðrún meðal annars.

 Undanfarna viku hafi ráðherrar ríkisstjórnarinnar keppst við „að kenna öllum öðrum um stöðuna í stað þess að líta í eigin barm. En hvað segja þeir nú þegar Seðlabankinn hefur staðfest, hefur staðfest, að staðan sé fyrst og fremst komin til vegna aðgerða ríkisstjórnarinnar,“ sagði Guðrún ennfremur, og vísaði þar til greiningar Seðlabankans sem kynnt var í gær þar sem hækkun opinberra gjalda er sögð einkum skýra aukna verðbólgu í síðustu mælingu.

Kristrún svaraði á þá leið að ríkisstjórnin hefði sjálf gjarnan vilja sjá verðbólgutölur „á öðrum stað.“

„Við fengum tvær vondar mælingar í röð og ég er grautfúl yfir því. Og ég hef ekki skorast undan neinni ábyrgð hvað það varðar. Þetta er ástæðan fyrir því að við erum að fara inn í fjármálaáætlunarferlið núna og höldum plani og við ætlum ekki að láta snúast hér inni útaf stökum mælingum. Það liggur alveg fyrir að það besta sem ríkisstjórnin getur gert núna er að halda plani og skila hallalausum fjárlögum sem er eitthvað sem síðustu ríkisstjórn var ómögulegt að gera,“ sagði Kristrún. Hún viðurkenndi að „hluti“ af því verðbólguskoti sem mældist síðast megi rekja til gjaldahækkana, en segir að þær hækkanir geri það mögulegt að loka „því risa gati sem myndaðist á síðasta kjörtímabili,“ sagði Kristrún meðal annars.

Rifjaði upp planið sem Sigmundr segir ímyndaðan veruleika

Sigmundur Davíð var næstur í röðinni og hann fylgdi eftir fyrirspurn Guðrúnar um efnahagsmálin. Hann lýsti furðu sinni yfir viðbrögðum forsætis- og fjármálaráðherra þar sem Sigmundur vill meina að mikil áhersla hafi verið lögð á „að kenna öllum öðrum um en ríkisstjórninni.“

Í svari sínu benti Kristrún meðal annars á að í tilkynningu Peningastefnunefndar komi fram að þrátt fyrir tímabundna verðbólguaukningu hafi verðbólguhorfur lítið breyst. Þetta sé lykilatriði. Ríkisstjórnin stjórni ekki landinu útfrá stökum mælingum, heldur haldi sig við sitt langtímaplan. Sigmundur velti þá fyrir sér í sinni síðari fyrirspurn hvert planið eiginlega væri og hvort að aðgerðir ríkisstjórnarinnar væri að hafa öfug áhrif á við það sem planið hafi gert ráð fyrir. „Hvert er þetta plan? Við fáum aldrei að vita það, ef það er yfirhöfuð til. Ég held að planið sé bara að búa í eigin veruleika. Og sama hvað gerist, sama hvað kemur á daginn, að halda sig við sinn ímyndaða veruleika,“ sagði Sigmundur.

Þessu svaraði Kristrún fullum hálsi. „Ég get upplýst um það, ef háttvirtur þingmaður veit ekki eða man ekki hvert planið er, en planið er: Enginn hallarekstur ríkissjóðs. Planið er jafnvægishagvöxtur. Planið er fyrirsjáanleiki og stöðugleiki. Þess vegna erum við með stöðugleika í hagstjórn og hlaupum ekki upp til handa og fóta út af stökum mælingum,“ sagði Kristrún. „Þetta er ekki óskhyggja. Það liggur fyrir að ætlum að skila af okkur jákvæðri stöðu strax á næsta ári.“

Verðtrygginging „séríslenskt vandamál“ sem þurfi að taka á

Formennirnir spurðu Kristrúnu líka út í bæði áform um skref sem hún hefur boðað í átt að afnámi verðtryggingar og sömuleiðis um tengingu almannatrygginga við launavísitölu. Hún sagðist standa keik við áform ríkisstjórnarinnar um hvoru tveggja. Það væri pólitísk ákvörðun og í takt við stefnu Samfylkingarinnar.

Sigurður Ingi spurði meðal annars út í þessi atriði. Þá finnist honum orðið óþægilegt að hlusta á útskýringar ráðherra um stöðuna í efnahagsmálum sem hann telji einkennast af afneitun.

„Það er óþægilegt að horfa upp á afneitunina,“ sagði Sigurður Ingi meðal annars um leið og hann krafði Kristrúnu svara um það hvað valdi „gírun“ í skuldsetningu heimilanna á fasteignamarkaði. Framsóknarflokkurinn hafi áður lagt fram hugmyndir um hvernig megi stuðla að afnámi verðtryggingarinnar, en það sé nýtt fyrir honum að Samfylkingin líti á verðtrygginguna sem vandamál. Hann virtist hneykslaður á því að Samfylkingin ætli sér „með stjórnsemi“ að ákveða hvernig lánakjörum fólks verði háttað, að því er ráða mátti af ummælum Sigurðar Inga.

Kristrún benti á að síðasta ríkisstjórn, sem Framsóknarflokkurinn sat sjálfur í, hafi ekki snert á verðtryggingunni í öll þau ár sem flokkurinn sat í ríkisstjórn. „Orð eru ódýr hæstvirtur forseti. Verkin tala, nú þegar við erum byrjuð að stíga skrefin þá erum við gagnrýnd fyrir að gera eitthvað sem að háttvirtur þingmaður segir að þurfi að gera,“ sagði Kristrún sem hækkaði róminn. Hún fagni því ef það náist sátt um aðgerðir hvað lýtur að verðtryggingunni. Málið sé að hennar mati ekki flokkspólitískt, heldur „séríslenskt vandamál“ sem flokkar ættu að geta sameinast um að laga.