Víðsfjarri sannleikanum að rangfeðranir séu algengar á Íslandi

Kári Stefánsson, forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar, segir rangfeðranir, þar sem uppeldisfaðir reynist ekki blóðfaðir, afar fágætar meðal Íslendinga. Þá hefur Íslensk erfðagreining þjónustað fólk, sem er í vafa um uppruna sinn, endurgjaldslaust.

Víðsfjarri sannleikanum

Í nýjasta þætti Leitarinnar að upprunanum, sem sýndur er á Stöð 2, var Lindu Rut Sigríðardóttur fylgt eftir en hún hafði leitað að föður sínum í rúman áratug, án árangurs. Í ljósi athyglinnar sem þættirnir hafa vakið var Kári Stefánsson, forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar, fenginn í spjall um svokallaðar „rangfeðranir“ í þættinum Reykjavík síðdegis á Bylgjunni í dag. Kári sagði viðtekin viðhorf þess efnis að rangfeðranir væru algengar á Íslandi ekki eiga við rök að styðjast.

„Við sjáum þetta í okkar gögnum og þetta er víðsfjarri sannleikanum. Rangfeðranir á Íslandi eru svona í kringum eitt prósent og þetta byggir á gögnum um erfðamengi helmings þjóðarinnar, þannig að þetta er gjörsamlega hundrað prósent öruggt að rangfeðranir eru mjög fágætar meðal Íslendinga,“ sagði Kári, sem vísaði þar sérstaklega í ummæli sálfræðings í Leitinni að upprunanum en sá taldi einmitt algengt að börn væru rangfeðruð á Íslandi.

„Þannig að þessi ágæti sálfræðingur fór með fleipur. Það er ekki óalgengt að sjá í bókmenntum sem eiga rætur sínar í félags- og sálfræði að menn séu einhvern veginn að komast að þeirri niðurstöðu að rangfeðranir séu svona algengar. Og við hljótum að draga þá ályktun að fólk í þeim stéttum hafi mjög beyglaða mynd af því hvernig að minnsta kosti Íslendingar haga sér, þegar kemur að því athæfi sem leiðir til getnaðar barna.“

Þjónusta fólk sem leitar uppruna síns endurgjaldslaust

Íslensk erfðagreining hefur í gegnum tíðina þjónustað fólk sem er í vafa um uppruna sinn. Kári sagði fyrirtækið hjálpa þeim sem leituðu til þeirra þó þjónustan væri ekki auglýst sérstaklega sem slík.

„Ef fólk kemur til okkar og biður okkur um að gera þetta, og skrifar undir samþykki þess efnis að það vilji að við skoðum þetta, þá getum við gert það. En við rekum ekki slíka þjónustu,“ sagði Kári. Nokkur fjöldi manns hafi þó fengið þjónustuna, en það fólk mun þá hafa beðið sérstaklega um það.

Aðspurður sagði Kári ekki viss um það hvort þjónusta á rannsóknarstofum sem sérhæfa sig í greiningu af þessu tagi væri dýr. Umræddar rannsóknir væru flóknar en það fólk sem leitað hefur til Íslenskrar erfðagreiningar hafi ekki greitt fyrir þjónustuna.

„En eins og ég segi, við höfum gert þetta fyrir töluverðan hóp af fólki og gert það endurgjaldslaust,“ sagði Kári. Hann ítrekaði enn fremur að vitneskja um uppruna sinn væri sjálfsögð mannréttindi.

„Það hefur aldrei borist til mín, tilfelli þar sem menn eru að leita að uppruna sínum til að komast yfir fé, heldur er þetta í öllum tilvikum þessi löngun að vita hvaðan maður kemur. Mér finnst það persónulega eins og það séu sjálfsögð mannréttindi að fá vitneskju um slíkt ef hægt er að ná í hana,“ sagði Kári og minntist enn fremur á að dómstólar á Íslandi hafi komist að sömu niðurstöðu.

Viðtalið við Kára Stefánsson í þættinum Reykjavík síðdegis á Bylgjunni má hlusta á í heild sinni í spilaranum að ofan.