Í bráðri lífshættu vegna streptókokka í fæðingarvegi móðurinnar

Níu daga stúlka veiktist nýverið hastarlega og var í bráðri lífshættu vegna sýkingar sem rakin er til streptókokka í fæðingarvegi móðurinnar. Fjórðungur kvenna á barneignaaldri eru svokallaðir GBS berar og nýburar þeirra því í áhættuhópi. Fæstar vita þær þó af því né eru þær upplýstar um það af heilbrigðisyfirvöldum.

Birna Harðardóttir er tuttugu og fjögurra ára og er dóttir hennar og Sigurðar Jóhannessonar, Matthilda, þeirra fyrsta barn. Matthilda er nú tveggja mánaða en aðeins nokkurra daga gömul veiktist hún alvarlega af völdum þess að móðir hennar bar streptókokka af tegund b í leggöngunum.

„Hún byrjaði bara að fá smá hita og við fylgdumst með henni,“ sagði Birna í kvöldfréttum Stöðvar 2. „Við sem betur fer komumst snemma að þessu því við fórum mjög snemma niður á Barnadeild. Í kjölfarið var hún lögð inn með breiðvirk sýklalyf í æð og þar vorum við í tæpa viku."

Í ljós kom að Matthilda var komin með sýkingu í bæði blóði og þvagi.

„Af því að við komum það snemma, við gripum það fljótt inn að það fór ekki verr. En það skeikaði ekki nema degi, hún hefði jafnvel getað fengið heilahimnubólgu því það er oft það sem gerist í kjölfarið ef að foreldrar koma seint með börnin sín sem eru með þessa sýkingu."

Undir orð Birnu tekur yfirlæknir á vökudeild Barnaspítalans sem segir að án þeirrar meðhöndlunar sem Matthilda fékk, hefði ekki þurft að spyrja að leikslokum.

„Já, ef bakterían kemst inn í blóðið er barnið í bráðri lífshættu,“ segir Þórður Þorkelsson, yfirlæknir vökudeildar. „Erlendar rannsóknir hafa sýnt tiltölulega háa dánartíðni, 30-40 prósent en sem betur fer er dánartíðnin ekki nærri eins há hér á landi."

15 ár eru síðan barn lést síðast hér á landi vegna umræddrar sýkingar. Börn geta hinsvegar hlotið varanlega skaða, veikist þau alvarlega. Matthilda er heilsuhraust í dag og hefur náð sér að fullu. Flestar konur sem eru GBS berar eru með öllu einkennalausar og margar, líkt og í tilfelli Birnu, algjörlega óupplýstar um tilveru bakteríunnar. Hún telur að skima ætti allar barnshafandi konur á Íslandi og í kjölfarið veita þeim nauðsynlega ummönnum.

„Einnig finnst mér það nauðsynlegt að þetta sé í umræðunni og að konur séu meðvitaðar um að þær gætu verið berar eða þær bara látnar vita að þær séu berar. Þá geta þær verið meira vakandi fyrir því þegar barnið er komið í heiminn," segir Birna.

Skima ætti allar konur

Þórður segir að skima ætti allar barnshafandi konur til að athuga hvort þær beri streptókokka af tegund b í sér. Það megi gera með einföldum hætti en um leið draga stórlega úr hættunni á að nýburar veikist alvarlega

Um fjögur þúsund börn fæðast á Íslandi árlega. Mæður um eitt þúsund þeirra eru svokallaðir GBS berar. Um helmingur barna þeirra, nálægt 500 hundruð smitast af bakteríunni. Eitt til tvö prósent úr þeim hópi, 5-10 börn veikjast, sum hver mjög alvarlega.

„Leið bakteríunnar inn í líkama barnsins er yfirleitt í gegnum lungun. Oftast fá börnin lungnabólgu, væga öndunarörðugleika og ef ekkert að gert kemst bakterían í blóðið og veldur blóðsýkingu sem er lífshættuleg og jafnvel heilahimnubólgu," segir Þórður.

Víða um heim eru allar barnshafandi konur skimaðar fyrir bakteríunni á meðgöngu en ekki á Íslandi. Þó eru tekin sýni hjá þeim konum sem hafa einkenni í leggöngum eða einkenni um þvagfærasýkingu.Streptókokkar b eru ekki hættulegar barnshafandi konum og eru langflestar þeirra með öllu einkennalausar. Ef í ljós kemur við skimun að kona sé GBS beri fær hún pensilín í æð á meðan fæðingu stendur. Það dregur stórlega úr líkunum á því að barn hennar veikist.

„Í Bandaríkjunum eru allar konur skimaðar og fá fyrirbyggjandi sýklalyf í fæðingunni ef þau eru með bakteríuna. Í mörgum nágrannalöndum okkar þá er það ekki gert, eins og til dæmis í Bretlandi og Svíþjóð. Það eru sem sagt mjög skiptar skoðanir hvort gera eigi að gera þetta eða ekki," segir Þórður

En hver eru helstu rök þeirra sem leggjast gegn því?

„Helstu rök þeirra eru þau að það sé verið að sjúkdómsvæða, eins og það er kallað, eðlilegar fæðingar því að þetta myndi þýða að ein kona af hverjum fjórum myndi fá sýklalyf í fæðingunni."

Er það stórmál?

"Því fylgir kostnaður og það er, ekki mikil, en viss hætta á ofnæmi og ónæmisviðbrögðum og slíku. En ég og mínir skoðanabræður, við teljum að þó að svo sé, sé þetta eitthvað sem eigi að gera."