Kourani gæti losnað eftir þrjá mánuði eftir laga­breytingu

Breytingafrumvarpið telur aðeins fimm greinar en samkvæmt því bætist við ákvæði laga um fullnustu refsinga um skilyrði reynslulausnar að Fangelsismálastofnun geti aðeins veitt fanga leyfi til að afplána hluta refsingar utan fangelsis ef ekki liggur fyrir ákvörðun um að vísa honum úr landi að afplánun lokinni.

Sams konar skilyrði bætist við ákvæði laganna um skilyrði rafræns eftirlits. Orðalagi ákvæðis sem heimilar að veita fanga reynslulausn að lokinni afplánun helmings refsingar er breytt lítillega svo að ekki þarf lengur ákvörðun Útlendingastofnunar heldur endanlega ákvörðun á stjórnsýslustigi.

Gildir aðeins í ár

Veigamesta breytingin felst í bráðabirgðaatkvæði sem gildir til 1. júlí árið 2027. Það er svohljóðandi:

„Þrátt fyrir 3. mgr. 80. gr. er heimilt að veita fanga lausn til reynslu þegar einn þriðji hluti refsitímans er liðinn, liggi fyrir endanleg ákvörðun á stjórnsýslustigi um að vísa honum úr landi að afplánun lokinni. Ákvæði þetta nær til allra þeirra dóma sem kveðnir hafa verið upp fyrir gildistöku ákvæðis þessa og þegar eru komnir til fullnustu til Fangelsismálastofnunar, sem og allra annarra dóma sem stofnuninni berast fyrir 1. júlí 2027.“

Gagnrýndu að útlendingar fengu afslátt

Sem áður segir var frumvarpið samþykkt en það var gert með 32 atkvæðum gegn 22 hjásetum og níu fjarvistum. Þingmenn Sjálfstæðisflokks og Miðflokks mættu í ræðustól Alþingis og gagnrýndu frumvarpið þegar atkvæði voru greidd.

Þannig sagði Guðrún Hafsteinsdóttir, formaður Sjálfstæðisflokks, til að mynda að Sjálfstæðismenn styddu það að ráðherra leitaði raunhæfra leiða til að nýta fangelsisrými betur og tryggja að þeir sem vísa á úr landi verði í reynd fluttir úr landi.

„En þetta frumvarp er ekki rétta svarið. Með því er í reynd verið að festa í sessi að erlendir ríkisborgarar sem eiga yfir höfði sér brottvísun geti að ákveðnum skilyrðum uppfylltum afplánað skemur hér á landi en aðrir fangar. Á tímum þegar skipulögð glæpastarfsemi fer hiklaust yfir landamæri skiptir máli hvaða skilaboð réttarkerfið er að senda. Skilaboðin eiga ekki að vera þau að brottvísun jafngildi afslætti af refsingu. Rétta leiðin er að virkja af meiri krafti heimildir og samninga um að erlendir brotamenn afpláni dóma sína í heimalandi sínu eða öðru ríki þegar skilyrði standa til þess. Þess vegna sitjum við hjá,“ sagði hún.

Ekkert gerst í áratug

Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra tók þá til máls um atkvæðagreiðsluna og sagði að þegar hún tók við embætti hefði ekkert gerst í fangelsismálum á Íslandi í áratug. Fangelsisplássum hefði fjölgað um núll þrátt fyrir heimsmet í fólksfjölgun.

Núverandi ríkisstjórn væri að grípa til aðgerða, byggja ný fangelsi og fjölga plássum. Þá sagði hún ekki rétt í máli Guðrúnar að verið væri að setja á fót varanlegt kerfi, þar sem erlendir afbrotamenn fái afslátt af refsingum.

„Þetta er tímabundin heimild sem gengur út á það að menn sem hafa engin tengsl við íslenskt samfélag sitja þá þegar í fangelsi og það stendur til að brottvísa þeim — við ætlum að brottvísa þeim aðeins fyrr til þess að losa um fangelsi, losa um fangelsispláss tímabundið í eitt ár. Það er það sem við erum að gera og mér finnst sérstakt að sjá að þingheimur sé ekki sameinaður í því markmiði.“

Mál Kouranis undir

Einn þeirra fanga sem bráðabirgðaákvæði laganna á við um er Mohamad Th. Jóhannesson, áður Kourani, sem var dæmdur í átta ára fangelsi árið 2024.

Vísir greindi frá því í september í fyrra að hann hefði afsalað sér alþjóðlegri vernd og yrði  vísað af landi brott þegar hann hefði afplánað helming refsingarinnar, líkt og þágildandi lög gerðu ráð fyrir.

Þá var greint frá því að hann hefði sótt um náðun og þannig freistað þess að losna enn fyrr og vera vísað heim til Sýrlands. Sýrlendingar hafa þegar samþykkt að taka á móti honum. Eftir því sem Vísir kemst næst hefur náðunarnefnd ekki tekið ákvörðun í máli hans.

Sem áður segir hlaut hann átta ára dóm árið 2024, nánar tiltekið þann 15. júlí. Þannig hefur hann þegar afplánað 22 mánuði og átján daga af refsingunni og frá henni dregst sá tími sem hann sat í gæsluvarðhaldi fyrir dómsuppsögu, alls sex mánuðir og átta dagar.

Í heildina hefur Kourani því afplánað rétt tæplega 29 mánuði af refsingu sinni. Miðað við bráðabirgðaákvæðið sem samþykkt var í gær verður heimilt að sleppa honum lausum og vísa úr landi að lokinni afplánun 32 mánaða.