„Orð hennar og þessar upp­hrópanir ekki til sóma“

Umræðum um þingsályktunartillögu utanríkisráðherra um þjóðaratkvæðagreiðslu í lok ágúst varðandi aðildarviðræður við Evrópusambandið verður fram haldið á þingfundi klukkan þrjú í dag. Forseti Alþingis sagði í gær að sátt væri um að málið yrði afgreitt í dag. Engir þingfundir eru áætlaðir á morgun og hinn og þarf því að afgreiða málið í dag ef fyrirhuguð dagsetning fyrir atkvæðagreiðsluna 29. ágúst á að halda sér.

Stjórnarandstaðan hefur lagt fram tvær breytingartillögur vegna málsins og er Diljá Mist Einarsdóttir, þingkona Sjálfstæðisflokksins í utanríkismálanefnd, flutningsmaður þeirra. Hún segir umræðuna helst stranda á því að leynd hefur ekki verið aflétt af gögnum í utanríkismálanefnd.

„Það var meðal annars til umfjöllunar á fundi nefndarinnar í morgun. Það er auðvitað erfitt að klára umræðu um málið þegar það er ekki búið að skila öllum upplýsingum. Formaður utanríkisnefndar hefur lofað því enn og aftur að ganga á eftir þessum upplýsingabeiðnum. Þetta undirstrikar auðvitað það með hversu miklum hraða þetta mál er unnið. Það er auðvitað alveg óskiljanlegt.“

Breytingartillögur verða til umræðu

Í breytingartillögunum er annars vegar lagt til að atkvæðagreiðslunni verði seinkað fram í október 

„Það hafa engin rök verið færð fyrir þessari dagsetningu umfram aðrar. Til dæmis það að seinka henni um fáeinar vikur þegar sumarleyfistími þjóðarinnar stendur ekki yfir og þingið er að störfum. Við höfum lagt fram breytingartillögu því að það er í takt við áhyggjur landskjörstjórnar og reyndar umfjöllun Feneyjanefndarinnar sömuleiðis sem höfðu vissar áhyggjur af þessari tímasetningu.“

Hin breytingartillagan er tvíþætt og er annars vegar lagt til að orðalagi spurningarinnar verði breytt

„Vegna athugasemda landskjörstjórnar og Feneyjarnefndarinnar er þegar búið að reyna að bæta úr annmörkum á málinu með því að breyta spurningunni. Við teljum að það sé ekki gengið nógu langt. Spurningin verður að vera hafin yfir allan vafa.“

Hins vegar er lagt til að utanríkisráðherra verði gert skylt að kynna samningsmarkmið Íslands mánuði fyrir atkvæðagreiðslu.

„Við teljum hreinlega að markmiðin og varnarlínur Íslands hvað varðar hagsmuni skipti kjósendur máli svo þeir geti tekið afstöðu hvort þeir vilji fara í viðræður við ESB. Okkur þykir hreinlega hvorki sanngjarnt né lýðræðislegt að biðja um opið umboð frá þjóðinni án þess að það sé búið að vinna ákveðna greiningarvinnu og kortlagningu varðandi hagsmuni Íslands.“

Gagnrýnir utanríkisráðherra harðlega

Þingflokksformenn funda í hádeginu varðandi hvort mögulegt sé að ljúka umræðum í dag eins og stefnt er að.

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra sakaði andstæðinga viðræðna um hræðsluáróður í samtali við breska dagblaðið Guardian. Hún sagði þá sem eru mótfallnir aðildarviðræðum nota aðferðir Nigel Farage og lærisveina hans í Reform í aðdraganda Brexit.

„Ég segi nú bara margur heldur mig sig. Þetta eru kaldar kveðjur frá utanríkisráðherra til fólks sem er henni í grundvallaratriðum ósammála. Maður hlýtur að vera kominn í algjört rökþrot þegar það eina sem maður getur hópað upp yfir sig er hræðsla og vantraust. Mér finnst þessi orð hennar og þessar upphrópanir ekki til sóma.“

„Þetta er kannski líka merki um þessa skautun og þennan klofning í þjóðinni sem við höfum viðrað áhyggjur af og forsætisráðherra tók nú undir þá umræðu í aðdraganda síðustu Alþingiskosninga. Það væri mikilvægt að það væri sátt hjá íslensku þjóðinni þegar við værum að takast á við svona stór viðfangsefni. Utanríkisráðherra er ekki að stuðla að því frekar en fyrri daginn að það ríki einhver sátt í íslensku samfélagi. Mér virðist ekki vera svo með þessu framferði hennar og orðalagi,“ heldur Diljá áfram.

Spurð hvort hún sé vongóð um að það verði gengið að breytingartillögunum og hvort málið verði klárað í dag segir hún:

„Ég hef fulla trú á því að við náum að klára þessa umræðu bara sómasamlega þegar allir eru búnir að koma sínum sjónarmiðum á framfæri og auðvitað allar upplýsingar eru lagðar til grundvallar. Þannig að það er auðvitað grundvallarforsenda, hvort meirihlutinn hlusti á okkar athugasemdir og rök.“