Brást trausti sautján ára íslenskrar stúlku og dreifði nektarmyndskeiði

Hefndarklám er ný tegund kynferðisofbeldis. Það er ekki bundið við bitra fyrrverandi maka eða elskhuga, heldur er um að ræða nektarmyndir eða myndskeið sem sett eru í dreifingu á netið, án samþykkis viðkomandi aðila. Þá hefur gerviklám verið að ryðja sér til rúms víða um heim, með aukinni tækni.

Þetta kom fram í máli Þórdísar Elvu Þorvaldsdóttur, höfundar myndanna „Fáðu já!“ og „Stattu með þér“, á morgunverðarfundi Advania í morgun um áhrif samfélagsmiðla á börn og unglinga. Yfirskrift fundarins var: „Lífið er læk“.

Gríðarlegt valdatæki

Þórdís sagði hefndarklám algengara en margan grunar og sagði sögu sautján ára íslenskrar stúlku sem treysti aðila fyrir nektarmyndskeiði og myndum af sjálfri sér. Sá aðili brást trausti hennar og kom myndunum í dreifingu. Ef nafni stúlkunnar er slegið upp í leitarvél birtast klámsíður sem nú geyma myndskeiðin, flest undir óviðeigandi titlum

„Framtíðarstarfsfólk mun sjá þetta, tengdaforeldrar, og allir sem leita eftir nafninu. Það sem fer á netið fer ekkert svo glatt til baka. Það er eiginlega ógjörningur og í þessu vill enginn lenda. Það er ekki að undra að þetta er gríðarlegt valdatæki og ef mynd fellur í rangar hendur þá fær sá aðili í hendurnar gríðarlegt vald,“ sagði Þórdís.

Sjá einnig: Sexting algengara en flesta grunar

Einn af hverjum fjórum áframsendir myndirnar

„Sexting“ er einnig önnur birtingamynd kynferðisofbeldis. Skilgreining á sexting er; að senda, fá sent og deila með öðrum myndum og/eða texta á rafrænu formi. Nýleg bandarísk rannsókn leiddi það í ljós að 54 prósent ungmenna undir átján ára aldri hafa einhvern tímann tekið á móti eða sent „sexting“ boð. Þá áframsendir einn af hverjum fjórum sexting mynd og líkurnar á að þær fari í dreifingu eru tæplega 90 prósent.

Sexting fer oftar en ekki fram í gegnum Snapchat. Myndir sem sendar eru í gegnum forritið eru ætlaðar ákveðnum aðila, eða aðilum, í mesta lagi tíu sekúndur, og eiga myndirnar að eyðast í kjölfarið. Þó er lítið mál að afrita þær. Þórdís sagði að forritinu ætti alls ekki að treysta. „Það veitir falska öryggiskennd,“ sagði hún.

Sjá einnig: Líf foreldra á tækniöld ekki alltaf auðvelt

Grín sem hefur í för með sér alvarlegar afleiðingar

Þórdís vakti jafnframt athygli á svokölluðu gerviklámi, sem hafi alveg sömu afleiðingar og aðrar nektarmyndir. Það virkar þannig að notendur á internetinu, sem færir eru í myndvinnsluforritum, umbreyta myndum af stúlkum þannig að þær líti út fyrir að vera nektarmyndir. Hún segir að algengt sé að notendur nafngreini stúlkur, íslenskar og erlendar, og óski eftir því að saklausum myndum sé breytt í nektarmyndir.

„Það er orðið þannig að maður þarf ekki annað en að vera slarkfær í myndvinnslu til að gera ansi trúanlegar myndir. Þær geta haft alveg sömu afleiðingar og alvöru nektarmyndir ef það sem fyrir augum er er trúverðugt,“ sagði Þórdís. „Þetta á kannski að vera fyndið grín en hefur í för með sér alvarlegar afleiðingar,“ bætti hún við.

Lokaði sig af eftir að myndirnar fóru í dreifingu

Saga Tinnu Ingólfsdóttur vakti mikla athygli, en þrettán ára sendi hún nektarmyndir af sér til manna sem hún hafði einungis spjallað við á netinu. Myndirnar fóru í kjölfarið í dreifingu. Málið tók verulega á Tinnu, bæði á sál og líkama, og hafði alvarlegar afleiðingar í för með sér. Hún lokaði sjálfa sig af félagslega og átti erfitt uppdráttar í grunnskóla. Tinna lést í maí í fyrra en sögu hennar má heyra í spilaranum hér fyrir neðan.