Thatcher óttaðist árás á Gíbraltar

Árið 1982 taldi Margaret Thatcher, þáverandi forsætisráðherra Bretlands, hættu á að Spánverjar myndu hertaka Gíbraltarskaga. Falklandseyjastríðið stóð þá yfir og Spánverjar höfðu fagnað tilraunum Argentínuhers til að taka eyjarnar af Bretum.

Þetta er meðal þess sem fram kemur í trúnaðarskjölum úr fórum breska forsætisráðuneytisins, sem gerð hafa verið opinber samkvæmt þeirri bresku reglu að aflétta skuli trúnaði af slíkum skjölum eftir 30 ár.

Thatcher fékk skýrslu frá breska herráðinu, þar sem fullyrt var að lítil hætta væri á að þáverandi stjórn Spánar myndi reyna að ná Gíbraltarskaga á sitt vald: „Þetta er grunsamlega líkt Falklandseyjamatinu fyrir innrásina,“ skrifaði Thatcher með bláum tússpenna sínum á spássíu skýrslunnar, að því er breska blaðið Guardian greinir frá.

Í trúnaðarskjölunum, sem skipta hundruðum, kemur einnig fram að hún hafi átt afar erfitt með að taka ákvörðun um hvort Bretar ættu að senda herlið til Falklandseyja að berjast við Argentínuher, enda væri áhættan mikil.

„Enginn gat sagt mér hvort við gætum tekið Falklandseyjar aftur – enginn,“ sagði hún við rannsóknarnefnd, sem fór yfir atburðina að stríðinu loknu.

Í skjölunum er einnig að finna hugmyndir Thatchers og Geoffrey Howe, fjármálaráðherra í stjórn hennar, um róttækar breytingar á breska velferðarkerfinu, sem hún síðar afneitaði vegna harðrar andstöðu annarra ráðherra.

Hugmyndirnar snerust meðal annars um að ríkisútgjöld til velferðarmála yrðu skorin niður að stórum hluta, heilbrigðiskerfið yrði að mestu einkavætt og innheimt yrðu gjöld fyrir skólagöngu barna. Samkvæmt þessum hugmyndum áttu allir að greiða fullt verð fyrir heilbrigðisþjónustu. Einu undantekningarnar væru geðfatlaðir og aldraðir, sem greinilega hefðu ekki efni á að borga.

„Þetta myndi að sjálfsögðu jafngilda endalokum heilbrigðisþjónustu ríkisins,“ segir í leynilegu minnisblaði frá september 1982.

Í skjölunum kemur einnig fram að útvarpsmaðurinn Jimmy Savile, sem sakaður hefur verið um kynferðisbrot gagnvart fjölda ungra kvenna, hafi haft góð tengsl við Thatcher og fleiri ráðherra í stjórn hennar.