Norðmenn kynna „stærstu breytingarnar frá upphafi“ á EES samstarfinu Oddur Ævar Gunnarsson skrifar 18. september 2026 08:25 Espen Barth Eide utanríkisráðherra Noregs. EPA/TOMS KALNINS Norðmenn vilja nútímavæða og efla eftirlit með EES-samningnum og segir Espen Barth Eide utanríkisráðherra Noregs að breytingarnar verði þær stærstu síðan samningurinn var innleiddur árið 1994. Ástæðan er breyttur heimur. Ráðherrann kynnti áherslubreytingarnar í dag á blaðamannafundi ásamt Cecilie Myrseth atvinnuvegaráðherra Noregs. „Þetta er stærsta breytingin og nútímavæðing okkar vinnuhátta þegar kemur að EES-málum síðan 1994, það er að segja síðan EES varð til,“ sagði Eide, að því er fram kemur í umfjöllun norska miðilsins TV2. Hann segir vinnuna fela í sér fjórar megináherslur, að Norðmenn rýni fyrr í lagasetningar á vegum Evrópusambandsins, skýrari forgangsröðun, aukna skilvirkni í stjórnsýslu og aukna stafræna væðingu samningsins. Þá á að auka eftirfylgni með reglugerðum ESB sem gætu fallið undir EES en hafa ekki verið teknar upp í samningnum. Þá vill norska ríkisstjórnin koma á fót kerfi sem tryggi aðkomu Norðmanna að reglusetningu þegar vinna við hana hefst, en ekki einungis eftir að hún hefur tekið gildi í Evrópusambandinu, líkt og eigi við í dag. „Hingað til hefur umræða um hugsanlegar aðlaganir hafist á tímapunkti þegar ferlum ESB er löngu lokið og þegar möguleikar til áhrifa og breytinga eru í lágmarki því vinnu ESB er þá lokið. Það er miklu snjallara að koma inn á fyrri stigum,“ hefur TV2 eftir norska utanríkisráðherranum. Núverandi ferli gæti ekki norskra hagsmuna nægilega vel Utanríkisráðherrann segir að ástæðan fyrir breytingunum sé breytt staða í alþjóðamálum. Samningurinn frá 1994 hafi verið búinn til fyrir annan heim. „Við lifum í mun hættulegri og kröfuharðari heimi. Margt af því sem við gátum tekið sem sjálfsögðum hlut árið 1994 er ekki lengur hægt að taka sem sjálfsögðum hlut,“ segir ráðherrann. Hann segir Noreg í erfiðri stöðu í slíkum heimi. TV2 hefur eftir honum að EES-samningurinn sé mikivægasti samningur Noregs. Breytingarnar séu gerðar með það í huga að standa vörð um norska hagsmuni. Hann segir núverandi ferli við innleiðingu reglugerða í EES-samninginn ekki gæta norskra hagsmuna nægilega vel. Þá kemur fram í umfjöllun miðilsins að nefnd á vegum norska þingsins hafi lagt til að norska ríkisstjórnin hafi samráð mun fyrr við þingið bæði fyrir og eftir að reglugerðir eru samþykktar af ESB. Þá segir að nýlega hafi þingið samþykkt að gerð sé svokölluð „nágrannakönnun“ á nýjum ESB-reglum, það er samanburður á framkvæmd reglanna í öðrum löndum, sérstaklega á Norðurlöndunum. EES-samningurinn Noregur Evrópusambandið Mest lesið Ráðin til þess að fremja ofbeldisbrot á Íslandi Innlent Hildi og Inga Þór sagt upp Innlent Rannsaka komu mögulegra launmorðingja hingað til lands Innlent Minnst 64 sagðir látnir í árekstri hraðlesta á Spáni Erlent Afkomendur síðasta böðuls á Íslandi búa enn á Illugastöðum Innlent Kattahland og skítur á gólfum og upp eftir veggjum Innlent Telur starfsmenn hæfa til að meta stjórnsýslu yfirmanns síns Innlent Saslauskas og Sodys stálu 100 milljónum: Gucci-taska, dýrar dúnúlpur og 68 vitorðsmenn Innlent Google gerir athugasemdir við frumvarp Ingu Innlent Munda fallbyssurnar við landamærin Erlent Fleiri fréttir Skipverjar skemmtiferðaskips sitja fastir í Kambódíu Senda þúsund hermenn til Haítí eftir umsátur Kerfisvilla og mannleg mistök leitt til slyssins Fleiri gamalmenni en börn í Kína Sátu undir sögufyrirlestri Pútíns Báðir vilja mynda ríkisstjórn en ekki vinna með aröbum Minnst 64 sagðir látnir í árekstri hraðlesta á Spáni Opinberuðu lögbrot í kjúklingabúi með falinni myndavél Ted Bundy tengdur við 52 ára gamalt óleyst morð Meirihluti atkvæða talinn en enginn með þingmeirihluta Tekur við Bolsonaro opnum örmum Munda fallbyssurnar við landamærin Enginn skýr sigurvegari í útgönguspám Efins um „einkaframtak Norðmanna og Finna“ Tveir ákærðir vegna uppákomu við bandaríska herstöð á Englandi Ákæra Comey enn eina ferðina Stubb og Støre ræddu við Pútín Fóðruðu loftslagsvá aðeins minna en metárið á undan Kjörstaðir opnir í Ísrael Óljóst hver mun leiða ríkisstjórn Stúdenta í Serbíu Trump segir svindlað í brasilísku kosningunum Kosningar í Ísrael: Arabaflokkarnir gætu ráðið úrslitum Biskupar sjá eftir bænastund með Trump Fundu 31 byssu, Hitler-brjóstmynd og danskan fána Áhrifavaldar sektaðir fyrir að auglýsa veðmál Stór hluti Oxford Street orðinn göngugata Sagðir vilja fá Orbán til að stýra Sameinuðu þjóðunum Áfall fyrir Donald Trump og Vladimír Pútín Tókst ekki moða neitt úr miðjunni Fundu auðgað úran í dánarbúi Sjá meira
„Þetta er stærsta breytingin og nútímavæðing okkar vinnuhátta þegar kemur að EES-málum síðan 1994, það er að segja síðan EES varð til,“ sagði Eide, að því er fram kemur í umfjöllun norska miðilsins TV2. Hann segir vinnuna fela í sér fjórar megináherslur, að Norðmenn rýni fyrr í lagasetningar á vegum Evrópusambandsins, skýrari forgangsröðun, aukna skilvirkni í stjórnsýslu og aukna stafræna væðingu samningsins. Þá á að auka eftirfylgni með reglugerðum ESB sem gætu fallið undir EES en hafa ekki verið teknar upp í samningnum. Þá vill norska ríkisstjórnin koma á fót kerfi sem tryggi aðkomu Norðmanna að reglusetningu þegar vinna við hana hefst, en ekki einungis eftir að hún hefur tekið gildi í Evrópusambandinu, líkt og eigi við í dag. „Hingað til hefur umræða um hugsanlegar aðlaganir hafist á tímapunkti þegar ferlum ESB er löngu lokið og þegar möguleikar til áhrifa og breytinga eru í lágmarki því vinnu ESB er þá lokið. Það er miklu snjallara að koma inn á fyrri stigum,“ hefur TV2 eftir norska utanríkisráðherranum. Núverandi ferli gæti ekki norskra hagsmuna nægilega vel Utanríkisráðherrann segir að ástæðan fyrir breytingunum sé breytt staða í alþjóðamálum. Samningurinn frá 1994 hafi verið búinn til fyrir annan heim. „Við lifum í mun hættulegri og kröfuharðari heimi. Margt af því sem við gátum tekið sem sjálfsögðum hlut árið 1994 er ekki lengur hægt að taka sem sjálfsögðum hlut,“ segir ráðherrann. Hann segir Noreg í erfiðri stöðu í slíkum heimi. TV2 hefur eftir honum að EES-samningurinn sé mikivægasti samningur Noregs. Breytingarnar séu gerðar með það í huga að standa vörð um norska hagsmuni. Hann segir núverandi ferli við innleiðingu reglugerða í EES-samninginn ekki gæta norskra hagsmuna nægilega vel. Þá kemur fram í umfjöllun miðilsins að nefnd á vegum norska þingsins hafi lagt til að norska ríkisstjórnin hafi samráð mun fyrr við þingið bæði fyrir og eftir að reglugerðir eru samþykktar af ESB. Þá segir að nýlega hafi þingið samþykkt að gerð sé svokölluð „nágrannakönnun“ á nýjum ESB-reglum, það er samanburður á framkvæmd reglanna í öðrum löndum, sérstaklega á Norðurlöndunum.
EES-samningurinn Noregur Evrópusambandið Mest lesið Ráðin til þess að fremja ofbeldisbrot á Íslandi Innlent Hildi og Inga Þór sagt upp Innlent Rannsaka komu mögulegra launmorðingja hingað til lands Innlent Minnst 64 sagðir látnir í árekstri hraðlesta á Spáni Erlent Afkomendur síðasta böðuls á Íslandi búa enn á Illugastöðum Innlent Kattahland og skítur á gólfum og upp eftir veggjum Innlent Telur starfsmenn hæfa til að meta stjórnsýslu yfirmanns síns Innlent Saslauskas og Sodys stálu 100 milljónum: Gucci-taska, dýrar dúnúlpur og 68 vitorðsmenn Innlent Google gerir athugasemdir við frumvarp Ingu Innlent Munda fallbyssurnar við landamærin Erlent Fleiri fréttir Skipverjar skemmtiferðaskips sitja fastir í Kambódíu Senda þúsund hermenn til Haítí eftir umsátur Kerfisvilla og mannleg mistök leitt til slyssins Fleiri gamalmenni en börn í Kína Sátu undir sögufyrirlestri Pútíns Báðir vilja mynda ríkisstjórn en ekki vinna með aröbum Minnst 64 sagðir látnir í árekstri hraðlesta á Spáni Opinberuðu lögbrot í kjúklingabúi með falinni myndavél Ted Bundy tengdur við 52 ára gamalt óleyst morð Meirihluti atkvæða talinn en enginn með þingmeirihluta Tekur við Bolsonaro opnum örmum Munda fallbyssurnar við landamærin Enginn skýr sigurvegari í útgönguspám Efins um „einkaframtak Norðmanna og Finna“ Tveir ákærðir vegna uppákomu við bandaríska herstöð á Englandi Ákæra Comey enn eina ferðina Stubb og Støre ræddu við Pútín Fóðruðu loftslagsvá aðeins minna en metárið á undan Kjörstaðir opnir í Ísrael Óljóst hver mun leiða ríkisstjórn Stúdenta í Serbíu Trump segir svindlað í brasilísku kosningunum Kosningar í Ísrael: Arabaflokkarnir gætu ráðið úrslitum Biskupar sjá eftir bænastund með Trump Fundu 31 byssu, Hitler-brjóstmynd og danskan fána Áhrifavaldar sektaðir fyrir að auglýsa veðmál Stór hluti Oxford Street orðinn göngugata Sagðir vilja fá Orbán til að stýra Sameinuðu þjóðunum Áfall fyrir Donald Trump og Vladimír Pútín Tókst ekki moða neitt úr miðjunni Fundu auðgað úran í dánarbúi Sjá meira