Norðmenn kynna „stærstu breytingarnar frá upphafi“ á EES samstarfinu Oddur Ævar Gunnarsson skrifar 18. september 2026 08:25 Espen Barth Eide utanríkisráðherra Noregs. EPA/TOMS KALNINS Norðmenn vilja nútímavæða og efla eftirlit með EES-samningnum og segir Espen Barth Eide utanríkisráðherra Noregs að breytingarnar verði þær stærstu síðan samningurinn var innleiddur árið 1994. Ástæðan er breyttur heimur. Ráðherrann kynnti áherslubreytingarnar í dag á blaðamannafundi ásamt Cecilie Myrseth atvinnuvegaráðherra Noregs. „Þetta er stærsta breytingin og nútímavæðing okkar vinnuhátta þegar kemur að EES-málum síðan 1994, það er að segja síðan EES varð til,“ sagði Eide, að því er fram kemur í umfjöllun norska miðilsins TV2. Hann segir vinnuna fela í sér fjórar megináherslur, að Norðmenn rýni fyrr í lagasetningar á vegum Evrópusambandsins, skýrari forgangsröðun, aukna skilvirkni í stjórnsýslu og aukna stafræna væðingu samningsins. Þá á að auka eftirfylgni með reglugerðum ESB sem gætu fallið undir EES en hafa ekki verið teknar upp í samningnum. Þá vill norska ríkisstjórnin koma á fót kerfi sem tryggi aðkomu Norðmanna að reglusetningu þegar vinna við hana hefst, en ekki einungis eftir að hún hefur tekið gildi í Evrópusambandinu, líkt og eigi við í dag. „Hingað til hefur umræða um hugsanlegar aðlaganir hafist á tímapunkti þegar ferlum ESB er löngu lokið og þegar möguleikar til áhrifa og breytinga eru í lágmarki því vinnu ESB er þá lokið. Það er miklu snjallara að koma inn á fyrri stigum,“ hefur TV2 eftir norska utanríkisráðherranum. Núverandi ferli gæti ekki norskra hagsmuna nægilega vel Utanríkisráðherrann segir að ástæðan fyrir breytingunum sé breytt staða í alþjóðamálum. Samningurinn frá 1994 hafi verið búinn til fyrir annan heim. „Við lifum í mun hættulegri og kröfuharðari heimi. Margt af því sem við gátum tekið sem sjálfsögðum hlut árið 1994 er ekki lengur hægt að taka sem sjálfsögðum hlut,“ segir ráðherrann. Hann segir Noreg í erfiðri stöðu í slíkum heimi. TV2 hefur eftir honum að EES-samningurinn sé mikivægasti samningur Noregs. Breytingarnar séu gerðar með það í huga að standa vörð um norska hagsmuni. Hann segir núverandi ferli við innleiðingu reglugerða í EES-samninginn ekki gæta norskra hagsmuna nægilega vel. Þá kemur fram í umfjöllun miðilsins að nefnd á vegum norska þingsins hafi lagt til að norska ríkisstjórnin hafi samráð mun fyrr við þingið bæði fyrir og eftir að reglugerðir eru samþykktar af ESB. Þá segir að nýlega hafi þingið samþykkt að gerð sé svokölluð „nágrannakönnun“ á nýjum ESB-reglum, það er samanburður á framkvæmd reglanna í öðrum löndum, sérstaklega á Norðurlöndunum. EES-samningurinn Noregur Evrópusambandið Mest lesið Kjaravaktin: Samkomulag í höfn á elleftu stundu Innlent Ráðherra lét henda þeim út þegar rætt var um Heiðarfjall Innlent Fjármálaráðherra flautaður niður af sviði Innlent Margrét Löf í sextán ára fangelsi en heldur föðurarfinum Innlent Veitingamaður sektaður um tvö hundruð milljónir Innlent Konan sem var borin út er látin Erlent Tugmilljóna gjaldþrot félags fíkniefnasmyglara Innlent Ekki rétt sem Halla segir Innlent Samþykktu að slíta kjarasamningum Innlent Niðurrif hafið á Laugasól Innlent Fleiri fréttir Máttu ekki leita hjá fyrrverandi prinsi vegna Epstein-tengsla Breskur hermaður ákærður fyrir njósnir Hættu við að ræða upplýsingafals undir þrýstingi frá Bandaríkjastjórn Segir í tísku að setja alþjóðasamfélagið ofar eigin þjóð Konan sem var borin út er látin Margaret Hamilton er látin Eritrea skiptir um lið og sendir hermenn inn í Tigray Segist geta gert Biden, Obama og Clinton „mjög slæma hluti“ Fangaði sólarupprás á Mars Fátt um svör frá Rússum um meinta plágu Kona stungin til bana við matvöruverslun í Malmö Bandarískir hermenn í útgöngubanni eftir morð Fjögur börn meðal nítján látinna í árásum á afmælisdegi Pútíns Draga til baka handtökuskipun á hendur leiðtoga katalónskra aðskilnaðarsinna Hlutu Nóbelsverðlaunin fyrir að leysa efnafræðilega ósamhverfu Bein útsending: Hver hlýtur Nóbelsverðlaunin í efnafræði? Biskup í fangelsi fyrir brot gegn drengjum Vill fimmtán ára reynslutímabil fyrir ný aðildarríki Endurgreiðir ekki ríkinu fyrir auglýsingarnar umdeildu Komin til meðvitundar eftir misheppnaða aftöku Stýrði leyniþjónustu en nú sakaður um njósnir Til í að fórna borgum þar sem demókratar eru við völd Fær Nóbelinn fyrir að fanga fiseindir í suðurskautsís Bein útsending: Hver hlýtur Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði? Fyrsta aftakan með aftökusveit frá stríðslokum Umdeildur metsöluhöfundur látinn Aðskilnaðarsinnar unnu í Quebec Missti hönd í mótmælunum Ætlar að borga fyrir umdeildar auglýsingar úr eigin sjóðum Hútar sagðir hörfa frá mynni Rauðahafs Sjá meira
„Þetta er stærsta breytingin og nútímavæðing okkar vinnuhátta þegar kemur að EES-málum síðan 1994, það er að segja síðan EES varð til,“ sagði Eide, að því er fram kemur í umfjöllun norska miðilsins TV2. Hann segir vinnuna fela í sér fjórar megináherslur, að Norðmenn rýni fyrr í lagasetningar á vegum Evrópusambandsins, skýrari forgangsröðun, aukna skilvirkni í stjórnsýslu og aukna stafræna væðingu samningsins. Þá á að auka eftirfylgni með reglugerðum ESB sem gætu fallið undir EES en hafa ekki verið teknar upp í samningnum. Þá vill norska ríkisstjórnin koma á fót kerfi sem tryggi aðkomu Norðmanna að reglusetningu þegar vinna við hana hefst, en ekki einungis eftir að hún hefur tekið gildi í Evrópusambandinu, líkt og eigi við í dag. „Hingað til hefur umræða um hugsanlegar aðlaganir hafist á tímapunkti þegar ferlum ESB er löngu lokið og þegar möguleikar til áhrifa og breytinga eru í lágmarki því vinnu ESB er þá lokið. Það er miklu snjallara að koma inn á fyrri stigum,“ hefur TV2 eftir norska utanríkisráðherranum. Núverandi ferli gæti ekki norskra hagsmuna nægilega vel Utanríkisráðherrann segir að ástæðan fyrir breytingunum sé breytt staða í alþjóðamálum. Samningurinn frá 1994 hafi verið búinn til fyrir annan heim. „Við lifum í mun hættulegri og kröfuharðari heimi. Margt af því sem við gátum tekið sem sjálfsögðum hlut árið 1994 er ekki lengur hægt að taka sem sjálfsögðum hlut,“ segir ráðherrann. Hann segir Noreg í erfiðri stöðu í slíkum heimi. TV2 hefur eftir honum að EES-samningurinn sé mikivægasti samningur Noregs. Breytingarnar séu gerðar með það í huga að standa vörð um norska hagsmuni. Hann segir núverandi ferli við innleiðingu reglugerða í EES-samninginn ekki gæta norskra hagsmuna nægilega vel. Þá kemur fram í umfjöllun miðilsins að nefnd á vegum norska þingsins hafi lagt til að norska ríkisstjórnin hafi samráð mun fyrr við þingið bæði fyrir og eftir að reglugerðir eru samþykktar af ESB. Þá segir að nýlega hafi þingið samþykkt að gerð sé svokölluð „nágrannakönnun“ á nýjum ESB-reglum, það er samanburður á framkvæmd reglanna í öðrum löndum, sérstaklega á Norðurlöndunum.
EES-samningurinn Noregur Evrópusambandið Mest lesið Kjaravaktin: Samkomulag í höfn á elleftu stundu Innlent Ráðherra lét henda þeim út þegar rætt var um Heiðarfjall Innlent Fjármálaráðherra flautaður niður af sviði Innlent Margrét Löf í sextán ára fangelsi en heldur föðurarfinum Innlent Veitingamaður sektaður um tvö hundruð milljónir Innlent Konan sem var borin út er látin Erlent Tugmilljóna gjaldþrot félags fíkniefnasmyglara Innlent Ekki rétt sem Halla segir Innlent Samþykktu að slíta kjarasamningum Innlent Niðurrif hafið á Laugasól Innlent Fleiri fréttir Máttu ekki leita hjá fyrrverandi prinsi vegna Epstein-tengsla Breskur hermaður ákærður fyrir njósnir Hættu við að ræða upplýsingafals undir þrýstingi frá Bandaríkjastjórn Segir í tísku að setja alþjóðasamfélagið ofar eigin þjóð Konan sem var borin út er látin Margaret Hamilton er látin Eritrea skiptir um lið og sendir hermenn inn í Tigray Segist geta gert Biden, Obama og Clinton „mjög slæma hluti“ Fangaði sólarupprás á Mars Fátt um svör frá Rússum um meinta plágu Kona stungin til bana við matvöruverslun í Malmö Bandarískir hermenn í útgöngubanni eftir morð Fjögur börn meðal nítján látinna í árásum á afmælisdegi Pútíns Draga til baka handtökuskipun á hendur leiðtoga katalónskra aðskilnaðarsinna Hlutu Nóbelsverðlaunin fyrir að leysa efnafræðilega ósamhverfu Bein útsending: Hver hlýtur Nóbelsverðlaunin í efnafræði? Biskup í fangelsi fyrir brot gegn drengjum Vill fimmtán ára reynslutímabil fyrir ný aðildarríki Endurgreiðir ekki ríkinu fyrir auglýsingarnar umdeildu Komin til meðvitundar eftir misheppnaða aftöku Stýrði leyniþjónustu en nú sakaður um njósnir Til í að fórna borgum þar sem demókratar eru við völd Fær Nóbelinn fyrir að fanga fiseindir í suðurskautsís Bein útsending: Hver hlýtur Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði? Fyrsta aftakan með aftökusveit frá stríðslokum Umdeildur metsöluhöfundur látinn Aðskilnaðarsinnar unnu í Quebec Missti hönd í mótmælunum Ætlar að borga fyrir umdeildar auglýsingar úr eigin sjóðum Hútar sagðir hörfa frá mynni Rauðahafs Sjá meira