Erfiðar og flóknar stjórnarmyndunarviðræður framundan

„Stærstu tíðindin eru þau að það verða stjórnarskipti í Svíþjóð. Fredrik Reinfeldt hefur ekki bara stigið úr stóli forsætisráðherra heldur ætlar að segja af sér sem formaður Moderaterna næsta vor,“ segir Gunnhildur Lily Magnúsdóttir, doktor í stjórnmálafræði og lektor í alþjóðastjórnmálum við Háskólann í Malmö, í samtali við Vísi.

Gunnhildur segir þær stjórnarmyndunarviðræður sem framundan eru fyrir jafnaðarmenn með Stefan Löfven, formann jafnaðarmanna í fararbroddi og sem forsætisráðherraefni, væntanlega verða nokkuð erfiðar og flókar. „Jafnaðarmenn fengu einungis rúmlega 31 prósent fylgi. Þeirra fyrsti kostur til samstarfs er Umhverfisflokkurinn en jafnaðarmenn eru með minna fylgi en borgaralega blokkin þannig að ef jafnaðarmenn og Umhverfisflokkurinn fara saman í ríkisstjórn verða þeir samt sem áður að leita eftir stuðningi annarra flokka til að fá starfhæfa ríkisstjórn.“

Gunnhildur segir þó vera langa hefð fyrir minnihlutastjórnum í Svíþjóð. Þetta sé því ekkert einstakt sem sé að gerast núna.

Svíþjóðardemókratar þriðji stærsti flokkurinn

Gunnhildur segir aukið fylgi Svíþjóðardemókrata einnig vera ein helstu tíðindi kosninganna, en flokkurinn hlaut þrettán prósent fylgi, samanborið við fimm prósent í kosningunum 2010. Flokkurinn er nú orðinn þriðji stærsti flokkurinn á sænska þinginu. „Hinir flokkarnir eru uggandi yfir þessu aukna fylgi. Svíþjóðardemókratar hafa verið mjög einangraðir á þingi. Hinir flokkarnir hafa ekki viljað vinna með Svíþjóðardemókrötum, sérstaklega ekki þegar kemur að innflytjendamálum þar sem þeir hafa allt aðrar hugmyndafræðilegar áherslur.“

Gunnhildur segir það ljóst að þessi mikla aukning hjá Svíþjóðardemókrötum leiði væntanlega til þess að hinir flokkarnir verði að koma til móts við kjósendur flokksins ef þeir vilja snúa við þessari þróun. „Nýir kjósendur Svíþjóðardemókrata eru ekki endilega þeir sem fylgja þeim að málum í innflytjendamálum. Það eru meðal annars ansi stór hópur kjósenda sem kaus Moderaterna, flokk Reinfeldts forsætisráðherra, árið 2010 sem kýs nú Svíþjóðardemókrata og eru í raun að lýsa yfir vantrausti á núverandi ríkisstjórn.“

Sterkastir í Suður-Svíþjóð

Gunnhildur bendir einnig á að eldri borgarar hafi í auknum mæli greitt Svíþjóðardemókrötum atkvæði. „Flokkurinn er sá eini sem hefur snúið sér að eldri borgurum og þeirra lífskjörum. Það er eitthvað sem hinir flokkarnir verða væntanlega að taka á og koma til móts við þennan hóp kjósenda.“

Gunnhildur segir Svíþjóðardemókrata vera sterkasta í Suður-Svíþjóð, í litlum sveitarfélögum á Skáni, þar sem atvinnuleysi sé talsvert mikið. „Kjósendur Svíþjóðardemókrata í þessum sveitarfélögum eru í raun að láta óánægju sína í ljós. Fólk sem býr í sveitarfélögum þar sem verksmiðjur hafa verið lagðar niður og ekkert annað komið í staðinn. Þetta er að mörgu leyti vantraustsyfirlýsing á hina flokkana og núverandi ríkisstjórn.“

Vinna ekki með Svíþjóðardemókrötum

Gunnhildur segir breiða samstöðu meðal allra hinna flokkanna um að starfa ekki með Svíþjóðardemókrötum. „Hvorki Stefan Löfven né nokkur annar mun leita til þeirra, en þetta er snúið að því að leyti að í Svíþjóð er annars vegar vinstri blokk og hins vegar borgaraleg blokk. Þær eru nokkuð stöðugar. Nú þegar hafa formenn Miðflokksins og Þjóðarflokksins, sem tilheyra borgaralegu blokkinni, sagt að þeir hafi ekki áhuga á samstarfi við jafnaðarmenn. Þeir hafa ekki áhuga á að fara í ríkisstjórn með jafnaðarmönnum og fara þar með úr borgaralegu blokkinni og í þá rauðgrænu.“

Eini möguleikinn sem Löfven hafi eins og er, sé að bjóða Kristilegum demókrötum til samstarfs við sig. „Þeir tilheyra borgaralegu blokkinni, en þeir eru hins vegar það litlir að jafnvel þó Kristilegir demókratar myndu þiggja það boð að fara í ríkisstjórn með vinstri flokkunum þá ná þeir samt ekki að mynda meirihluta.“

Ræðir við Umhverfisflokkinn

Stefan Löfven hefur þegar lýst því yfir að hann muni hefja viðræður við Umhverfisflokkinn um myndun ríkisstjórnar. „Hann hefur enn ekki gefið það út að hann hyggist tala við Vinstriflokkinn en hann mun alla vega leita eftir stuðningi frá Vinstriflokknum. Hann verður að hafa Vinstriflokkinn með, einfaldlega til að hafa fleiri sæti á þingi en borgaralega blokkin. Þessir þrír vinstri flokkar myndu þó ekki ná meirihluta. Þetta eru því talsvert flóknar aðstæður sem Löfven er að glíma við í dag, segir Gunnhildur að lokum.