Vilja ekki mannlausar njósnavélar

Þingmenn Demókrataflokksins frá að minnsta kosti ellefu ríkjum Bandaríkjanna vilja banna notkun ómannaðra flugfara, svipaðra þeim sem notuð hafa verið af bandarísku leyniþjónustunni til njósna og árása í Pakistan, Afganistan, Jemen og fleiri stöðum fjarri Bandaríkjunum.

Þingmennirnir óttast að þessi tæki verði misnotuð til að njósna um bandaríska ríkisborgara. Hröð þróun hefur verið í smíði slíkra flygilda. Þau hafa orðið æ smærri og jafnframt ódýrari, svo notkun þeirra gæti hæglega orðið töluvert útbreidd innan skamms tíma verði ekki sett um þau skýr lög.

Í vikunni birtu bandarískir fjölmiðlar svo ódagsett leyniskjal úr bandaríska dómsmálaráðuneytinu, sem sýnir hvaða rök ráðamenn hafa notað til að réttlæta notkun ómannaðra flygilda til manndrápa í fjarlægum heimshlutum.

Barack Obama, sem hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 2009, þá nýtekinn við embætti forseta, hefur á forsetatíð sinni stóreflt notkun þessara ómönnuðu flygilda. Flestar hafa þær verið í Pakistan, þar sem meira en 360 árásir síðustu fimm árin hafa kostað um 3.000 manns lífið.

Í leyniskjalinu kemur fram að bandarísk stjórnvöld telja sig vera í fullum rétti til þess að drepa einstaklinga innan landamæra annarra ríkja, „til dæmis ef það er gert með samþykki stjórnar gistiríkisins eða eftir að hafa gengið úr skugga um að gistiríkið skortir annaðhvort getu eða vilja til að koma í veg fyrir þá hættu sem stafar af viðkomandi einstaklingi, skotmarkinu."

Annars er í minnisblaðinu einkum verið að skoða hvort bandarísk lög heimili útsendurum Bandaríkjanna að taka bandaríska ríkisborgara af lífi innan landamæra annarra ríkja. Niðurstaðan er sú að þrjár forsendur þurfi að vera til þess. Fyrsta forsendan er sú að háttsettur og vel upplýstur embættismaður í Bandaríkjastjórn hafi gengið úr skugga um að af viðkomandi einstaklingi, sem er skotmarkið, stafi bein hætta á ofbeldisárás gegn Bandaríkjunum.

Önnur forsendan er sú að ekki sé framkvæmanlegt að handtaka viðkomandi einstakling.

Þriðja forsendan er sú að drápið sé framkvæmt með þeim hætti að það samrýmist meginreglum alþjóðlegra stríðslaga.

Sameinuðu þjóðirnar hafa nú ákveðið að gera ítarlega rannsókn á áhrifum árása ómannaðra flygilda á almenna borgara. Mannréttindasamtök hafa gagnrýnt þessar árásir og segja þær skapa stöðuga skelfingu í samfélögum sem árum saman hafa mátt búa við þessa ógn.