Rætt um framseljanlegar veiðiheimildir

Evrópusambandið Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur hleypt af stað umræðu með þátttöku hagsmunaaðila í sjávarútvegi í aðildarríkjunum um það hvernig mögulegt sé að betrumbæta fiskveiðistjórnun í sambandinu. Er þar sérstaklega litið til þess að rannsaka kosti og galla kerfa með framseljanlegum veiðiheimildum, með það í huga að slík kerfi verði tekin upp sem víðast.

Þórólfur Matthíasson, hagfræðiprófessor við Háskóla Íslands, sem var meðhöfundur að norsk-íslenskri skýrslu um endurskoðaða sjávarútvegsstefnu ESB sem út kom árið 2003, segir að „ef það er til alvarlegrar umræðu innan Evrópusambandsins að taka upp framseljanlega kvóta í sjávarútveginum þá er það eitthvað sem myndi gjörbreyta upphafsstöðu Íslands í aðildarviðræðum“.

Val á fiskveiðistjórnunarkerfi er á valdi hvers aðildarríkis fyrir sig. En framkvæmdastjórnin vill víðtæka umræðu um það hvernig veiðiheimildum er úthlutað, hvort sem þar er um kvóta- eða sóknarstýringu að ræða, í því skyni að komast nær niðurstöðu um það hvaða kerfi skilar bestum árangri.

Framkvæmdastjórnin leggur mat á hin ýmsu kerfi í skjali sem hún lagði fram í lok febrúar, með tilliti til þess hversu vel þau gagnast til að uppfylla markmið sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar. Skjalinu er ætlað að þjóna sem grundvöllur fyrir umræðuna. Hún á að standa yfir allt þetta ár og framkvæmdastjórnin hyggst taka málið aftur upp í byrjun næsta árs.

„Ég vil tryggja að þessi skýrsla leiði til víðtækrar umræðu um það hvernig fiskveiðiréttindi hafa þróast innan sambandsins og það hlutverk sem þau geta gegnt við að koma á sjálfbærum fiskveiðum,“ sagði Joe Borg, sem fer með sjávar­útvegsmál í framkvæmdastjórninni. „Þessi umræða mun hjálpa til við að varpa ljósi á valkostina sem aðildarríkjunum standa til boða til að betrumbæta fiskveiðistjórnunarkerfi sín. Þannig er þetta mikilvægur þáttur í viðleitni okkar til að bæta fiskveiðistjórnun sameiginlegu sjávarútvegsstefnunnar,“ sagði Borg.

Markmiðið er að með umræðunni um kerfi með framseljanlegum veiðiheimildum séu kannaðar leiðir til að auka á gegnsæi slíkra kerfa, auka lagalegt öryggi og ná fram hagræðingu, sem einnig felur í sér að lágmarka kostnað fyrir samfélagið í heild.

Því á umræðan einnig að beinast að neikvæðum hliðum slíkra kerfa, svo sem að veiðiheimildir safnist á fárra hendur á kostnað smærri útgerðarstaða, og hvernig hægt er að mæta þeim.