Tákn bættra varnartengsla

Nú þegar framleiðsla er að hefjast á evrópsku herflutningavélinni Airbus A400M, sem eitt sinn var hampað sem lykilatriði í að gera Evrópusambandið hernaðartæknilega óháð NATO og Bandaríkjunum, er verkefnið orðið frekar að tákni fyrir þróuð varnarmálatengsl yfir Atlantshafið en fyrir tilraunir ESB til að verða óháð bandarísku herverndar­hlífinni.

Stefnan var sett á smíði vélarinnar á síðasta áratug, í kjölfar stríðsátakanna á Balkanskaga. Þá vöknuðu Evrópuríkin upp við þann vonda draum að vera ófær um að flytja friðargæsluliða og hjálpargögn á vettvang nema með aðstoð frá Bandaríkjaher, þótt vettvangurinn væri svo skammt undan.

Nýja flutningavélin gegndi lykil­hlutverki í nýrri öryggis- og varnarmálastefnu Evrópusambandsins en eitt af markmiðunum með henni var að samræma hergagnaframleiðslu og varnaráætlanir í Evrópulöndunum og gera skilvirkari í þeim aðstæðum sem upp voru komnar eftir lok kalda stríðsins.

Þegar þessar hugmyndir komu fyrst fram var þeim illa tekið meðal ráðamanna í Washington, en þá var Bill Clinton enn á forsetastóli vestra. Hugmyndir Evrópumanna voru gagnrýndar sem sóun og óþarfa tvíverknaður, þar sem Bandaríkjaher hefði yfir þeirri tækni og getu að ráða sem þörf væri á. Þáverandi utanríkisráðherra Bandaríkjanna, Madeleine Albright, varaði jafnvel við hugsanlegum slitum milli Evrópu og Bandaríkjanna hvað varnarhagsmuni varðaði ef Evrópusambandið héldi áfram að beina kröftum og fé frá NATO að uppbyggingu eigin varnargetu.

Síðan sinnaðist ráðamönnum forysturíkja meginlands Evrópu og Bandaríkjanna alvarlega er deilan um innrásina í Írak stóð sem hæst. En nú er sá æsingur allur að baki og sú sameiginlega afstaða orðin ofan á, að þeim mun meiri varnargetu sem vestrænu bandamennirnir koma sér upp, því betra, hvort sem það gerist í nafni ESB eða NATO. Flest ESB-ríkin eru hvort eð er í NATO. Hið sameiginlega verkefni í Afganistan hjálpar einnig til að gera samstarfið milli bandamannanna beggja vegna Atlantshafsins jarðbundið og árangursmiðað.

Nýja Airbus A400M-vélin lítur út eins og stækkuð útgáfa af hinni bandarísku C-130 Hercules. Burðargeta Airbus-vélarinnar verður nærri tvöföld á við Hercules. Fyrstu vélarnar eiga að fara í loftið á næsta ári og frá árinu 2009 verða þær teknar í notkun af flugherjum ríkjanna sem aðild eiga að verkefninu. Alls hafa nærri 200 vélar verið pantaðar fram til þessa.