Kosið um hlutverk trúar í Tyrklandi

Átakalínurnar í þingkosningunum í Tyrklandi í dag eru einkum á milli stjórnarflokksins, sem er íhaldssamur múslimaflokkur, og svo gamla valdakjarnans, hersins og embættismannakerfisins, sem vill áfram strangan aðskilnað trúar og stjórnmála.

Recep Tayyip Erdogan, forsætisráðherra og leiðtogi Réttlætis- og þróunarflokksins, flýtti kosningum vegna ágreinings um forsetakjör nú í vor. Kjörtímabil núverandi forseta, Ahmets Necdets Sezer, rann út 17. maí síðastliðinn en hann situr enn vegna þess að stjórnarandstöðunni tókst að koma í veg fyrir að Abdullah Gül, utanríkisráðherra og forsetaframbjóðandi stjórnarflokksins, næði kjöri.

Gamli valdakjarninn óttast að hinn íslamski flokkur vilji efla áhrif trúarinnar til muna í stjórnmálum landsins, en forsætisráðherrann segir jafnan ekkert hæft í því. Þó vill flokkurinn afnema bann við því að konur beri höfuðklúta að íslömskum sið í byggingum hins opinbera.

Mannréttindaástandið í Tyrklandi hefur hins vegar batnað töluvert á stjórnartíma Réttlætis- og þróunarflokksins, enda hefur stjórnin unnið markvisst að margvíslegum umbótum í því skyni að Tyrkland geti fengið aðild að Evrópusambandinu.

Hugsanleg aðild Tyrklands að Evrópusambandinu hefur hins vegar lítið komið til tals í kosningabaráttunni. Stærsti stjórnarandstöðuflokkurinn er jafn áhugasamur og stjórnarflokkurinn um aðild. Áhugi almennings á aðild hefur hins vegar hrapað niður í algert lágmark eftir að áhrifamikil Evrópuríki, einkum þó Frakkland, lýstu yfir efasemdum sínum um og jafnvel harðri andstöðu við að Tyrkland fengi nokkurn tímann aðild.

Tyrkneski herinn hefur aftur á móti á undanförnum vikum verið að efla mjög viðbúnað sinn í kúrdahéruðunum við landamæri Íraks. Ástæðuna segja Tyrkir vera að kúrdískir aðskilnaðarsinnar hafa gert árásir frá norðurhluta Íraks, þar sem þeir njóta stuðnings meðal félaga sinna.

Írakar kvarta hins vegar mjög undan þessum aukna viðbúnaði tyrkneska hersins og segja greinilegt að Tyrkir ætli sér að ráðast inn í Írak.

„Allt getur gerst,“ sagði Erdogan forsætisráðherra þegar hann var spurður hvort bardagar gætu brotist út á landamærunum eftir kosningarnar. „Þetta gæti komist á dagskrá. Allt sem er nauðsynlegt væri hægt að framkvæma strax. Við erum vissulega fær um það.“