15 ár frá falli talíbanastjórnarinnar

Það var í október 2001, aðeins mánuði eftir árásina á tvíburaturnana í New York, sem Bandaríkjamenn réðust inn í Afganistan og áður en árið var úti hafði harðstjórn Talíbana verið brotin á bak aftur í landinu. Á þeim fimmtán árum sem liðin eru síðan hefur ýmis framþróun orðin í landinu. Tónlist fór fljótlega að heyrast aftur, eftir áralangt bann Talíbana, og afganskar stúlkur mega nú mennta sig.

Sumstaðar fer þetta tvennt saman, eins og í gítarskóla nokkrum fyrir stúlkur í höfuðborginni Kabúl. Skólinn var stofnaður fyrr á þessu ári til minningar um tvær systur á unglingsaldri sem létu lífið í sjálfsmorðssprengjuárás í borginni í fyrra. 

Næstfjölmennasti hópur hælisleitenda í Evrópu

Bjartsýnin sem ríkti fyrir 15 árum hefur þó dofnað. Talíbanar eiga enn sín yfirráðasvæði í sveitum landsins og hafa verið að sækja á. Fyrstu sex mánuði þessa árs létu yfir 5 þúsund almennir Afganar lífið, um þriðjungur þeirra börn. Fyrir vikið ákveða sífellt fleiri að flýja landið. 

Hátt í þrjár milljónir afganska flóttamanna eru í heiminum, flestir þeirra í nágrannalöndunum Pakistan og Íran, en í Evrópu eru Afganar næstfjölmennasti hópur hælisleitenda á eftir Sýrlendingum.

Uppbyggingarstarf verði tryggt í 4 ár í viðbót

Fulltrúar yfir 70 landa funda nú í Brussel um framtíð Afganistan. Landið er enn algjörlega háð utanaðkomandi hjálp og markmiðið er að safna yfir 3 milljörðum bandaríkjadala á ári til áframhaldandi hjálparstarfa fram til 2020. 

Því fylgja þó ýmis skilyrði. Þannig ætlar Evrópusambandið að leggja til rúman milljarð dala, en á móti hsétu stjórnvöld í Kabúl því að taka aftur við þeim Afgönum sem neitað er um hæli í Evrópu.

Álíka margir milljarðar og í Marshall-aðstoðinni

Bandaríkjamenn hafa frá innrásinni fyrir 15 árum dælt ríflega 130 milljörðum dala í uppbyggingu Afganistan. Upphæðin er sambærileg við Marshall áætlunina um enduruppbyggingu Evrópu eftir síðari heimsstyrjöld, en árangurinn hefur verið mun takmarkaðri. 

John Kerry sagði í dag mikilvægt að fjárfesta í framtíð Afganistan og senda um leið þau skilaboð til Talíbana að gefast upp.

Með gítarinn að vopni

Á meðan reyna almennir Afganar að lifa sínu daglega lífi þrátt fyrir stöðugan ótta við árásir, sækja skóla og vinnu, spila tónlist og dreyma um framtíðina, eins og í gítarskólanum í Kabúl þar sem hin 14 ára gamla Shiba Rahmani æfir Bob Marley lög. 

„Ég vil frið og stöðugleika í Afganistan, en ég vil líka brýna fyrir fólki að hvetja stelpur til að læra á gítar svo þær geti skapað betri framtíð fyrir Afganistan," segir Shiba.