Obama bregst við njósnahneykslinu

„Bandaríkin hafa engan áhuga á því að njósna um líf almennings,“ sagði Barack Obama Bandaríkjaforseti á blaðamannafundi rétt í þessu, þar sem hann kynnti hert eftirlit með þeirri víðtæku njósnastarfsemi, sem leyniþjónusta Bandaríkjanna hefur orðið uppvís að.

„Það er ekki nóg að ég sem forseti hafi trú á þessum kerfum, heldur þarf almenningur í Bandaríkjunum að bera traust til þeirra líka.“

Hann tekur þó fram að engar sérstakar breytingar verði gerðar á heimildum leyniþjónustumanna til njósna, heldur nái breytingarnar einkum til eftirlits og gagnsæis.

Ákvörðun Obama um að afboða leiðtogafund með Vladimír Pútín í næsta mánuði er talin bera merki þess að Obama sé ósáttur við að Rússar hafi veitt uppljóstraranum Edward Snowden tímabundið hæli.

Það var hins vegar Snowden sem upplýsti heimsbyggðina um að bandarískir leyniþjónustumenn stunda víðtækt eftirlit með símtölum og netsamskiptum einstaklinga.

Viðbrögð Obama í gær benda til þess að hann hafi áttað sig á því hve skaðlegar þessar njósnir eru ímynd Bandaríkjanna, jafnt heima fyrir sem erlendis.

Obama boðar nú endurskoðun á þessu eftirliti, segir að forsendur þess verði gerðar opinberar og gegnsæi verði í hávegum haft.

„Það er rétt að spyrja spurninga um eftirlit, ekki síst þar sem tæknin er að endurmóta allar hliðar lífs okkar,“ sagði Obama á blaðamannafundinum í gær.

Aðspurður sagði hann þetta hins vegar engu breyta um afstöðu Bandaríkjanna gagnvart Snowden. Bandaríkin hafa viljað fá hann framseldan og sóttan til saka.

„Nei, ég tel ekki að Snowden sé föðurlandsvinur,“ sagði Obama.

Þótt Obama hafi afboðað leiðtogafund með Vladimír Pútín í næsta mánuði, hittust utanríkisráðherrar ríkjanna, þeir John Kerry og Sergei Lavrov, í Washington í gær.

Hvorugur þeirra fór í grafgötur með að samskipti ríkjanna væru í ákveðinni lægð, en Lavrov sagði þó að menn þyrftu að haga sér eins og fullorðið fólk.

Meðal þeirra sem hafa fagnað ákvörðun Bandaríkjaforseta eru rússneskir stjórnarandstæðingar. „Pútín þrífst og dafnar á þessum sameiginlegu framkomum til að sýna kumpánum sínum að hann standi jafnfætis á alþjóðasviðinu,“ er haft eftir Garrí Kasparov á vefsíðu vikuritsins Time.