Nóbelsverðlaunin fyrir uppgötvun á flutningskerfi fruma

Þrír vísindamenn hafa hlotið Nóbelsverðlaunin í læknis- og lífeðlisfræði fyrir að uppgötva hvernig frumur flytja lífræn efni.

Bandaríkjamennirnir James Rothman og Randy Schekman, og Þjóðverjinn Thomas Sudhof deildu vinningnum. Þeir fundu út hvernig „vökvafylltar bólur“ virka eins og skipafloti sem fer með flutningsvarning sinn á hárréttan stað.

Flutningur þessara efna skiptir sköpum fyrir virkni heilans, hormónakerfið og hluta ónæmiskerfisins. Þeir milljarðar fruma sem mynda líkamann eru ekki aðeins tómar frumur, heldur eru þær fullar af nákvæmu vélvirki. Til þess að fruma starfi eðlilega þarf hún rétt efni á réttan stað á réttum tíma. Þessar vökvafylltu bólur haga sér eins og flutningskerfi innan frumanna. Þær geta sent efni eins og ensím, taugaboðefni og hormóna um frumuna. Þá geta þær sleppt innihaldi sínu út í líkamann.

Verðlaunanefndin sagði um niðurstöðu sína að uppgötvun vísindamannanna hefði mikil áhrif á skilning okkar á því hvernig efnum er skilað með nákvæmni innan og utan frumanna. Án þessa dásamlega kerfis myndi fruman hrynja. Óvirkt flutningskerfi fruma hefur verið tengt við sykursýki og heilabilanir.

Hér að neðan má sjá myndband með beinni útsendingu frá verðlaunaafhendingunni.