Dæmt um þjóðarmorð

Á morgun kveður Alþjóðadómstóllinn í Haag upp úrskurð sem teljast verður sögulegur hvernig svo sem hann fellur. Tekin verður afstaða til þess hvort Serbar hafi gerst sekir um þjóðarmorð á tímum Bosníustríðsins árin 1992 til 1995.

Hér er ekki spurt hvort einstaklingar, það er leiðtogar ríkisins og hermenn þess, teljist sekir um glæpinn heldur serbneska ríkið eða serbneska þjóðin í heild.

Bosnía og Hersegóvína sögðu skilið við Júgóslavíu árið 1992 og hófst þá þriggja ára stríð sem talið er að hafi kostað meira en 100 þúsund manns lífið. Árið 1993 kærði Bosnía það sem þá var eftir af Júgóslavíu til Alþjóðadómstólsins fyrir þjóðernishreinsanir og krafðist fjárhagslegra skaðabóta.

Málið hefur verið til umfjöllunar hjá dómstólnum allar götur síðan og nú er loks að vænta endanlegs úrskurðar, sem verður á stærð við heila bók.

Bosníumenn halda því fram að þjóðernishyggja Serbíu hafi alið á þjóðarmorðshatri gagnvart Bosníu, auk þess sem fjárhags- og hernaðaraðstoð frá Serbíu hafi gert Bosníu-Serbum kleift að fremja þjóðarmorð og enn fremur hafi júgóslavneskir herforingjar tekið virkan þátt í því að reka múslima út úr Bosníu.

„Það er samansafn einstakra glæpaverka, hin skelfilega endurtekning illra verka, sem á endanum verður greinilega að stórglæpnum þjóðarmorði,“ sagði Thomas Franck, hinn bandaríski lögmaður Bosníu, fyrir réttinum á síðasta ári.

Serbar segja málið ekki svona einfalt. Samkvæmt skilgreiningu á þjóðarmorði felur það í sér skýran vilja til að þurrka út þjóðernishóp eða kynþátt, annaðhvort í heild eða að hluta, eða í það minnsta að hrekja hann burt frá ákveðnum svæðum. Serbar segjast aldrei hafa unnið kerfisbundið að neinum slíkum áformum.

„Munstur „venjulegra glæpa“ getur ekki einfaldlega tekið á sig mynd þjóðarmorðs,“ sagði Sasa Obradovic við réttarhöldin í maí, heldur verður það að vera „ákveðinn glæpur, framinn með ákveðnu hugarfari“.