Segir þörf á fræðslu um kyrkingartak í grunnskólum Smári Jökull Jónsson skrifar 22. júní 2026 12:05 Ástþóra Kristinsdóttir er sérfræðingur í ofbeldismálum hjá Þróunarmiðstöð heilsugæslunnar. Vísir/Heilsugæslan/Vilhelm Sérfræðingur í ofbeldismálum hjá þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu segir þörf á fræðslu um kyrkingartak í grunnskólum landsins en boðað hefur verið til samfélagmiðlaátaks um kyrkingartak. Margir unglingar telji það hluta af eðlilegu kynlífi. Samtök og stofnanir sem vinna með brotaþolum ofbeldis hafa blásið til samfélagsmiðlaátaks til að vekja athygli á hættum kyrkingartaks, bæði sem hluta af öðru ofbeldi en einnig kynlífi. Sérfræðingur í ofbeldismálum hjá þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu segir nýjar rannsóknir sýna að hættan sé meiri en áður var talið, hver einasta sekúnda sem trufli blóðflæði til heila skipti máli. „Margir krakkar sem eru spurðir til dæmis hvort að þeir hefðu prófað þetta, og já þau höfðu prófað þetta og töldu að þetta ætti að vera eitthvað sem allir ættu að prófa,“ segir Ástþóra Kristinsdóttir hjá Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki“ Markmiðið með samfélagsmiðlaátakinu sé að koma af stað umræðu um að kyrkingartak sé ekki hluti af eðlilegu kynlífi. „Þetta er klámvæðingin höldum við. Krakkarnir okkar eru á horfa á alls konar myndbönd og hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki. Þau þurfa bara að fá betri fræðslu og þetta er partur af því.“ „Við viljum að þau fái fræðslu um þetta þannig að þau geti tekið sjálfstæða ákvörðun,“ segir Ástþóra í viðtali sem birtist í hádegisfréttum Bylgjunnar. Dæmi um að liðið hafi yfir unglingsstúlkur Verið er að útbúa fræsluefni fyrir skólana sem skólahjúkrunarfræðingar geta nýtt sem hluta af námsefni í kynfræðslu. Og er þörf á þeirri fræslu alveg niður í grunnskóla? „Það er alveg þörf á því að byrja bara strax þegar krakkarnir okkar eru að byrja að stunda kynlíf og prófa sig áfram. Þá þurfum við að koma skýrt áfram hvað er eðlilegt og hvað ekki.“ Ástþóra segir kyrkingartak oftast vera kynbundið, strákar séu að taka stúlkur kyrkingartaki. „Við höfum heyrt alls konar sögur af því þar sem unglingar hafa prófað þetta af því að þeir töldu að það ætti að prófa þetta og þá jafnvel liðið yfir stúlkuna og drengurinn orðið dauðhræddur og svo framvegis. Það eru mjög stutt mörk þarna á milli sem við þurfum að koma til skila.“ Kynbundið ofbeldi Lögreglumál Heilbrigðismál Börn og uppeldi Grunnskólar Ofbeldi gegn börnum Kynferðisofbeldi Mest lesið Unglingar bundnir og skildir eftir við heimili Innlent Sláandi hugmyndir íslenskra karla um ofbeldi Innlent Laug að Morgunblaðinu um nýjan KFC-stað Innlent „Vissi að ég var ekki að haga mér eins og venjulegt fólk“ Innlent Heiða í veikindaleyfi Innlent Þetta eru stæðin sem borgin hefur endurheimt Innlent Syrgði Sovétríkin og hótaði notkun kjarnorkuvopna Erlent Stefna á þrjú þúsund hektara en endurheimtu þrettán Innlent Segir ágreininginn í Landsvirkjun ekki snúast um arðgreiðslur Innlent Reglur um dvalarleyfi hertar og filippseyskar au pair úr sögunni Innlent Fleiri fréttir Aurskriða féll á veginn og honum lokað Starfsmaður Reykjavíkurborgar smitaðist af nóróveiru Heiða í veikindaleyfi Fagfélögin kalla eftir heimild til að slíta kjarasamningum Unglingar bundnir og skildir eftir við heimili Fara fram á 16 ár yfir meintum morðingja Allir sautján frjálsir ferða sinna „Við erum óþolinmóð“ Minni gjaldahækkanir kosti ríkissjóð 2,5 milljarða Þetta eru stæðin sem borgin hefur endurheimt Segir ágreininginn í Landsvirkjun ekki snúast um arðgreiðslur Geri málið tortryggilegt að neita að svara „Við höfum séð mikla aukningu á því á Íslandi“ Íslensk skólastúlka varð fyrir táragasi í París Laug að Morgunblaðinu um nýjan KFC-stað Stefna á þrjú þúsund hektara en endurheimtu þrettán Ein matskeið og þá er dauðinn vís Beint: Opið málþing um heimilisleysi „Vissi að ég var ekki að haga mér eins og venjulegt fólk“ Lægð suðvestan úr hafi væntanleg til landsins Hvað þýðir sjö í nýju námsmati? Fundu mikið magn vímuefna og peninga við leit Sláandi hugmyndir íslenskra karla um ofbeldi Bjóða út sorphirðu í Breiðholti til sex ára Reglur um dvalarleyfi hertar og filippseyskar au pair úr sögunni Leggur til að þingmenn verði 85 í stað 63 Skipti engu hvort ummælin hafi verið sett fram í kaldhæðni Marco Rubio á leið til Íslands „Dapurlegt pólitískt útspil hjá oddvita Samfylkingar“ Ekki búið að finna nýjan lögreglustjóra hátt í hálfu ári síðar Sjá meira
Samtök og stofnanir sem vinna með brotaþolum ofbeldis hafa blásið til samfélagsmiðlaátaks til að vekja athygli á hættum kyrkingartaks, bæði sem hluta af öðru ofbeldi en einnig kynlífi. Sérfræðingur í ofbeldismálum hjá þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu segir nýjar rannsóknir sýna að hættan sé meiri en áður var talið, hver einasta sekúnda sem trufli blóðflæði til heila skipti máli. „Margir krakkar sem eru spurðir til dæmis hvort að þeir hefðu prófað þetta, og já þau höfðu prófað þetta og töldu að þetta ætti að vera eitthvað sem allir ættu að prófa,“ segir Ástþóra Kristinsdóttir hjá Þróunarmiðstöð íslenskrar heilsugæslu. „Hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki“ Markmiðið með samfélagsmiðlaátakinu sé að koma af stað umræðu um að kyrkingartak sé ekki hluti af eðlilegu kynlífi. „Þetta er klámvæðingin höldum við. Krakkarnir okkar eru á horfa á alls konar myndbönd og hafa ekki vit til að greina á milli hvað er eðlilegt og hvað ekki. Þau þurfa bara að fá betri fræðslu og þetta er partur af því.“ „Við viljum að þau fái fræðslu um þetta þannig að þau geti tekið sjálfstæða ákvörðun,“ segir Ástþóra í viðtali sem birtist í hádegisfréttum Bylgjunnar. Dæmi um að liðið hafi yfir unglingsstúlkur Verið er að útbúa fræsluefni fyrir skólana sem skólahjúkrunarfræðingar geta nýtt sem hluta af námsefni í kynfræðslu. Og er þörf á þeirri fræslu alveg niður í grunnskóla? „Það er alveg þörf á því að byrja bara strax þegar krakkarnir okkar eru að byrja að stunda kynlíf og prófa sig áfram. Þá þurfum við að koma skýrt áfram hvað er eðlilegt og hvað ekki.“ Ástþóra segir kyrkingartak oftast vera kynbundið, strákar séu að taka stúlkur kyrkingartaki. „Við höfum heyrt alls konar sögur af því þar sem unglingar hafa prófað þetta af því að þeir töldu að það ætti að prófa þetta og þá jafnvel liðið yfir stúlkuna og drengurinn orðið dauðhræddur og svo framvegis. Það eru mjög stutt mörk þarna á milli sem við þurfum að koma til skila.“
Kynbundið ofbeldi Lögreglumál Heilbrigðismál Börn og uppeldi Grunnskólar Ofbeldi gegn börnum Kynferðisofbeldi Mest lesið Unglingar bundnir og skildir eftir við heimili Innlent Sláandi hugmyndir íslenskra karla um ofbeldi Innlent Laug að Morgunblaðinu um nýjan KFC-stað Innlent „Vissi að ég var ekki að haga mér eins og venjulegt fólk“ Innlent Heiða í veikindaleyfi Innlent Þetta eru stæðin sem borgin hefur endurheimt Innlent Syrgði Sovétríkin og hótaði notkun kjarnorkuvopna Erlent Stefna á þrjú þúsund hektara en endurheimtu þrettán Innlent Segir ágreininginn í Landsvirkjun ekki snúast um arðgreiðslur Innlent Reglur um dvalarleyfi hertar og filippseyskar au pair úr sögunni Innlent Fleiri fréttir Aurskriða féll á veginn og honum lokað Starfsmaður Reykjavíkurborgar smitaðist af nóróveiru Heiða í veikindaleyfi Fagfélögin kalla eftir heimild til að slíta kjarasamningum Unglingar bundnir og skildir eftir við heimili Fara fram á 16 ár yfir meintum morðingja Allir sautján frjálsir ferða sinna „Við erum óþolinmóð“ Minni gjaldahækkanir kosti ríkissjóð 2,5 milljarða Þetta eru stæðin sem borgin hefur endurheimt Segir ágreininginn í Landsvirkjun ekki snúast um arðgreiðslur Geri málið tortryggilegt að neita að svara „Við höfum séð mikla aukningu á því á Íslandi“ Íslensk skólastúlka varð fyrir táragasi í París Laug að Morgunblaðinu um nýjan KFC-stað Stefna á þrjú þúsund hektara en endurheimtu þrettán Ein matskeið og þá er dauðinn vís Beint: Opið málþing um heimilisleysi „Vissi að ég var ekki að haga mér eins og venjulegt fólk“ Lægð suðvestan úr hafi væntanleg til landsins Hvað þýðir sjö í nýju námsmati? Fundu mikið magn vímuefna og peninga við leit Sláandi hugmyndir íslenskra karla um ofbeldi Bjóða út sorphirðu í Breiðholti til sex ára Reglur um dvalarleyfi hertar og filippseyskar au pair úr sögunni Leggur til að þingmenn verði 85 í stað 63 Skipti engu hvort ummælin hafi verið sett fram í kaldhæðni Marco Rubio á leið til Íslands „Dapurlegt pólitískt útspil hjá oddvita Samfylkingar“ Ekki búið að finna nýjan lögreglustjóra hátt í hálfu ári síðar Sjá meira