Ráð­herra segir dóm um Hvammsvirkjun á­hyggju­efni

„Við erum að skoða næstu skref og þau verða skoðuð í samráði við ríkislögmann,“ segir Jóhann Páll en rætt var við hann í Reykjavík síðdegis á Bylgjunni í dag. Aðrar stofnanir eins og Umhverfis- og orkustofnun og Náttúruverndarstofnun séu sömuleiðis að fara yfir dóminn.

Samandregnar niðurstöður dómsins eru þær að hafna kröfu um ógildingu leyfi Fiskistofu vegna byggingar Hvammsvirkjunar en ógilda heimild Umhverfisstofnunar til breytingar á vatnshlotinu Þjórsá1, frá 9. apríl 2024, vegna fyrirhugaðra framkvæmda við Hvammsvirkjun og ákvörðun Orkustofnunar 12. september 2024 um að veita Landsvirkjun leyfi til að reisa og reka raforkuverið Hvammsvirkjun. Þá voru íslenska ríkið og Landsvirkjun dæmd til að greiða stefnendum óskipt alls 3,6 milljónir króna í málskostnað.

„Þetta auðvitað setur strik í reikninginn og er áhyggjuefni,“ segir Jóhann Páll en að túlkun héraðsdóms endurspegli lagaumhverfið þegar komi að orkunýtingu eins og hún er í dag.

Hann segir nýja ríkisstjórn með áform um að breyta leyfisveitingaferlinu vegna nýrra virkjanna til að tryggja aukna skilvirkni. Þá eigi að skýra betur ferli og samspil ýmissa lagabálka og vatnastjórnunarlög séu ekki undanskilin.

Skiptir máli að rýna málið vel

„Auðvitað bregður manni mjög þegar þessi dómur er kveðinn upp,“ segir Jóhann Páll. Hvammsvirkjun sé eitt af þeim stóru verkefnum sem séu langt komin í undirbúningi eftir margra ára bið og undirbúning. Það skipti miklu máli hvernig sé brugðist við en það þurfi að gera það af ábyrgð. Það séu loftslagsmarkmið í húfi og raforkuöryggi og það skipti máli að þetta verði rýnt vel.

Hann segir ný lög í vinnslu í ráðuneytinu. Það hafi verið búið að leggja grunn að því en það sé aðeins verið að bæta. Hann sér fram á að leggja fram í mars svo hægt sé að lögfesta breytingar á vorþingi. Sömuleiðis skipti máli að ná inn nýrri rammaáætlun og það verði lagt fram á fyrsta degi þingsins.

Slá ekki af kröfum um hverfismat og samráð

Jóhann Páll segir ekki eiga að slá af kröfum um nákvæmt umhverfismat og þétt samráð við almenning þó svo að stjórnvöld sjái fyrir sér að vinna þessi mál hratt.

„Þarna eru mikil sóknarfæri. Lagabálkarnir sem um þetta gilda hafa þróast með tímanum og það ætlaði sér enginn að hafa þetta svona flókið og þunglamalegt. Það hefur bara gerst með tímanum án þess að undið hafi verið ofan af því. Það eru mjög mikil tækifæri til að skýra ferlana án þess að gefa afslátt af eðlilegum kröfum um umhverfismat og samráð við fólkið í landinu. Þetta er mikil jafnvægislist á milli orkunýtingar og náttúruverndar og ég tek mitt hlutverk mjög alvarlega,“ segir Jóhann Páll.

Jóhann Páll ræddi stuttlega virkjun í Seyðisfirði í viðtalinu. Hann segir málið í ferli og það alveg skýrt að það þurfi að koma skýru ferli í gang fyrir sjókvíaeldi. Þessar framkvæmdir þurfi að vera í sátt við íbúa og málið sé í skoðun. Það eigi að setja skýrari lagaramma,“ segir hann og að ný ríkisstjórn stefni á að setja nýjan og betri ramma um sjókvíaeldi og það þurfi þangað til að horfa gagnrýnum augum á það sem gerist þangað til.