Varð fyrir geimgrjóti og skemmdist lítillega

Í tilkynningu á vef NASA segir að verkfræðingar og vísindamenn sem komu að þróun og smíði sjónaukans hafi búist við skemmdum sem þessum og þær séu í raun óhjákvæmilegar. Sjónaukinn hafi verið hannaður til að þola þær.

Talið er að grjótið hafi skollið á JWST milli 23. og 25. maí en spegill sjónaukans var opnaður að fullu í janúar.

Sjá einnig: Vísindamenn anda léttar

JWST er nokkuð langt frá jörðu, eða um 1,5 milljón kílómetra, en þar er mikið af smáum ögnum á gífurlegum hraða sem geta valdið töluverðum skemmdum. Það var haft í huga þegar sjónaukinn var þróaður. Á vef NASA segir að sjónaukinn eigi að geta þolað ákveðnar skemmdir og samt verið starfræktur um árabil.

Þar að auki sé hægt að stilla spegla sjónaukans til að draga úr áhrifum skemmda sem þeir verða fyrir.

Vísindamenn NASA telja að sjónaukinn hafi í raun orðið fimm sinnum fyrir geimgrjóti síðan honum var skotið á loft í desember. Grjótið þarf ekki að vera mikið stærra en rykagnir en það getur verið á gífurlegum hraða og getur því valdið tölvuerðum skemmdum. Þetta síðasta er talið hafa verið stærsta geimgrjótið sem lent hefur á JWST hingað til.

Eins og áður segir, lítur þó enn út fyrir að skemmdirnar komi lítið niður á starfsemi sjónaukans.

James Webb er stærsti og besti geimsjónauki sem hefur verið framleiddur og er honum meðal annars ætlað að varpa ljósi á uppruna alheimsins og taka hágæðamyndir af fjarlægum stjörnuþokum, fyrir langa löngu. Þessar stjörnuþokur eru svo langt í burtu frá okkur og það hefur tekið ljósið frá þeim svo langan tíma að berast til okkar að við munum mögulega sjá þær eins og þær litu út þegar alheimurinn var ungur.

JWST er því ætlað að rýna aftur í tímann, bókstaflega, og varpa ljósi á uppruna alheimsins.

þarf að vera gífurlega kaldur

JWST nemur innrautt ljós og þarf hann að vera gífurlega kaldur til að virka rétt og svo geislun frá honum sjálfum trufli ekki skynjara sjónaukans. Hann á að verða -233 gráðu kaldur (um fjörutíu Kelvin). Skynjarar í sjónaukanum verða einungis -266 gráður eða um sjö kelvin.

Núll kelvin eða -273 gráður kallast alkul og er lægsta fræðilega hitastig alheimsins.

Þetta mun gera sjónaukanum kleift að sjá innrauða geislun frá fjarlægustu stjörnuþokum alheimsins og mögulega sjá hvernig fyrstu stjörnurnar og stjörnuþokurnar mynduðust í kjölfar Miklahvells.

JWST er nú á stað sem nefnist Lagrange-punktur 2. Það er einn nokkurra staða sem verða til út frá þyngdarkrafti jarðarinnar annars vegar og sólarinnar hins vegar.

L2 er staður þar sem miðflóttaafl JWST er til jafns við þá þyngdarkrafta sem sjónaukinn verður fyrir frá jörðinni og sólinni. Þannig situr hann fastur á sínum stað og snýr alltaf frá sólinni, jörðinni og tunglinu.

Mánuður í fyrstu myndirnar

Til stendur að birta fyrstu „alvöru“ myndirnar úr sjónaukanum eftir mánuð, þann 12. júlí, en starfsmenn NASA segja að prófanir hafi hingað til sýnt fram á að sjónaukinn fari fram úr væntingum vísindamanna.

Skömmu eftir að sjónaukanum var skotið á loft kom í ljós að vegna þess hve nákvæmt geimskotið var, var meira eldsneyti um borð í honum en vonast var til. Því gæti hann verið notaður í um tuttugu ár.

Búið er að birta nokkrar myndir úr sjónaukanum, meðal annars myndir þegar verið var að stilla spegla hans, en myndirnar sem birta á í næsta mánuði eiga að vera þær fyrstu þar sem öll kerfi sjónaukans eru notuð að fullu.

Áhugasamir geta kynnt sér helstu kerfi JWST í myndbandinu hér að neðan.