Ógnarkraftar fellibyljanna varpa ljósi á loftslagsbreytingar

Einar Sveinbjörnsson, veðurfræðingur, telur að kraftur fellibyljanna á Atlantshafssvæðinu varpi ljósi á loftslagsbreytingar. Bara við eina gráðu í aukningu sjávarhita eykst geta og kraftur fellibylja til mikilla muna. Það hafi sést greinilega á því hversu skyndilega Harvey var orðinn að fjórða stigs fellibyl þegar hann gekk á land.

Í samtali við Vísi segir Einar að líklegt sé að stærri fellibyljum muni koma til með að fjölga vegna kyndiáhrifa og hækkandi sjávarhita.

Spurður að því hvort þetta sé með verstu fellibyljunum sem við þekkjum segir Einar að það fari eftir því hvaða mælikvarða við notum. Hann bendir á að fellibylurinn Katarína sem kom yfir New Orleans hafi valdið mun meira tjóni og þá var fellibylurinn auk þess flokkaður hæst sem fimmta stigs. Hann segir þó að það sem sé sérstakt við fellibylinn Harvey sé það að hann hafi verið fjórða stigs þegar hann gekk á land.

Eins og vél sem tæmir úr sér 

Að sögn Einars fylgir stórum fellibyljum oft mikil sjávarborðshækkun og sjór gengur á land „en maður hefur ekki heyrt að það beinlínis hafi verið að valda miklum vandræðum eins  og var aðalmálið þegar Katarínufellibylurinn kom inn yfir New Orleans.“

Að sögn Einars er það þessi gríðarlega úrkoma sem fylgir fellbylnum „sem mælist í hundruðum millimetra, sérstaklega vegna þess að „kerfið“ strandar bara inni í landi og tæmir þar úr sér hægt og rólega.“ Einar segir að fellibyljir séu eins konar varma- eða gufuvélar sem rífi hreinlega upp rakann sem fyrir er. „Það verður mikil uppgufun úr heitum sjónum. Hann þarf að vera 27° í yfirborði til að viðhalda þessum vélum,“ segir Einar til útskýringar.

Úrkoman verður mikil þangað til allur raki er uppurinn 

„Við það að rakinn nái svona hátt upp í háloftin, þar sem hann kólnar og þéttist í úrkomu, og síðan er uppgufunin að neðan frá sjónum, þá er þetta bara eins og vél sem beinir rakanum alltaf hærra og hærra upp síðan fellur þetta niður sem úrkoma,“ segir Einar og bætir við að oftast gangi fellibyljir yfir staði og valdi vondu veðri í sex til tólf klukkustundir en í tilfelli fellibylsins Harvey er svo mikill raki til staðar og því verður úrkoman eins mikil og raun ber vitni og verður þannig þar til allur raki er uppurinn. 

Láglent svæði 

Vandinn við ástandið í Texas eru landfræðilegar aðstæður, um er að ræða láglend ósa- og flæðilönd. „Það er svo láglent að það sjatnar svo lítið í þessu vatni. Það er svo lengi að renna til sjávar,“ segir Einar um vatnsveðrið af völdum Harveys.



Fellibyljum vex ásmegin í Kyrrahafinu

Ef við tökum mið af hlýnun jarðar, megum við eiga von á meira af þessu?

„Það hefur verið mikil umræða um áhrif loftslagsbreytinga og hlýnun sjávar á bæði tíðni og styrk fellibylja. Það er mjög greinilegt hvað fellibyljum hefur vaxið ásmegin á Kyrrahafinu; fellibyljir sem koma inn yfir Filippseyjar, Kóreuskaga, Japan og Kína. Við höfum mörg dæmi um þetta en það bara ratar síður í fréttirnar til okkar – eða það er ekki sagt eins ítarlega frá því en það hafa verið mjög mannskæðir og illskeyttir fellibyljir þar undanfarin haust,“ segir Einar.

Hann segir að það hafi ekki verið sýnt fram á það að tíðni Atlantshafsfellibylja hafi aukist en hann setur spurningarmerki við þá sem hafa verið í Kyrrahafinu.

Ekki tíðni heldur styrkur 

Einar segir aftur á móti að það sé mjög líklegt að stærri fellibyljum komi til með að fjölga:

„Það er bara vegna þessara auknu kyndiáhrifa að neðan og hækkandi sjávarhita. Ef réttar aðstæður skapast að öðru leyti verður þróunin eða dýpkunin í „kerfunum“ örari og þar með eru meiri líkur á að fellibyljirnir verði stærri en annars væri.“ 

Einar segir þetta varpa ljósi á loftslagsbreytingar. „Það eru þessar náttúruhamfarir, þessir ógnarkraftar fellibyljanna.“