Fórnarlambið í Tønder-málinu stígur fram: "Vil ekki vera lengur í felum“

„Hann er dauður í mínum huga. Hann er ekki faðir minn,“ segir Zandra Berthelsen, sem misnotuð var kynferðislega um árabil af föður sínum og fjölda annarra manna í danska bænum Tønder á Suður-Jótlandi.

Zandra kom fram í þætti á dönsku sjónvarpsstöðinni TV2 í kvöld og ræddi þar skelfileg uppvaxtarár sín, en þetta er í fyrsta sinn sem hún kemur fram í fjölmiðlum undir eigin nafni.

Málið vakti gríðarlega athygli á sínum tíma og framkallaði mikla reiði í dönsku samfélagi, þegar upp komst að maður í Tønder hafði misnotað dætur sínar tvær um árabil. Hann hafði undir það síðasta einnig selt mönnum aðgang að tíu og ellefu ára dætrum sínum sem greiddu fyrir með pítsum, áfengi og smápeningum.

Tønder-málið er líklegast umtalaðasta mál sinnar tegundar í Danmörku. Zandra hefur áður rætt við fjölmiðla, meðal annars Politiken, en þá ávallt undir dulnefni.

Í þættinum sem sýndur var í kvöld var fylgst með hinni 22 ára Zöndru, meðal annars þar sem hún liggur á sjúkrahúsi eftir að hafa innbyrt mikið magn lyfja í tilraun til að svipta sér lífi. Í frétt TV2 segir að hún hafi margoft reynt að fyrirfara sér, stundum til að kalla á hjálp og stundum til að mótmæla skorti á meðferðarúrræðum fyrir fólk í hennar stöðu.

Var ellefu ára þegar málið komst upp

Zandra hefur verið þekkt sem stúlkan í Tønder-málinu allt frá því að upp komst um málið árið 2005 þegar hún var ellefu ára gömul. Gestur á heimili fjölskyldunnar hafði þá tekið eftir að ekki væri allt með felldu og tilkynnti málið til lögreglu.

 

Móðir Zöndru vissi af árásunum en greip aldrei inn í. Félagsmálayfirvöldum var einnig kunnugt um að systurnar byggju við bágar aðstæður, en gripu heldur ekki inn í.

„Það var niðurlægjandi að þurfa að standa nakin fyrir framan ókunnugt fólk og gera með þeim hluti sin voru mjög óþægilegir og sársaukafullir,“ segir Zandra í samtali við TV2.

Finnur þörf á að segja sína sögu

Zandra er nú 22 ára gömul og segist hafa þörf fyrir því að koma fram og segja sína sögu. Fyrri þátturinn af tveimur var sýndur á TV2 í kvöld. Umsjónarmaður þáttarins, Anders Lomholt, segir að hann hafi ritað henni bréf í febrúar síðastliðinn og í kjölfarið samþykkti hún að taka þátt við gerð þáttanna.

„Ég vil gjarnan segja frá því hvernig þetta var þegar ég var lítil og hvernig þeir atburðir hafa haft áhrif á mig alla tíð síðan. […] Maður finnur fyrir mikilli skömm þegar maður verður fyrir einhverju svona. En ég vil segja öllum þeim ungmennum sem hafa orðið fyrir slíku, að þau eiga ekki að skammast sín.“

Greind með geðrof

Þegar Zandra bauðst til að hitta Lomholt dvaldi hún á lokaðri geðdeild, en í frétt TV2 segir að reglulega komi tímabíl í lífi hennar þar sem hún þurfi að vera í öruggu umhverfi, þar sem henni eru gefin lyf og matur og aðgangur að heilbrigðisstarfsstarfsfólki sé tryggður.

Eftir fjögurra mánaða dvöl á geðdeild gat hún flutt aftur í eigin íbúð. „Ég hef það gott núna. Ég hef verið greind með geðrof og er nú betur í stakk búin að takast á við niðursveiflurnar. [...] Ég vil ekki vera í felum lengur. Ég vil bara vera heiðarleg. Ég á ekki að þurfa að fela neitt. Það er ekki mér að kenna að ég hafi verið misnotuð þegar ég var lítil,“ segir Zandra.

Hlaut tíu ára dóm

Faðir Zöndru var árið 2007 dæmdur í tíu ára fangelsi fyrir brotin. Móðir hennar hlaut einnig dóm, en alls hafa sextán manns hlotið dóma í tengslum við Tønder-málið svokallaða.

Zandra er ekki í neinum samskiptum við foreldra sína í dag. Í þætti TV2 kemur fram að hún stundi nú nám og vonast til að útskrifast sem student næsta sumar.