Ljóshærðu börnin á Írlandi fengu aftur að fara heim

Fréttir af ljóshærðri stúlku, sem fannst í síðustu viku í búðum rómafólks í Grikklandi, hafa farið hátt í fjölmiðlum síðustu dagana.

Parið sem ól hana upp hefur verið ákært fyrir barnsrán, því DNA-rannsókn leiddi í ljós að þau væru ekki kynforeldrar hennar og þau gátu ekki gert skýra grein fyrir því, hvernig á því stóð að hún var í þeirra vörslu.

Í gær fréttist svo af því að í Búlgaríu hafi 35 ára gömul kona borið kennsl á stúlkuna, sem nefnd hefur verið María, og segir hana dóttur sína. Talið er að hún hafi eignast barnið í Grikklandi árið 2009 og síðan gefið hana frá sér.

„Ég gaf barnið mitt frá mér vegna þess að við vorum svöng,“ er haft eftir konunni í búlgörskum fjölmiðlum. Hún hefur nú verið handtekin í Búlgaríu, en lögreglan er að láta rannsaka hvort hún sé í raun kynmóðir stúlkunnar.

Málið hefur enn á ný vakið upp umræður um stöðu rómafólks, eða sígauna eins og áður tíðkaðist að nefna þennan þjóðfélagshóp. Ásakanir um fordóma hafa sprottið upp: Spurt hvort það breyti ekki öllu að stúlkan sé ljóshærð, og hvort barn, sem væri dökkt yfirlitum og fundist hefði við sömu aðstæður hefði fengið jafn mikla athygli í fjölmiðlum.

Á móti er sagt að barnsrán sé alvarlegur glæpur, hvernig svo sem á það er litið, og engin afsökun að vera af þjóðfélagshópi sem er utangarðs og sætir fordómum.

Fordómar virðast hins vegar leika ótvírætt hlutverk í svipuðum málum, sem komu upp á Írlandi í beinu framhaldi af fréttaflutningi af ljóshærðu stúlkunni á Grikklandi.

Nágrannar rómafjölskyldu í Dublin höfðu samband við lögreglu til að láta vita af sjö ára gamalli ljóshærðri stúlku, sem bjó þar á heimili fjölskyldunnar. Lögreglan hélt á vettvang á mánudag, tók stúlkuna í sína vörslu og kom henni í tímabundið fóstur. Ekkert mark var tekið á því þótt hjónin, sem sögðust vera foreldrar stúlkunnar, hefðu reitt fram vegabréf hennar og fæðingarvottorð.

Enginn var handtekinn, en í gær hafði DNA-rannsókn leitt í ljós að hún var í raun dóttir hjónanna, sem hún hafði búið hjá. Hún er nú komin aftur heim til sín.

Systir hennar, sem er 18 ára, segir að fjölskyldan öll sé í áfalli. Hún sakar lögregluna um kynþáttafordóma.

„Þeir tóku hana bara vegna þess að hún er með blá augu og ljóst hár. Flest rómafólk er með blá augu,“ er haft eftir henni á vefsíðu breska dagblaðsins The Telegraph. „Ég var ljóshærð þegar ég var lítil og mamma mín var ljóshærð þegar hún var lítil.“

Nákvæmlega þetta sama gerðist svo líka þegar tveggja ára drengur var tekinn frá föður sínum á þriðjudag annars staðar á Írland. DNA-rannsókn hefur leitt í ljós að sá drengur er í raun sonur föður síns, og er hann nú kominn aftur heim til sín. 

Talið er að tíu til tólf milljónir rómafólks búi í Evrópulöndum. Víðast hvar mætir það tortryggni og jafnvel andúð, og sjálft er það sagt eiga sökina vegna lífshátta sinna. Rómafólk er utangarðs, býr við fátækt og takmarkaða skólagöngu, glæpatíðni er há og fjölskylduaðstæður oft erfiðar, ekki síst fyrir börn og konur.

Þessi lífsmáti er hefð, sem þeir sjálfir halda fast í en eru einnig gagnrýndir fyrir. Stjórnvöld standa víðast hvar ráðþrota og virðast ekkert vita hvernig best sé að tryggja þessum þjóðfélagshópi sömu mannréttindi og öðrum.

Víða hefur verið gengið hart fram gegn rómafólki. Frönsk stjórnvöld hafa til dæmis á síðustu árum vísað því úr landi í stórum stíl, og sætt nokkru ámæli fyrir.