Grískur harmleikur á Kýpur

Stjórnvöld á Kýpur tilkynntu um síðustu helgi að þetta litla eyríki í Miðjarðarhafi stæði frammi fyrir fjármálakreppu. Leitaði Kýpur fyrir vikið til þríeykisins svokallaða; Evrópusambandsins, Seðlabanka Evrópu og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, og hefur farið fram á neyðarlán.

Þessi tilkynning kom mörgum á óvart enda hefur Kýpur þótt standa alþjóðlegu fjármálakreppuna tiltölulega vel af sér miðað við önnur evruríki. En þótt raunhagkerfið hafi sloppið furðu vel við fjármálakreppuna er ekki hægt að segja það sama um banka landsins.

Kýpverskir bankar eru nefnilega fullir af grískum skuldabréfum sem hafa hríðfallið í virði eftir því sem grísku efnahagskrísunni hefur fleygt fram.

Kýpverska ríkið hefur því neyðst til þess að hlaupa undir bagga með bankakerfinu, sem er eitt hið stærsta í Evrópu sem hlutfall af landsframleiðslu. Þessar aðgerðir hafa valdið snarversnandi stöðu ríkisfjármála og hefur ávöxtunarkrafa ríkisskuldabréfa skotist upp í ósjálfbærar tölur.

Um síðustu helgi voru kynntar tillögur að björgunarpakka frá þríeykinu. Ólíkt fyrri björgunarpökkum sem smíðaðir hafa verið fyrir ríki í vanda á evrusvæðinu fólu þessar tillögur í sér skatt á innstæður í kýpverskum bönkum að kröfu hóps hinna ríkari evruríkja sem vildu lækka kostnað sinn við björgunarpakkann.

Var hugmyndin sú að allar innstæður upp að 100 þúsund evrum, jafngildi 16,3 milljóna króna, yrðu skattlagðar um 6,75% og allar innstæður umfram það um 9,9%. Var sú leið talin hafa þann kost umfram venjulega skatta að stór hluti höggsins myndi falla á erlenda innstæðueigendur, helst auðuga Rússa, sem eiga mikla fjármuni í kýpverskum bönkum.

Tillagan vakti hins vegar gríðarlega hörð viðbrögð jafnvel þótt síðar hefði verið lagt til að hlífa öllum innstæðum upp að 20 þúsund evrum. Töldu Kýpverjar ótækt að skattleggja innstæður sem eiga að heita ríkistryggðar. Þá hefur sú staðreynd vakið marga til reiði að tap bankanna má að hluta til rekja til björgunarpakka þríeykisins gagnvart Grikklandi sem fólu í sér miklar afskriftir á virði grískra ríkisskuldabréfa.

Að lokum fékk tillagan engin atkvæði í kýpverska þinginu þegar kosið var um hana á þriðjudag. Það er því enn óvíst hvernig krísan verður leyst en þríeykið hefur krafist þess að kýpversk stjórnvöld afli alls 5,8 milljarða evra sjálf til að fá neyðarlán. Innstæðuskatturinn hefði aflað þeirrar upphæðar en sú leið kemur vart til greina lengur. Hafa kýpversk stjórnvöld því meðal annars rætt við Rússa um aðkomu að björgunarpakkanum en lyktir málsins eru enn óvissar.