Hætta vegna misvísandi merkinga

Misvísandi merkingar á gönguleiðum yfir götur geta valdið misskilningi um hvort ökumaður eða gangandi á réttinn, og þar með aukið slysahættu. Þetta kemur fram í nýrri skýrslu sem verkfræðistofan Mannvit vann fyrir Vegagerð Íslands.

Ísland stendur hinum Norðurlöndunum að baki þegar kemur að öryggi gangandi vegfarenda í umferðinni, segir í skýrslunni. Því sé rík ástæða til að skoða nánar hvernig bæta megi öryggi gangandi vegfarenda í umferðinni.

Ríflega 60 prósent slysa þar sem ekið er á gangandi vegfarendur eiga sér stað þegar farið er yfir götu. Í um þriðjungi tilvika verða slysin á merktum gangbrautum.

Samkvæmt lögum eiga gangandi aðeins forgang þegar þeir fara yfir götu á gangbrautarljósum, á merktri gangbraut, eða þegar bílar beygja þvert á gangandi umferð á vegamótum. Rétt merking á gangbraut er bæði merkingar í götu, hvítar samhliða línur langsum á vegi (sebrabraut) eða tvær rendur þvert á götuna og gangbrautarmerki báðum megin við götuna.

Mikið misræmi er í merkingum á gönguleiðum yfir götur og ekki alltaf augljóst hver á réttinn. Í sumum tilvikum virðist réttur gangandi skýr við fyrstu sýn, en skortur á merkingum þýðir að réttur þeirra er enginn.

Þetta á til dæmis við þegar gangstéttir eða göngustígar liggja að upphækkun eða þrengingu þar sem eðlilegt er að fara yfir götuna, en engin gangbrautarmerki eru til staðar. Við slíkar aðstæður er skiljanlegt að gangandi haldi að hann eigi forgang, segir í skýrslunni.

Þar segir að einfalt sé að koma í veg fyrir óvissuna með því að merkja gangbrautir rétt, með merkingum í götu og umferðarskiltum.

Í skýrslunni er tekið fram að stjórnvöld ættu að íhuga að breyta lögum þannig að einu réttu götumerkingarnar fyrir gangbraut séu sebrabrautirnar, en tvær línur þvert á götuna verði ekki notaðar.

Þverlínurnar tvær eru í sumum tilvikum notaðar án gangbrautarskiltis og eru þá sagðar hugsaðar til leiðbeiningar fyrir sjónskerta. Þetta veldur misskilningi sem ætti að koma í veg fyrir að mati skýrsluhöfundar.

Tekið er fram í skýrslunni að sá misskilningur sem hlýst af misræmi í merkingum á gönguleiðum valdi því almennt ekki að bótaréttur gangandi vegfaranda sem verður fyrir bíl skerðist. Skyldutryggingar ökutækja bæti slíkt tjón í öllum öðrum tilvikum en þegar ásetningur eða stórkostlegt gáleysi sannist á þann gangandi. Að fara yfir götu á merktri gönguleið sem ekki er rétt merkt gangbraut telst ekki stórkostlegt gáleysi.