Umhverfishættur ógna lífskjaraþróun

„Sjálfbærni er ekki eingöngu og ekki einu sinni aðallega umhverfismál,“ sagði Helen Clark, yfirmaður Þróunarstofnunar Sameinuðu þjóðanna, þegar hún kynnti nýjustu þróunarskýrslu stofnunarinnar í Kaupmannahöfn í gær.

Þetta árið beindu höfundar skýrslunnar sjónum sínum að sjálfbærni lífskjara okkar og skoðuðu hvernig ágengni mannkyns gagnvart náttúrunni getur bæði dregið úr möguleikanum á bættum lífskjörum í framtíðinni og aukið ójöfnuð.

Um sjálfbærni sagði Clark: „Hún snýst í aðalatriðum um það hvernig við kjósum að lifa lífi okkar, í fullri vitund um að allt sem við gerum hefur afleiðingar fyrir þá sjö milljarða manna sem búa hér nú, og ennfremur fyrir þá milljarða sem koma á eftir okkur næstu aldirnar.“

Þróunarskýrslur Sameinuðu þjóðanna hafa nú verið gefnar út árlega í meira en tvo áratugi. Í þeim er ekki eingöngu lagður efnahagslegur mælikvarði á lífskjör jarðarbúa, heldur eru lífslíkur og menntun tekin með í reikninginn í von um að endurspegla með því betur raunveruleg lífskjör fólks í löndum jarðar.

Skýrslur þessar sýna að undanfarna fjóra áratugi hafa lífskjör þeirra ríkja, sem eru í neðsta fjórðungi listans, batnað um heil 82 prósent. Þetta er tvisvar sinnum meiri bati en meðaltal allra ríkja listans.

„Ef hraði framfaranna síðustu 40 ár heldur áfram næstu 40 árin, þá mun yfirgnæfandi meirihluti allra landanna hafa náð því lífskjarastigi árið 2050 sem jafnast á við eða er betra en þau ríki ein njóta, sem nú eru í efsta fjórðungi lífskjaralistans,“ segir í skýrslunni.

Þetta verður að teljast ótrúlegur árangur, en í skýrslunni er bent á að umhverfishættur geta hægt verulega á þessari þróun.

Einkum eru það fátækari löndin sem verða fyrir mestu tjóni af völdum þurrka, flóða, loft- og vatnsmengunar og annarra hörmunga sem loftslagsbreytingar geta valdið.

Ísland er í fjórtánda sæti á listanum þetta árið, var í sautjánda sæti í fyrra en hafði árum saman verið í hópi allra efstu ríkjanna á listanum. Ísland er engu að síður enn í hópi þeirra landa sem bestu lífskjaranna njóta.

Noregur, Ástralía og Holland eru í þremur efstu sætum listans, en nokkru fyrir neðan Ísland eru til dæmis Danmörk, Austurríki, Frakkland og Finnland. Öll tíu neðstu sætin skipa Afríkulönd sunnan Sahara-eyðimerkurinnar.

gudsteinn@frettabladid.is