Auknar greiðslur til foreldra langveikra barna

Úrbætur verða gerðar á greiðslum til foreldra langveikra og alvarlega fatlaðra barna samkvæmt frumvarpi sem Jóhanna Sigurðardóttir hefur lagt fram á Alþingi og var kynnt í dag. Í því eru lög sem sett voru árið 2006 um slíkar greiðslu endurskoðuð.

Fram kemur í tilkynningu frá félagsmálaráðuneytinu að vegna annmarka á núgildandi lögum hefðu aðeins tíu manns sótt um greiðslur á grundvelli laganna og þá var hópi alvarlegra veikra barna og alvarlega fatlaðra barna ekki tryggð fjárhagsaðstoð. Auk þess þóttu mánaðarlegar greiðslur of lágar en þær hafa numið um 95 þúsund krónum.

Í hinu nýja frumvarpi er lagt til tvískipt kerfi. Annars vegar er um að ræða vinnumarkaðstengt kerfi og hins vegar félagslegt kerfi. Það fyrrnefnda nær til foreldra sem virkir eru á vinnumarkaði þegar barn þeirra veikist geta átt rétt á greiðslum sem tengdar eru tekjum þeirra. Þannig fær foreldri sem verið hefur samfellt þrjá mánuði á innlendum vinnumarkaði þegar barn þess greinist með alvarlegan sjúkdóm eða fötlun rétt á tekjutengdum greiðslum í allt að þrjá mánuði með hinu foreldri barnsins. Þá er hægt að framlengja það um þrjá mánuði í alvarlegustu tilvikunum.

Greiðslurnar eiga að nema 80 prósentum af meðaltali heildarlauna foreldris á tilteknum tíma. Þó getur hámarksfjárhæð ekki farið yfir 648 þúsund krónur á mánuði sem er sambærilegt við hámarksfjárhæð í fæðingarorlofskerfinu.

Þeir foreldrar sem eru í námi þegar barn veikist eða er greint fatlað og þurfa að gera hlé á námi geta átt rétt á 130 þúsund krónum á mánuði í allt að þrjá mánuði með hinu foreldri barnsins.

Foreldrar ákveða sjálfir hvort og þá hvernig þeir skipta með sér rétti sínum til greiðslna en meginreglan er sú að foreldrar geta ekki átt rétt á greiðslum fyrir sama tímabil. Þó er lagt til það nýmæli að þegar barn nýtur líknandi meðferðar geta báðir foreldrar óskað eftir greiðslum fyrir sama tímabil í allt að þrjá mánuði.

Félagslega kerfinu er ætlað að ná til foreldra alvarlegra langveikra eða mjög alvarlega fatlaðra barna óháð atvinnuþáttöku þeirra. Það getur náð til þeirra foreldra sem ekki hafa tekið virkan þátt í vinnumarkaði vegna ummönnunar barna sinna, eru utan vinnumarkaðar þegar barnið greinist eða geta ekki hafið störf að nýju þegar þeir hafa tæmt rétt sinn innan vinnumarkaðstengda kerfisins

Getur foreldri átt sameiginlegan rétt á 130 þúsund króna mánaðarlegum grunngreiðslum með hinu foreldri barnsins. Auk þess er gert ráð fyrir viðbótargreiðslum vegna barna yngri en átján ára sem foreldri hefur framfærsluskyldu gagnvart að upphæð rúmlega 18 þúsund krónur.

Árlegur kostnaður vegna beggja kerfanna er áætlaður um 250 til 310 milljónir króna en jafnframt er gert ráð fyrir kostnaðarauka er nemur 20 til 25 milljónum króna fyrstu árin. Gert er ráð fyrir að árlega kunni foreldrar um 85 barna að eiga rétt á tekjutengdum greiðslum innan vinnumarkaðstengda kerfisins en gert er ráð fyrir að foreldrar um 135 barna komi til með að eiga rétt innan félagslega kerfisins. Samtals er því gert ráð fyrir að foreldrar um 220 barna geti átt rétt á greiðslum innan heildarkerfisins.