Áhugi á flug-æfingum hér

Hans Jesper Helsø, yfirmaður danska heraflans, segist eiga bágt með að sjá þörf á því að orrustuþotur séu að staðaldri á Íslandi. Hann segir Dani áhugasama um að nýta Keflavíkurflugvöll til flugheræfinga, í samstarfi við fleiri Atlantshafsbandalagsríki. Helsø segist vænta þess að unnt verði að undirrita með vorinu samninga um slíkt og annað samstarf Íslendinga og Dana um öryggis- og varnarmál.

„Það eru nokkur bandalagsríki, og bandalagið sjálft sem slíkt, sem hafa hagsmuna að gæta á Norður-Atlantshafi og hafa áhuga á að taka með virkum hætti þátt í að tryggja öryggi á svæðinu," segir Helsø og bætir við: „Drífum í því strax í ár að koma á virku samstarfi um æfingar og kerfisbundin skipti á upplýsingum."

Auk Íslands og Danmerkur nefnir Helsø í þessu samhengi Bandaríkin, Noreg, Kanada og Bretland.

Helsø segist hafa lesið ræðu Valgerðar Sverrisdóttur utanríkisráðherra um öryggis- og varnarmál, sem hún flutti fyrir mánuði. Hann sjái ýmislegt jákvætt í ræðunni, einkum er varðar Íslensku friðargæsluna. Í friðargæsluverkefni á borð við það sem NATO sinnir nú í Afganistan sé alltaf þörf á borgaralegum sérfræðingum á borð við verkfræðinga, flugumferðarstjóra, hjúkrunarfólk og tölvunarfræðinga. Sjálfur hafi hann hitt íslensku sprengjusérfræðingana, sem um tíma þjónuðu með danskri herdeild í Írak, og sannfærst um að þar færu mjög hæfir menn. Helsø segist vel geta séð fyrir sér aukið samstarf Íslendinga og Dana af þessu taginu, þar sem Íslendingar legðu til borgaralega sérfræðinga en Danir vopnaða hermenn.

Samningar við Bandaríkjamenn um rekstur Íslenska loftvarnakerfisins (IADS) rennur út um miðjan ágúst næstkomandi.

Helsø segir að NATO þurfi að meta þörfina á íslenska kerfinu fyrir loftvarnakerfi sitt. Hvort þörf sé á að reka það í óbreyttri mynd áfram þori hann ekki að segja til um, enda hafi tæknibreytingar einnig mikil áhrif þar á. NATO ákvað að ekki væri lengur þörf á ratsjárstöðinni í Færeyjum, sem þar var rekin þar til um síðustu áramót, og því spurning hvort bandalagið sjái ástæðu til að reka áfram fjórar ratsjárstöðvar á Íslandi.

Ljóst sé að minnsta kosti, að allar aðildarþjóðirnar 26 þyrftu að vera sammála um þörfina á kerfinu, í núverandi eða breyttri mynd, til að grundvöllur skapaðist fyrir kostnaðarþátttöku bandalagsins.