Þing­menn Sjálf­stæðis­flokksins vilja halda í bagg með á­vaxta­bragði

Frumvarpið hefur vakið mikla athygli aðallega fyrir þær sakir að þar er lagt til að ekki megi selja nikótínvörur, þá rafrettur og nikótínpúða, með ávaxta- og nammibragði. Málið vakti mikla umræðu á samfélagsmiðum eftir að Vísir birti frétt um málið fyrir tveimur vikum síðan. 

Þingmenn Sjálfstæðisflokksins virðast þó ekki samþykkir frumvarpi Willums um bannið ef marka má framsögu þeirra í fyrstu umræðu frumvarpsins í þinginu sem fór fram á þriðjudag. Hildur Sverrisdóttir þingmaður Sjálfstæðisflokksins sagðist þeirrar skoðunar að gengið væri of langt í frumvarpinu. 

„Mér finnst það ganga of langt. Hér er vert að hafa í huga að hér er um að ræða vöru sem var búin til fyrst og fremst til að stemma stigu við neyslu tóbaks, sem allir eru sammála um að er miklu verra. Samt á að nota svipaðan regluramma og takmarkanir þrátt fyrir að gæði nikótínvara sé nauðsynlegur þáttur í því að minnka tóbaksnotkun,“ sagði Hildur. 

Telur of langt gengið gagnvart sjálfsákvörðunarrétti fullorðinna

Hún benti á að í greinargerð frumvarpsins kæmi fram að ráðstafanirnar væru gerðar til að sporna við því að börn neyttu nikótínvara og benti þar að auki á að í frumvarpinu væri auk þess lagt til að banna sölu þessara vara til einstaklinga undir átján ára aldri. 

„Einhverjum gæti þótt það vera nóg, börn mega ekki kaupa þessar vörur en svo er ekki, það er gengið mun lengra með takmörkunum á bragðefnum og öðru sem hafa með sjálfsákvörðunarrétt fullorðins fólks að gera fyrir utan atvinnufrelsi stjórnarskrár og fleira. Ég vil því leyfa mér að spyrja forseti, finnst ráðherra þetta ekkert of langt gengið gagnvart sjálfsákvörðunarrétti fullorðins fólks?“ spurði Hildur. 

Willum Þór svaraði því til að allur þingheimur hlyti að vera því sammála að það sem mestu máli skipti væri að huga að lýðheilsu, ekki síst að lýðheilsu barna og ungmenna og neyslu þeirra á nikótíni, sem væri skaðlegt efni. 

Spurði hvort bragðgott áfengi yrði næst

Hildur sagði þá að bannið við þessum einstöku bragðtegundum væri rökstutt þannig að ekki væri verið að banna innflutning, sölu og framleiðslu á nikótínvörum. 

„Frekari rökstuðning er ekki að finna gagnvart fullorðnu fólki sem notar þessar vörur með ákveðnum bragðefnum, sem sagt noti bara eitthvað annað,“ sagði Hildur. 

„Þar sem um er að ræða vöru sem bönnuð er börnum, og það er enginn að gera lítið úr því, leyfi ég mér að velta því upp við hæstvirtan ráðherra hvar línan verður næst dregin. Verða áfengir ávaxtadrykkir kannsk inæst eða Baileys-inn?“

Fleiri tóku undir með því og spurðu hvort, fyrst banna ætti nikótínvörur með ávaxta- og nammibragði, banna ætti næst áfenga drykki sem væru bragðgóðir eða sælgæti, sem jú er óhollt. 

Bragðbannið myndi fyrst og fremst hafa áhrif á fullorðna

Berglind Ósk Guðmunsdóttir þingmaður Sjálfstæðisflokksins virtist mjög sammála samflokkskonu sinni en bætti því við að þeirri spurningu væri ósvarað hvað félli undir þessa skilgreiningu um nammmi- og ávaxtabragð. 

„Engin frekari útlistun er á því hvað kunni að falla þar undir og er slíkt mat háð huglægum mælikvörðum sem liggja ekki ljóst fyrir. Frumvarpið kveður hins vegar skýrt á um bann á afhendingu og sölu nikótínvara til einstaklinga yngri en átján ára og bann við nammi- og ávaxtabragði myndi því fyrst og fremst hafa áhrif og takmarka það úrval sem stendur fullorðnum einstaklingum til boða,“ sagði Berglind. 

„Af hverju má fólk sem náð hefur lögaldri ekki velja vöru sem er bragðgóð? Áfengi, drykkir og gosbjórar eru margir með góðu ávaxtabragði og engum dettur í hug að banna þá. Skyndibiti er jafnan óhollur og meginorsök offitu sem er meiriháttar heilbrigðisvandamál en er engu að síður heilbrigðisvandamál og engum dettur í hug að banna hamborgara, franskar eða pítsur. Slíkar vörur eru líka grímulaust markaðssettar fyrir börn.“

Sjálfstæðisflokkurinn sett fyrirvara við frumvarpið

Sigmar Guðmundsson þingmaður Viðreisnar spurði þá Berglindi að því hver afstaða þingflokks Sjálfstæðisflokksins væri í þessu máli, sem væri í stjórnarmeirihluta meða heilbrigðisráðherra sem lagði frumvarpið fram. 

„Getur hún upplýst okkur um afstöðu þingflokks Sjálfstæðisflokksins til þessa máls og hversu mikið það hefur verið rætt á vettvangi þingflokksins og hvort sá flokkur sem kennir sig mikið við frelsi einstaklingsins muni vinna í því sem hópur að koma í veg fyrir það að verstu greinarnar nái í gegn,“ spurði Sigmar. 

Svarið var að þingmenn Sjálfstæðisflokksins hefðu sett fyrirvara um málið til dæmis er vörðuðu bragðbannið og heimild ráðherra til að ákvarða útlit varanna. 

„Við höfum gert fyrirvara um málið, það er ástæða fyrir ræðu minni hér í dag að við gerum mjög skýra fyrirvara við málið. Ekki eins og kom fram í minni ræðu, ekki varðandi bann yngri en átján ára en það er þetta með huglægu mælikvarðana á bragðinu, á umbúðunum sem auðvitað ná ekki nokkri átt. Það er mjög auðvelt að svara þessu, við höfum sett fyrirvara og ég treysti velferðarnefnd að fjalla um málið af yfirvegun.“