Óttast að ungmenni hreyfi sig minna með seinni klukku

Hreyfing ungmenna gæti minnkað við fækkun bjartra stunda að skóla- og vinnudegi loknum ef klukkunni verður seinkað um klukkustund eins og lagt hefur verið til. Tryggvi Helgason, barnalæknir, gagnrýnir að lítið hafi verið fjallað um galla klukkubreytingarinnar í greinargerð starfshóps ráðherra.

Í ritstjórnargrein í nýjasta tölublaði Læknablaðsins skrifar Tryggvi, sem er barnalæknir hjá Domus Medica og Heilsuskóla Barnaspítalans, gagnrýnir hann það sem hann segir einhliða framsetningu starfshóps heilbrigðisráðherra um klukkubreytingar. Hann telur hópinn fjalla vel og ítarlega um mögulega kosti þess að seinka klukkunni en lítið sé fjallað um neikvæð áhrif.

Hópurinn lagði áherslu á að með því að seinka klukkunni þannig að hún félli betur að hnattstöðu Ísland væri hægt að breyta svefnvenjum fólks til hins betra, ekki síst ungmenna. Björtum morgnum fjölgaði sem bætti „samhengi morgunbirtu og líkamsklukku landsmanna“.

Fullyrt er jafnframt í greinargerð sem hópurinn skilaði ráðherra að ávinningur af bjartari vetrarmorgnum séu meiri en neikvæð áhrif af rökkri síðdegis.

Tryggvi segir í grein sinni að lítið sé gert úr neikvæðum afleiðingum þess að seinka klukkunni. Hann bendir á að líklegt sé að ungmenni hreyfi sig minna ef klukkunni verður seinkað um klukkustund.  Gagnrýnendur klukkubreytingarinnar hafa bent á að birtustundum á vökutíma fólks fækki við það að seinka klukkunni. Gengið sé á birtustundir eftir skóla- og vinnu, tíma sem margir nýta til útiveru og hreyfingar.

Í grein sinni segir Tryggvi að rannsóknir séu til sem bendi til þess að aukin dagsbirta í löndum sem taka upp sumartíma sé líkleg til að auka hreyfingu ungmenna. Nýleg innlend rannsókn hafi einnig fundið tengsl á milli dagsbirtu og hreyfingar unglinga á Íslandi, sérstaklega stúlkna.

Tryggvi bendir á að enginn fulltrúi frá íþróttahreyfingunni hafi verið í hópnum en hún hafi ítrekað gert athugasemdir við fyrri frumvörp um klukkubreytingar.

„Það sem svo gerist í kjölfarið er að þessi einhliða framsetning litar fjölmiðlaumræðuna. Það var ekki annað að heyra af umræðunni en að svefnvandi unglinga væri auðleyst mál með klukkubreytingu og í raun val um hvort við fræddum þjóðina um mikilvægi svefnsins eða bara einfaldlega breyttum klukkunni og þá væri sá vandi úr sögunni. Að það væri bara fínt að leysa of stuttan svefn hjá heilli þjóð svona,“ skrifar Tryggvi.

Kostir og gallar séu kynntir á hlutlausan hátt

Þrír valkostir um klukkuna eru nefndir í tillögu sem liggur nú inni í samráðsgátt stjórnvalda. Einn þeirra er að seinka klukkunni um klukkustund en hinir að halda henni óbreyttri en seinka annað hvort upphafi skóla eða fræða fólk um mikilvægi þess að fara fyrr að sofa.

Tryggvi segir mikilvægt að við samráð sem þetta séu kostir og gallar breytingar kynntir á hlutlausan hátt til að það nýtist sem skyldi.

„Á hvorn veginn sem ákvörðunin fellur er mikilvægt að fylgst verði með afleiðingunum og að yfirvöld setji sér mælikvarða á hvort sá árangur næst sem að er stefnt. Ekki er síður mikilvægt að mæla hverju er kostað til að sá árangur náist,“ segir hann.