Umdeild saga Lýðræðislega sambandsflokksins

Lýðræðislegi sambandsflokkurinn (DUP) á Norður-Írlandi samþykkti í vikunni að styðja minnihlutastjórn Íhaldsflokksins á Bretlandi undir forsæti Theresu May. Flokkurinn á tíu þingsæti og er fimmti fjölmennasti þingflokkur Bretlands. Þurfti May að leita til hans eftir að Íhaldsflokkurinn tapaði meirihluta sínum í þingkosningum nýverið.

Eftir kosningar tóku við nokkurra vikna samningaviðræður og varð niðurstaðan að mynda ekki samsteypustjórn. Þess í stað var ákveðið að verja milljarði punda í uppbyggingu á Norður-Írlandi gegn því að DUP styddi ríkisstjórnina í mikilvægum atkvæðagreiðslum.

Í samningnum segir að DUP styðji ríkisstjórnina þegar atkvæði eru greidd meðal annars um vantraust, fjárlög og útgöngu Bretlands úr Evrópusambandinu. Þá kveður samningurinn á um að Íhaldsflokkurinn hætti við áform sín um að draga úr afslætti eldri borgara af húshitun svo fátt eitt sé nefnt.

Samstarf stærsta flokks Bretlands við stærsta flokk Norður-Írlands hefur hins vegar vakið mikla reiði stjórnarandstæðinga. Er vísað til þess að afstaða flokksins í hinum ýmsu málum sé afar íhaldssöm og íhaldssamari en Bretar séu vanir.

Vildu bjarga Ulster frá samkynhneigð

Árið 1977 lagði flokkurinn af stað í herferð undir forystu formannsins þáverandi, Ians Paisley. Nefndist herferðin „Save Ulster from Sodomy“, sem myndi ef til vill útleggjast sem „Björgum Ulster frá kynvillu“ á góðri íslensku. Meginmarkmið herferðarinnar var að koma í veg fyrir að samkynhneigð yrði gerð lögleg.

Árin á undan hafði sú þróun orðið í Bretlandi að heimila samkynhneigð. Til að mynda var slíkt gert á Englandi og í Wales árið 1967.

Herferðin grundvallaðist á þeirri trú Paisleys að í Biblíunni stæði að samkynhneigð væri synd. Slíkt ætti ekki að leyfa í ríki er byggði lög sín á kristnum gildum. Eitt slagorð herferðarinnar var til að mynda „Breytingar á þessum lögum munu kalla bölvun Guðs yfir Norður-Íra“.

Flokkurinn náði hins vegar ekki að koma í veg fyrir afglæpavæðinguna en Mannréttindadómstóll Evrópu úrskurðaði árið 1981 að Bretar brytu mannréttindalög með því að neita að afglæpavæða samkynhneigð. Varð samkynhneigð því lögleg á Norður-Írlandi árið 1982.

DUP er þó enn andvígur samkynhneigð. Ian Paisley yngri hefur kallað samkynhneigð „ósiðlega, misbjóðandi og ógeðslega“. Þá hefur Jim Wells, sem var heilbrigðisráðherra flokksins árið 2015, sagt að áróður samkynhneigðra sé linnulaus og aldrei verði hægt að gera þeim til geðs. Wells hefur jafnframt sagt að börn samkynja foreldra séu líklegri til að vera beitt ofbeldi.

Andvíg samkynja hjónaböndum

Flokkurinn hefur alla tíð lagst gegn samkynja hjónaböndum. Árið 2004 lagðist flokkurinn til að mynda harkalega gegn frumvarpi um staðfesta sambúð. Þegar það frumvarp var samþykkt kom hins vegar ekki til greina að samþykkja samkynja hjónabönd og hefur flokkurinn barist gegn þeim af festu.

„Þeir hafa engin áhrif á mig með því að hóta mér. Þeir herða mig bara í afstöðu minni. Mér er alveg sama um hvað fólk gerir en það skiptir mig máli þegar fólk reynir að endurskilgreina hjónabandið,“ sagði formaðurinn Arlene Foster í viðtali árið 2016.

Samkynja hjónabönd eru ekki lögleg á Norður-Írlandi og má rekja ástæðuna fyrir því til afstöðu DUP og kjósenda flokksins en samkynja hjónabönd eru lögleg alls staðar annars staðar á Bretlandi.

Könnun Ipsos Mori frá því 2015 sýndi fram á 68 prósenta stuðning við samkynja hjónabönd og hefur þingið margsinnis reynt að lögleiða þau en DUP alltaf staðið í vegi fyrir því.

Ekkert meðgöngurof á Norður-Írlandi

Arlene Foster hét því í fyrra að bresk lög um meðgöngurof frá árinu 1967 yrðu aldrei innleidd á Norður-Írlandi. „Ég myndi ekki vilja að meðgöngurof yrði jafnaðgengilegt hér og á Englandi,“ sagði Foster. Hún sagði þá að hún þyrfti þó að íhuga vandlega hvort meðgöngurof væri leyfilegt eftir nauðgun.

The Guardian greindi frá því í fyrra að vegna laga um meðgöngu­rof á Norður-Írlandi óttuðust heilbrigðisstarfsmenn að vera fangelsaðir fyrir að gefa sjúklingum ráðleggingar er vörðuðu meðgöngurof. „Það er mikill ótti í okkar röðum. Fólk er hrætt um að eitthvert okkar verði dæmt til fangelsisvistar,“ sagði Carolyn Bailie, formaður félags kvensjúkdómalækna á Norður-Írlandi, við The Guardian.

Samkvæmt gildandi lögum á Norður-Írlandi er meðgöngurof einungis leyfilegt ef það þykir nauðsynlegt vegna heilsu konunnar.

Efast um loftslagsbreytingar

Við lestur á kosningastefnuskrá DUP frá því í sumar fann Fréttablaðið ekkert um stefnu flokksins í loftslagsmálum. Sé hins vegar litið til nýlegrar sögu flokksins má sjá að miklar efasemdaraddir heyrast úr flokknum um hvort loftslagsbreytingar af mannavöldum séu raunverulegt vandamál.

Sammy Wilson er þingmaður flokksins og var umhverfisráðherra Norður-Írlands frá 2008 til 2009. Wilson hefur haldið því fram að hugmyndin um loftslagsbreytingar af mannavöldum sé „mýta sem byggist á lélegum rannsóknum“ og „hysterísk gervitrú“.

Í ráðherratíð sinni sagði Wilson að hann myndi ekki trúa því í blindni að nauðsynlegt væri að gjörbreyta hagkerfi Norður-Írlands til að reyna að stöðva loftslagsbreytingar. „Verja ætti fjármunum í að laga okkur að loftslagsbreytingum,“ sagði ráðherrann og hélt því fram að loftslagsbreytingar væru náttúrulegar, ekki af mannavöldum.

Þeir einu sem vildu Brexit

DUP var eini flokkurinn á norðurírska þinginu sem studdi útgöngu Bretlands úr Evrópusambandinu. Því er vel við hæfi að flokkurinn styðji ríkisstjórn May í því markmiði.

Þó vill flokkurinn ekki svokallað „hart Brexit“ enda vill hann forðast stranga landamæragæslu á landamærunum við Írland. „Enginn vill hart Brexit, það sem við viljum er raunhæf áætlun til að ganga út úr Evrópusambandinu. Um það snerist atkvæðagreiðslan,“ sagði Arlene Foster nýverið.

Sköpunarkenningin vinsæl

Líkindi skoðana flokksmanna DUP við stjórnmálaskoðanir bandaríska biblíubeltisins einskorðast ekki við skoðanir á samkynhneigð og loftslagsbreytingum.

Thomas Buchanan, þingmaður flokksins, lýsti til að mynda stuðningi sínum í fyrra við herferð sem miðaði að því að sköpunarkenningin yrði kennd í skólum til þess að stemma stigu við framgangi þróunarkenningarinnar.

Þá hefur annar þingmaður, Edwin Poots, lýst þeirri skoðun sinni að jörðin hafi verið sköpuð fyrir 4.000 árum en ekki þeim 4,543 milljörðum ára sem vísindamenn telja allflestir að sé raunin. „Ertu að segja mér að kúlur af geimryki hafi safnast saman og sprungið? Það hefur margt sprungið á Norður-Írlandi og ekkert gott kom út úr því svo ég viti,“ sagði Poots við Radio Times.