Gordíons­hnútur myndast í spænskum stjórnmálum

Í fyrsta sinn frá falli einveldisins á Spáni er enginn einn stjórnmálaflokkur með hreinan meirihluta á spænska þinginu. Spánverjar gengu að kjörborðinu og höfnuðu því tveggja flokka kerfi sem ríkt hefur í um þrjá áratugi.

Hingað til hafa Sósíalistaflokkurinn og Þjóðarflokkurinn skipst á að stjórna landinu en í þetta sinn sýndu kjósendur að þeir vildu breytingar og breytingarnar komu fram í tveimur nýjum flokkum: róttæka vinstriflokknum Podemos og frjálslynda vinstriflokknum Ciudadanos.

Nú er komið fram á sjónarsviðið fjögurra flokka kerfi. Þjóðarflokkurinn, flokkur Marianos Rajoy forsætisráðherra, er enn sem fyrr stærsti flokkurinn með 123 þingsæti sem er ekki nóg til að mynda ríkisstjórn þar sem 176 þingsæti þarf til í 350 manna þjóðþinginu.

Sósíalistaflokkurinn fékk 90 þingsæti, Podemos 69 og Ciudadanos 40. Aðrir smáflokkar fengu samtals 28 þingsæti.

Rajoy forsætisráðherra sagði á kosninganótt að flokkur sinn væri stærstur og ætti því tilkall til áframhaldandi valda. Pedro Sanchez, leiðtogi Sósíalista, viðurkenndi tilkall Rajoys til að verða fyrstur til að fá stjórnarmyndunarumboð en hafnaði því að styðja ríkisstjórn sem væri leidd af Rajoy.

Sömuleiðis hefur Pablo Iglesias, leiðtogi Podemos, þvertekið fyrir það að leyfa Þjóðarflokknum að halda í stjórnartaumana.

Ljóst er að stjórnarmyndunarviðræður munu reynast erfiðar en Filippus Spánarkonungur mun funda með öllum flokksleiðtogunum og útnefna nýjan forsætisráðherra um þær mundir sem nýtt þing kemur saman 13. janúar. Sá forsætisráðherra og ríkisstjórn hans þarf að fá traustsyfirlýsingu þingsins til að geta starfað. Ef engin ríkisstjórn tryggir sér traustsyfirlýsingu þingsins fyrir 20. febrúar verður boðað til kosninga að nýju.

Nokkrir möguleikar á stjórnarmyndun Rauðblá stjórn

Sósíalistaflokkurinn gæti leitað á náðir Þjóðarflokksins og myndað meirihlutastjórn þrátt fyrir að sósíalistar vilji ekki stjórn undir forystu Rajoys.

Vinstristjórn

Sósíalistaflokkurinn og Podemos gætu myndað meirihlutastjórn ásamt vinstrisinnuðum smáflokkum eða treyst á hlutleysi þeirra.

Stjórn stjórnarandstöðuflokkanna

Sósíalistaflokkurinn, Podemos og Ciudadanos gætu myndað meirihlutastjórn stjórnarandstöðuflokkanna eða einhverjir flokkanna gætu treyst á hlutleysi hinna.

Flestir smáflokkanna eru annaðhvort róttækir vinstriflokkar eða flokkar aðskilnaðarsinna sem þykja ólíklegir til að styðja ríkisstjórn Þjóðarflokksins.