Hjartnæm stund í Höfða: Mannslíf eru þyngri en jörðin

Bón Hironaka Masaki hljómaði skýrt í Höfða í dag. „Ekki fleiri stríð. Ekki fleiri kjarnorkuvopn. Látið rödd ykkar heyrast og látið til ykkar taka.“

Masaki er einn átta eftirlifenda kjarnorkusprengjunnar sem varpað var á Hiroshima í ágúst 1945 en í ár eru 70 ár frá árásinni sem talin er marka endalok síðari heimstyrjaldarinnar. Af því tilefni hafa stjórnvöld í Japan í samstarfi við samtökin Mayors for Peace, sem Reykjavíkurborg á aðild að, og samtökin Peace Boat  tekið höndum saman um verkefnið  I Was Her Age eða Ég var á hennar aldri.

Verkefnið snýst um að  þeir sem voru á barnsaldri þegar kjarnorkuárásirnar voru gerðar á Hiroshima og Nagasaka og lifðu árásirnar af ferðast vítt og breitt um heiminn til þess að breiða út friðarboðskap. Þau voru börn að aldri, 6 til 11 ára, þegar sprengjunum var varpað árið 1945 en eru nú orðin 75 til 81 árs og búa enn yfir sterkum minningum um daginn þegar kjarnorkuárásirnar voru gerðar og heimurinn breyttist.

Friðarskipið kom til Reykjavíkur í morgun og tók Dagur B. Eggertsson borgarstjóri á móti hópnum í Höfða. Fimm barnafjölskyldum var einnig boðið til móttökunnar og ræddu japönsku gestirnir við börnin og sögðu þeim sögu sína.

Reyndi að draga glerbrot úr baki föður síns

Einn þeirra var fyrrnefndur Hironaka Masaki en hann var fimm ára gamall þegar sprengjan sprakk yfir miðborg Hiroshima þann 6. ágúst 1945.

Hann lýsti í ræðu sinni hvernig allt fyrir augum hans varð appelsínugult skömmu eftir að sprengjan sprakk. Sprengingin hafi verið brúnleit og hann féll aftur fyrir sig er hann fékk vindgustinn í fangið.

„Ég var ruglaður og ég vissi ekki hvað hafði komið fyrir. Ég heyrði í gluggum sem voru að brotna ekki langt í burtu og flísunum sem sprungu af þökunum og þeyttust til jarðar,“ sagði Masaki.

Hann lýsti fyrir viðstöddum hvernig þeir sem urðu á vegi hans voru skaðbrenndir eftir sprenginguna. „Þau voru hrukkótt og bennd. Það héngu húðtægjur eins og strengir af þeim, alls staðar var húð þeirra rauð og þakin blöðrum og þau litu út eins og þau væru að deyja. Þau voru öll skökk og skæld og handleggirnir þeirra stóðu fram. Brennd á öllum líkamanum og húðin á handleggjum þeirra lafði eins og bómullarleppir.“

Masaki missti föður sinn í árásinni en móðir hans slasaðist einnig lítillega. „Faðir minn var lasburða og þegar við horfðum á hann í kertaljósinu sáum við að hann var brenndur á höfðinu niður á bak og buxurnar hans voru í tætlum,“ sagði Masaki. „Faðir minn kallaði á mig. Hann sagði „Masaki komdu og dragðu glerbrotin úr bakinu á mér.“ Ég reyndi að draga það úr en það lá svo djúpt í vöðvanum að það rann úr greipum mér og ég gat ekki tekið það úr.“



Tár á hvarmi viðstaddra

Faðir Masakis var 39 ára þegar hann lést morguninn eftir árásina. Masaki lýsti síðustu stundum þeirra saman og greinilegt var að fráfall föður hans var honum virkilega þungbært. 

Þegar ég vaknaði næsta daga, sjöunda ágúst var móðir mín að gefa föður mínum hrísgrjónagraut. Ég sá að hann var sárþjáður.Ég hélt mig  í burtu. Ég var á horninu undir trjánum. Móðir mín varðist gráti. Þau kölluðu margoft í mig „komdu hingað. Faðir þinn getur hvenær sem er gefið upp öndina.“ Ég heyrði í þeim en ég gat ekki farið nálægt honum það var af því að ég skammðiast mín fyrir að gráta fyrir framan fólk, jafnvel þegar ég var barn, sagði Masaki. „Undir trjánum setti ég höfuð mitt við bolinn og grét því að ég var svo leiður. Tárin hættu ekki. Það rann upp fyrir mér hversu erfitt það var að vera í burtu frá pabba.“

Á þessa stundu í ræðu sinni brast Masaki í grát og sagði að þó sjötíu ár væru liðin þá táraðist hann enn þegar hann liti til baka.

„Það er orðatiltæki að mannslíf eru þyngri en jörðin. Gildi mannslífs er ómetanlegt. Það tók bara eitt augnablik fyrir sprengjuna að detta en tugir þúsunda létust í sprengjunni. Faðir minn var einn af þeim. Þó að hann hafi bara verið einn af tugum þusunda þá var hann okkur allt. Hann var mér allt. Hann var akkerið í fjölskyldu okkar.“

Masaki biðlaði til viðstaddra að fara aldrei aftur í stríð. Enginn ætti að þurfa að ganga í gegnum það sem hann upplifði.

„Ekki búa til kjarnorkuvopn, ekki nota þau og ekki leyfa öðrum að nota þau. Gerið ykkur grein fyrir hversu verðmætur friðurinn er og hversu verðmæt líf ykkar eru og hugsið vel um þau. Hafiði samskipti við annað fólk um allar jarðar og byggið friðsamlegt samfélag. Ekki fleiri stríð. Ekki fleiri kjarnorkuvopn. Látið rödd ykkar heyrast og látið til ykkar taka. Við skulum taka eitt raunsætt skref héðan frá Höfða. Það er allt sem ég bið ykkur um.“