„Ég vil ekki vera hrædd á Íslandi“

Miriam Petra Ómarsdóttir Awad er fædd í Reykjavík í júlí árið 1990. Hún á íslenska móður og egypskan föður sem búið hefur á Íslandi í um hálfa öld. Hún er alin upp í Breiðholti en dvaldi oft hjá ömmu sinni og afa á Tálknafirði sem barn.

„Ég er náttúrulega fyrst og fremst Íslendingur. Ég er svona manneskja sem fer til útlanda og er bara „Ísland!“ Ég held að það verðmætasta sem ég á sé vegabréfið mitt. Þegar ég er með það í höndunum og er að fara í gegnum flugvallaeftirlit erlendis þá finnst mér rosalega gaman að sjá svona „Ísland?“ og bara, „Já, ég er frá Íslandi.““

Miriam segist þó einnig upplifa sig sem egypska; hún eigi fjölskyldu í Egyptalandi og þegar hún fari þangað falli hún inn í fjöldann sem er ekki raunin á Íslandi. Hún segist stolt af báðum löndunum og því að eiga tvo skemmtilega ólíka menningarheima.

Hefur fundið fyrir fordómum frá því hún var krakki

Mikil umræða hefur skapast í kjölfarið á skotárásinni á franska skopmyndablaðið Charlie Hebdo. Meðal annars gaf þingmaðurinn Ásmundur Friðriksson það í skyn að rannsaka þyrfti bakgrunn þeirra 1500 múslima sem búa á Íslandi.

„Það kemur stundum yfir mann vonleysi eftir þessa umræðu. Manni fallast bara hendur. [...] Þegar ég sé svona umræðu þá er ég bara „Nei, hættu nú. Þetta er orðið svolítið mikið,““ segir Miriam.

Hún birti pistil á Facebook-síðu sinni sem vakti mikla athygli í síðustu viku. Hún segir að hún hafi viljað vekja vini sína og kunningja til umhugsunar með skrifum sínum því þó að þeir sjái hana sem Íslending þá sé fullt af fólki sem geri það ekki.

„Hugsið aðeins um það sem er að gerast í kringum ykkur. Ég er ekkert einsdæmi. Ég er ekkert eina manneskjan sem á ættir að rekja til einhverra annarra landa og lít ekki út eins og einhver steríótýpískur Íslendingur.“

Fordómarnir og vanþekkingin eru vissulega til staðar og Miriam hefur fundið fyrir hvoru tveggja alla tíð. Hún segir krakka hafa strítt sér þegar hún var lítil en þegar hún varð eldri hafi fordómarnir orðið persónulegri.

„Þegar þú ferð að fara meira út í samfélagið, þá tekurðu eftir því að fólk er að dæma þig. Ég veit ekki hversu oft ég hef verið spurð að því hvort ég tali íslensku, eftir að ég er búin að segja eitthvað á íslensku.“

Talar ekki daglega um fordómana sem hún verður fyrir

Miriam hefur margoft lent í uppákomum tengdum útliti sínu og nafni. Meðal annars hafi ein kona gert ráð fyrir því að hún væri ættleidd í tengslum við verkefni sem Miriam var að vinna í grunnskóla og fólst í að fylla út ættartré.

„Ég var búin að fylla þetta út mömmumegin og pabbamegin. Þá segir konan: „Já, þetta er nú skemmtilegt. Gaman að vita að einhver svona ættleiddur viti svona mikið um fjölskylduna sína.““

Hún segist ekki tala daglega um fordómana sem hún verður fyrir. Til að mynda hafi hún ekki sagt mömmu sinni frá því versta sem hún hefur lent í fyrr en þremur árum eftir að það gerðist. Mamma hennar hafi bæði verið hissa og sár vegna þess.

Atvikið sem um ræðir er þegar Miriam var bæði kölluð gyðingur og sandnegri af fólki sem hún var með í leigubíl.

„Ég hef lent í því að vera kölluð sandnegri og gyðingur á meðan ég var föst í leigubíl með hópi af fólki. Ég er kannski ekki segja að þau hafi verið að níðast á mér en ég komst ekkert burt. Þetta var svona: „Hver á að borga?“ „Hey, látum gyðinginn borga!“ Ég á fullt af vinum sem eru gyðingar og ég elska gyðinga en þegar þú ert að segja „Látum gyðinginn borga!“... það er ekkert svona, hey, uppáhaldsvinur minn. Og sandnegri er bara eitthvað ljótasta orð sem til er. Þetta er svo sárt. Þegar þér finnst þú vera Íslendingur, að fólk sé að efast um það hver þú ert,“ segir Miriam.

Finnst ekki nóg gert á Íslandi til að bjóða fólk velkomið

Miriam er sammála þeirri skoðun að útlendingar eigi að aðlagast íslensku samfélagi:

„En við erum samt ekki að gera nóg til þess að bjóða fólk velkomið. Það er ekki nógu mikil íslenskukennsla, fólk er kannski ekki nógu mikið að reyna að tala íslensku. Ég hef til dæmis alveg staðið mig að því að skipta yfir í ensku af því að það er auðveldara. En fólk vill í flestum tilfellum reyna. Mjög fáir koma hingað í þeim tilgangi að ætla að sitja inni í stofu heima hjá sér allan tímann og hitta engan. Svo lendir það bara í því af því það þorir ekki út. Þess vegna finnst mér þessi umræða mikilvæg. Við, sem lítum kannski ekki út fyrir að vera Íslendingar, erum partur af þessu samfélagi. Það er ekki hægt að neita því. Eina leiðin til þess að halda áfram er að sætta sig við það.“

Miriam segir marga segja við sig að það fólk sem hafi hæst í umræðunni og ali á fordómum sé ruglað. Hún segist það engu að síður hræða sig:

„Ég vil ekki lenda í því að einhver rugludallur sem að heldur að ég sé eitthvað og eitthvað, án þess að þekkja mig, að hann fari eitthvað... ég veit ekki hvað ég er hrædd við. Ég vil bara ekki vera hrædd hér á Íslandi.“

Í spilaranum hér að ofan má sjá viðtal Eddu Sifjar Pálsdóttur í heild sinni úr Íslandi í dag frá því í gær.