Gjaldskrárlækkun myndi stefna Planinu í voða

Orkuveita Reykjavíkur sér ekki fært að lækka almennar gjaldskrár fyrr en brothættur fjárhagur fyrirtækisins hefur náð að styrkjast til muna. Lykilþáttur í Planinu, aðgerðaráætlun OR, er að gjaldskrá rýrni ekki og er það mikilvægt til að byggja upp laskað traust lánardrottna á Orkuveitunni. Að sýna fram á að nú verði staðinn vörður um tekjustofna hennar.

Þetta kemur fram í svarbréfi Bjarna Bjarnasonar, forstjóra OR, til Gylfa Arnbjörnssonar, forseta ASÍ. Orkuveitan er nú á svörtum lista ASÍ yfir fyrirtæki sem hækkuðu verð í kjölfar kjarasamninga.

„Í framhaldi af bréfi þínu höfum við hinsvegar ákveðið að draga til baka hækkun ýmissa þjónustugjalda, sem gengu í gildi um áramótin. Um er að ræða seðilgjöld, tilkynningar- og greiðslugjöld, álestrargjöld, lokunargjöld og gjald fyrir prósentuskiptingu reikninga,“ skrifar Bjarni.

Raungildi gjaldskrár raf- og hitaveitu Orkuveitunnar lækkaði um um það bil 30 prósent á árunum 2005 til 2010, en sú lækkun nemur um ellefu milljörðum króna.

„Eigendur Orkuveitu Reykjavíkur skipuðu úttektarnefnd til að grafast fyrir um ástæður þess að fyrirtækið rataði í þær fjárhagslegu ógöngur sem alþekktar eru. Upphafsorð skýrslunnar eru þessi: Þá fjárhagserfiðleika sem Orkuveita Reykjavíkur hefur þurft að glíma við á síðastliðnum árum má að miklu leyti rekja til mikilla fjárfestinga og fjárfrekra framkvæmda á skömmum tíma, hárra arðgreiðslna og tregðu eigenda að hækka gjaldskrár í samræmi við verðlagsþróun, auk gríðarlegs gengistaps.“

Með Planinu, en allir þættir þess eru á áætlun, hefur þó náðst að efla traust á OR. Þrátt fyrir það nema skuldir Orkuveitunnar rúmum 200 milljörðum króna og staða fyrirtækisins er mjög viðkvæm.

„Í Planinu hlupu eigendur Orkuveitu Reykjavíkur – Reykjavíkurborg, Akraneskaupstaður og Borgarbyggð – undir bagga með fyrirtækinu og veittu því 12 milljarða króna víkjandi lán. Einn skilmála lánsins er að fyrirtækið standi vörð um verðgildi gjaldskrár,“ segir í bréfinu.

Gjaldskrám hefur verið breytt til samræmis við hækkun á byggingavísitölu eða vísitölu neysluverðs einu sinni til tvisvar á ári. Um áramótin hækkaði dreifing rafmagns um tvö prósent, gjaldskrá hitaveitunnar hækkaði um 0,8 prósent og gjaldskrá vatns- og fráveitu hækkaði um 3,3 prósent.

Allt bréfið má lesa hér að neðan.

Ágæti Gylfi,

Ég vísa til bréfs þíns dags. 9. þ.m.

Barátta Alþýðusambands Íslands gegn verðbólgu er mikilvæg. Beri hún árangur hefur það bein áhrif á gjaldskrá Orkuveitu Reykjavíkur. Orkuveitan breytir gjaldskrá eftir á, í takti við áorðnar breytingar á vísitölum. Standi vísitölur í stað eða lækki, munu gjaldskrárnar fylgja því; standa í stað eða lækka.

Þau gjöld sem Orkuveitu Reykjavíkur innheimtir fyrir lögbundna þjónustu sveitarfélaga eða sérleyfisrekstur eru undir opinberu eftirliti. Eftirlitið hefur tvíþættan tilgang; að gjöldum sé stillt í hóf en að fyrirtækið hafi þó nægar tekjur til að tryggja gott ástand veitukerfanna og trausta þjónustu.

Á árunum 2005-2010 lækkaði raungildi gjaldskrár raf- og hitaveitu Orkuveitunnar um um það bil 30%. Tekjurýrnun vegna þessa nam um 11 milljörðum króna. Eigendur Orkuveitu Reykjavíkur skipuðu úttektarnefnd til að grafast fyrir um ástæður þess að fyrirtækið rataði í þær fjárhagslegu ógöngur sem alþekktar eru. Upphafsorð skýrslunnar eru þessi:

Þá fjárhagserfiðleika sem Orkuveita Reykjavíkur hefur þurft að glíma við á síðastliðnum árum má að miklu leyti rekja til mikilla fjárfestinga og fjárfrekra framkvæmda á skömmum tíma, hárra arðgreiðslna og tregðu eigenda að hækka gjaldskrár í samræmi við verðlagsþróun, auk gríðarlegs gengistaps.

Á vormánuðum 2011 var Planinu hleypt af stokkunum, aðgerðaáætlun til að brúa það liðlega 50 milljarða króna gat sem við blasti í sjóðstreymi Orkuveitunnar á árunum 2011 til 2016. Á þeim tíma voru fyrirtækinu allar bjargir bannaðar á fjármálamörkuðum, innanlands sem utan. Lykilþáttur í Planinu er að gjaldskrá rýrni ekki og það hefur verið mikilvægur þáttur í því að byggja upp laskað traust lánardrottna á Orkuveitunni að sýna fram á nú verði staðinn vörður um tekjustofna hennar.

Allir þættir Plansins eru á áætlun, eða gott betur. Traust á Orkuveitunni er að eflast en það getur glatast fljótt standi menn ekki við orð sín. Skuldir Orkuveitunnar nema rúmum 200 þúsund milljónum króna og staða fyrirtækisins er því mjög viðkvæm þó svo að daglegur rekstur gangi vel og skili sínu til að greiða niður skuldir.

Í Planinu hlupu eigendur Orkuveitu Reykjavíkur – Reykjavíkurborg, Akraneskaupstaður og Borgarbyggð – undir bagga með fyrirtækinu og veittu því 12 milljarða króna víkjandi lán. Einn skilmála lánsins er að fyrirtækið standi vörð um verðgildi gjaldskrár. Við hann hefur verið staðið með þeim hætti að einu sinni til tvisvar á ári er gjaldskrám breytt til samræmis við þegar orðna hækkun á byggingavísitölu eða vísitölu neysluverðs. Þessar breytingar urðu því nú um áramót:

Dreifing rafmagns hækkaði um 2%. Gjaldskráin er undir eftirliti Orkustofnunar.

Verð á rafmagni frá Orku náttúrunnar ohf., dótturfélagi Orkuveitunnar, breyttist ekki.

Gjaldskrá hitaveitunnar hækkaði um 0,8%, en hún hækkaði um mitt ár 2013.

Gjaldskrá vatns- og fráveitu hækkaði um 3,3% til samræmis við byggingavísitölu. Flest sveitarfélög láta gjöldin fylgja fasteignamati, sem Orkuveitan gerir ekki.

Endurreisn fjárhags Orkuveitu Reykjavíkur er ekki lokið og ennþá skortir verulega á. Það er að mínu mati hagsmunamál fyrir allan almenning að þar takist vel til, en fyrirtækið þjónar þremur af hverjum fjórum Íslendingum með einhverjum hætti. Markmið okkar Orkuveitufólks er traustur rekstur þeirra grunnstoða sem veitukerfin eru, til langrar framtíðar. Hann er forsenda þess við getum veitt almenningi – eigendum fyrirtækisins – góða þjónustu við lágu verði.

Af þeim ástæðum, sem að framan greinir, telur Orkuveitan sér ekki fært að lækka almennar gjaldskrár fyrr en brothættur fjárhagur fyrirtækisins hefur náð að styrkjast til muna. Í framhaldi af bréfi þínu höfum við hinsvegar ákveðið að draga til baka hækkun ýmissa þjónustugjalda, sem gengu í gildi um áramótin. Um er að ræða seðilgjöld, tilkynningar- og greiðslugjöld, álestrargjöld, lokunargjöld og gjald fyrir prósentuskiptingu reikninga. Þau verða því óbreytt frá fyrra ári líkt og flest þjónustugjöld þeirra þriggja sveitarfélaga sem eiga Orkuveituna; Reykjavíkurborgar, Akraneskaupstaðar og Borgarbyggðar.

Óski Alþýðusambandið eftir nánari skýringum verða þær fúslega veittar.

Með vinsemd og virðingu,

Bjarni Bjarnason