Ríkissaksóknari tekur ekki undir að heimildin sé ofnotuð

„Ég skal ekki segja hvort heimildin er ofnotuð," segir Sigríður Friðjónsdóttir, ríkissaksóknari, spurð út í ummæli sem birtust í gær í Úlfljóti, tímariti laganema, um að dómstólar beiti of oft heimild til að úrskurða sakborninga í gæsluvarðhald með vísan til almannahagsmuna.

Hún vill að menn hafi hugfast að í einu sakamáli geta fallið margir gæsluvarðhaldsúrskurðir, og því geta dómstólar þurft að vísa oft í heimildina í einu alvarlegu sakamáli þegar þeir framlengja fyrri úrskurði sína. Þannig gæti tölfræði gefið misvísandi mynd.

Lögmaðurinn Ragnar Aðalsteinsson og Fanney Hrund Hilmarsdóttir, lögfræðingur, skrifuðu greinina. Þar segja þau að heimild til að úrskurða menn í gæsluvarðhald með vísan til almannahagsmuna eigi aðeins við í undantekningartilvikum. Hæstiréttur hefur hins vegar beitt heimildinni oft og gjarna án sérstaks rökstuðnings.

Í greininni rekja lögfræðingarnir lítillega tölfræði. Þar kemur fram að fyrstu fimm mánuði ársins 2012 studdust 45% gæsluvarðhaldsúrskurða réttarins við vísan til almannahagsmuni. Árið 2011 voru 32% úrskurðanna byggð á heimildinni.

Sigríður bendir á að ákæruvaldið og lögregla geri kröfur um gæsluvarðhald í samræmi við fordæmi Hæstaréttar. Því telur hún ekki við ákæruvaldið að sakast þó oft sé vísað í almannahagsmuni þegar krafist er gæsluvarðhalds yfir sakborningum. „Það er jú hlutverk dómstóla að túlka lögin á hverjum tíma," segir hún.

Sigríður vill ekkert segja um hvort heimildin er ofnotuð en telur að það standi löggjafanum nær að breyta lögunum ef mönnum finnst ákvæðið ekki nógu skýrt eða vilja þrengja það.