Áhrif Íslands yrðu meiri innan ESB

Ísland hefur tiltölulega oft fengið undanþágur og haft áhrif á stefnumótun ESB í gegnum EES-samstarfið, en innleiðir samt flestar reglur ESB, jafnvel þótt þær séu óþægilegar þjóðinni. Undantekningar eru helst gerðar þegar brýnir hagsmunir eru í húfi.

Þetta kom fram í máli Jóhönnu Jónsdóttur, doktorsnema í stjórnmálafræði við Cambridge-háskóla, í fyrirlestri á vegum Alþjóðmálastofnunar fyrr í mánuðinum.

„Ísland er að mörgu leyti að evrópuvæðast eins og aðildarríkin í ESB,“ segir Jóhanna. „Ég held meira að segja að ESB hafi meiri vigt til að koma fram breytingum á Íslandi og í öðrum EFTA-ríkjum en í aðildarríkjum ESB, vegna 102. greinar í EES-samningnum,“ segir hún og kveðst halda að áhrif Íslands myndu aukast við inngöngu í Evrópusambandið.

Greinin kveður á um að fella megi niður hluta EES-samningsins neiti ríki að innleiða löggjöf ESB. Þegar innleidd var borgaratilskipun um frjálsa för fólks innan landamæra ESB börðust Ísland og Liechtenstein gegn því. Þá var 102. grein beitt af ESB. Eigi aðildarríki ESB hins vegar mikilla hagsmuna að gæta kjósa þau stundum að greiða sektir frekar en innleiða óþægilegar reglur, segir Jóhanna. - kóþ