Dómarinn fékk orð í eyra

Aðalmeðferð málaferlanna gegn Saddam Hussein, fyrrverandi forseta Íraks, hófst í gær og rétt eins og við þingfestinguna í síðasta mánuði reifst Saddam og skammaðist við starfsmenn dómsins. Réttarhöldunum var frestað til 5. desember svo finna mætti tveimur sakborninganna nýja verjendur í stað þeirra sem voru myrtir á dögunum.

Saddam og sökunautar hans eru ákærðir fyrir að bera ábyrgð á drápi á 148 sjíum í bænum Dujail í hefndarskyni fyrir að reyna að ráða forsetann af dögum sumarið 1982. Verði þeir fundnir sekir er líklegt að þeirra bíði gálginn. Við þingfestinguna 19. október kvaðst Saddam saklaus af öllum ákæruliðum.

Það gustaði af einræðisherranum fyrrverandi þegar hann gekk inn í réttarsalinn í gær, íklæddur dökkum jakkafötum og með Kóraninn í handarkrikanum. Um leið og hann hafði komið sér fyrir í stúku sinni hellti hann sér yfir Mohammed Amin aðaldómara af því að hann hafði þurft að ganga upp fjórar hæðir með járnhlekki á fótunum í fylgd erlendra varðmanna.

Þegar Amin lofaði að biðja þá um að láta þetta ekki endurtaka sig svaraði Saddam hvefsinn: "Ég vil ekki að þú biðjir þá um neitt, þú átt að skipa þeim. Þeir réðust inn í landið og hertóku það og þú ættir því að skipa þeim."

Því næst skammaðist hann yfir að skjöl hans og skriffæri hefðu verið tekin af honum en þegar hér var komið sögu rofnaði sjónvarpsútsending frá þessu sjónarspili. Al-Jazeera bendir á að bandaríska fyrirtækið sem sér um útsendingarnar fyrir írösku stjórnina sendi út með hálftíma seinkun svo grípa megi inn í telji valdhafarnir að Saddam fari yfir strikið.

Það virðist hafa gerst í gær. Hálfbróðir Saddams, Barazan Ibrahim, er einnig á meðal sakborninga og kvartaði hann sáran yfir að hafa ekki fengið viðhlítandi læknismeðferð eftir að í ljós kom að hann hefði greinst með krabbamein. Vanræksluna sagði hann jafngilda "óbeinu morði".

Þegar öllum skömmum var lokið minntust viðstaddir lögmanna tveggja sakborninga sem myrtir voru á dögunum og því næst var myndbandsupptaka leikin sem sýnir Saddam í Dujail örskömmu eftir fjöldamorðin. Að lokum frestaði Amin dómari réttarhöldunum til 5. desember svo skipa mætti nýja verjendur í stað þeirra sem var banað.

Í verjendaliði Saddams í gær voru þeir Najib al-Nuaimi og Ramsey Clark, fyrrverandi dómsmálaráðherrar Katar og Bandaríkjanna. Clark gegndi embætti sínu í forsetatíð Lyndon B. Johnson á sjöunda áratugnum en í seinni tíð hefur hann skorið upp herör gegn því sem hann kallar heimsvaldastefnu Vesturlanda með Bandaríkin í broddi fylkingar.

Hann hefur veitt lögfræðilega ráðgjöf mönnum á borð við Slobodan Milosevic, fyrrverandi forseta Júgóslavíu, og Charles Taylor, fyrrverandi Líberíuforseta. Niazer al-Samaraei blaðamaður sagði í viðtali við al-Jazeera að með ráðgjöf og nærveru Ramsey vonaðist Saddam og menn hans til að réttarhöldin myndu snúast um lögfræði en ekki stjórnmál. Miklar öryggisráðstafanir voru gerðar við réttarsalinn, sem er á græna svæðinu svonefnda í Bagdad.

Þannig var ekkert látið uppi um hvenær dómhald hæfist til að draga úr hættunni á að ráðist yrði á sakborninga og dómara. Í fyrradag greindu yfirvöld frá því að átta súnníar hefðu verið handteknir vegna gruns um samsæri um að myrða einn af rannsóknardómurum réttarins. Landsmenn fylgjast að vonum grannt með framvindunni.

Í heimaborg Saddams, Tikrit, komu stuðningsmenn hans saman á meðan ættingjar fórnarlambanna í Dujail kröfðust þess að hann yrði hengdur.