Tveir flokkar í Garða­bæ úti­loka sam­starf

Eðli málsins sam­kvæmt var nokkur ágreiningur um til dæmis skipu­lags­mál og fjár­mála­stjórnun en öll gátu þau þó sam­einast um að vilja veg Garða­bæjar sem mestan og bestan og flest eru til­búin til sam­starfs í þeim til­gangi.

Odd­vitarnir eru sex: Almar Guð­munds­son hjá Sjálf­stæðis­flokki, Þor­björg Þor­valds­dóttir hjá Garða­bæjar­listanum, Guðlaugur Krist­munds­son hjá Viðreisn, Hlynur Bærings­son hjá Framsókn, Kjartan Atli Kjartans­son hjá Sam­fylkingunni og Lárus Guð­munds­son hjá Mið­flokki.

Tómas Arnar Þorláksson, fréttamaður, stýrði pallborðinu og hóf leika á skipu­lags­málum þar sem sitt sýndist hverjum og Almar, bæjar­stjóri og odd­viti Sjálf­stæðis­flokks, mátti svara fyrir margs konar gagn­rýni á þéttingu byggðar, sölu lóða- og byggingar­leyfa og skipu­lag sam­gangna. Þá mættu sumir odd­vitanna til leiks nes­taðir með um­kvörtunum frá íbúum vegna ljótra nýbygginga.

Kjartan Atli áréttaði mikilvægi þess að upp­bygging í bænum yrði að vera í takti við inn­viða­upp­byggingu en hvort ákveðnar byggingar væru ljótar eða ekki hlyti alltaf að vera mats­at­riði.

Hraðinn endar í myglu

Mið­flokks­maðurinn Lárus var sóknd­jarfur strax í byrjun. Hann sagðist hafa átt heima í Garða­bæ í 35 ár og ásýnd hans væri ekki sú sama og kallaði eftir lá­g­reistari byggingum og heiðar­legri og betri stefnu í byggingar­málum. Þá sendi hann Al­mari „og félögum“ tóninn fyrir að ganga of hart fram í að selja lóða- og byggingaréttindi í hagnaðar­skyni.

Hann lagði áherslu á frekari blöndun byggðar en var frekar á bremsunni þegar hann var spurður hvort hraða þyrfti byggingu húsnæðis því „mikill byggingar­hraði endar í myglu“. Langtíma­plan væri þó nauð­syn­legt.

Guðlaugur Krist­munds­son, sem leiðir lista Viðreisnar, tók undir með Kjartani Atla um að fegurð bygginga væri háð persónu­legu mati. Hann sagðist vilja ábyrga upp­byggingu blandaðrar byggðar í kringum borgar­línu af skyn­semi og ekki mætti gleyma að huga að al­mennings­sam­göngum eins og hann vildi meina að hefði gerst í til dæmis Urriða­holti.

Manneskjulegt umhverfi

Þor­björg Þor­valds­dóttir, hjá Garða­bæjar­listanum, sagðist að mörgu leyti sammála þeim Guðlaugi og Kjartani og vissu­lega þurfi að halda áfram að byggja bæinn upp. 

Hún vilji sjá manneskju­legt um­hverfi sett á dag­skrá og byggja þurfi af ábyrgð fyrir fólk. Kjörnir full­trúar ættu því að spyrja sig hvort þeir myndu sjálfir vilja búa í þar sem verið er að byggja upp.

Hlynur, odd­viti Framsóknar, sagðist aug­ljós­lega vilja búa í Garða­bæ og ætlaði því ekki að „tala allt niður“ en vildi ekki endi­lega leggja ofur­kapp á hraða upp­byggingu, meðal annars með vísan til könnunar sem sýndi fram á að meiri­hluti Garðbæinga kæri sig ekki um að íbúa­fjöldinn fari yfir 50.000 manns.

Stjórnsýslan væri þó of­boðs­lega sein­virk í þessum efnum og þar væri pólitíkin mögu­lega að flækjast fyrir. Hann væri ekki að ætlast til þess að verið væri að henda húsum upp út um allt en ferlið hlyti að geta orðið skil­virkara og úti­lokaði ekki að gervi­greindin gæti stuðlað að því í framtíðinni.

Almar var ekki til­búinn til þess að fallast á að pólitíkin væri að þvælast fyrir upp­byggingu og hann upp­lifði prýðisumræðu og vinnu­lag í skipu­lags­nefndinni. Hann sagðist heldur ekki viss um að íbúar Urriða­holts væru endi­lega sammála um að þar hefðu verið gerð mistök.

Þá þyrfti að horfa á yfir­bragð bæjarins alls og græn svæði fengju að njóta vafans þegar unnið væri að skyn­sam­legri tengingu byggðar við þau.

Álfta­nes undir smá­sjá

Álfta­nesið og sú upp­bygging sem þar er fram undan var rædd af nokkrum ákafa og þá helst áhyggjur þeirra sem þar búa af því að rómuð „sveit í borg“-til­finningin sem þar ríkir sé í hættu.

Kjartan Atli, sem þekkir Álfta­nesið vel af eigin raun, sagði mikilvægt að halda sér­stöðu Nessins í tryggð við náttúruna og söguna, fyrir utan auðvitað að Álfta­nesið snúist fyrst og fremst um börnin.

Guðlaugur sagði Kjartan hafa boðið upp á frábæra sögu­skýringu en áttaði sig þó ekki alveg á því hvað hann væri að meina og að Álft­nesingar sjálfir kalli eftir aukinni þjónustu, til dæmis mat­vöru­verslun.

Þor­björg kannaðist við undrun íbúa sem finnst komið aftan að þeim með skipu­lagi upp­byggingar á Norður­nesinu og tók undir að ekki lægi endi­lega á að byggja þar. Hún teldi hins vegar ekki endi­lega þurfa að halda í allt eins og það er á Álfta­nesi.

Sátt um Garða­bæjar­leiðina

Sjálf­sagt var sam­hljómurinn mestur hjá odd­vitunum þegar leikskólamálin voru tekin fyrir og ágætis sátt virðist um Garða­bæjar­leiðina svo­kölluðu. Hins vegar töldu flestir að enn mætti gera betur.

Þor­björg sagði breytingarnar á kjörtíma­bilinu hafa verið gerðar í góðri sátt allra en eftir standi að há­mark vistunar­tíma á viku sé aðeins 40 klukkutímar. Þá vanti töl­fræði­legar upp­lýsingar um raun­veru­leg áhrif breytinganna á bæði starfs­fólk og ólíka hópa for­eldra, hvort einstæðir for­eldrar hafi til dæmis þurft að mæta breytingunni með minnkaðri vinnu og svo fram­vegis.

Kjartan Atli minnti á að leikskóla­gjöld í Garða­bæ væru þau næst­hæstu á höfuð­borgar­svæðinu og Þor­björg sagði Garða­bæjar­listann ein­fald­lega vilja gera leikskólann gjald­frjálsan.

Lárus sagði Mið­flokkinn vilja skoða fleiri lausnir í leikskólamálum og vill til dæmis gefa for­eldrum tækifæri á því að vera heima með börnum sínum fyrstu tvö árin.

Gæðastundir gera betri Garðbæinga

Hlynur sagðist ekki geta talað leikskólana niður þar sem hann hefði verið með yngstu dóttur sína á leikskóla í bænum og það hefði verið frábært. 

Hann teldi þó víst að „okkur þyrsti öll í meiri tíma með börnunum okkar“ og rétt væri að hafa líka í huga að börnunum líði betur eftir því sem þau eyða meiri tíma með for­eldrum sínum.

Það sé gott og göfugt mark­mið að reyna að koma börnum sem fyrst inn á leikskóla en vert sé að huga að því að góðir ein­staklingar í Garða­bæ verði enn betri með meiri sam­veru með for­eldrunum.

Flókinn matur

Odd­vitarnir eru allir áfram um að börnum verði boðinn sem heilsu­sam­legastur matur í skólum bæjarins en það yrði flókið í fram­kvæmd að búa þannig um hnútana að allur matur yrði eldaður í skólunum.

Þor­björg telur þetta þó raun­hæft og eitt­hvað sem setja eigi á oddinn. Til þess þurfi þó að hverfa frá gildandi samningi og þetta verði að gerast í skrefum. Almar benti á að nýbúið væri að bjóða skóla­matinn út og tók fús­lega að sér að verja Skóla­mat sem leggur skólunum til máltíðirnar.

„Enginn er full­kominn en þetta gengur vel,“ sagði bæjar­stjórinn sem vill flýta sér hægt í matar­málunum. Í næstu lotu, eftir lík­lega þrjú ár, megi víkka út linsuna og kanna hvort hægt verði að gera þetta með öðrum hætti.

Guðlaugur sagðist sem aðdáandi einka­fram­taksins hafa vonað að fleiri aðilar tækju þátt í út­boðinu og vonast til þess að fleiri gefi sig fram í næstu lotu. 

Kjartan Atli efaðist ekki um að öll vildu þau að skóla­börn fengju sem heilnæmasta fæðu og því nær sem kokkurinn er þeim sem borðar því betri er maturinn. Hins vegar þurfi að sýna því skilning að þarna sé verið að þjónusta stórt sam­félag.

Hlynur sagðist ekki viss um að kokkur í hverjum skóla væri raun­hæfur mögu­leiki en þetta þyrfti að skoða með lýðheilsu barna í huga. Þetta, eins og margt annað, byrji heima og þar sé „oft rusl“ í matinn.

Að vera eða ekki vera… sjálf­bær

Sam­hljómurinn var ekki alveg sá sami þegar þráttað var um rekstur og fjár­hag Garða­bæjar en Almar bar sig vel og sagði að þegar horft væri til ára­bilsins 2021 til 2025 væri skuldastaða sveitarfélagsins sterkari núna en fyrir síðustu kosningar. Þó hefði verið fjár­fest í inn­viðum og til dæmis tekið myndar­lega á endur­bótum í skólum vegna myglu.

Varðandi ítrekaða gagn­rýni Lárusar á lóðasölu sagði hann hana mikilvægan þátt í vaxandi sveitarfélagi. „Við seljum lóðir og fáum tekjur.“ 

Lárus gaf ekki mikið fyrir þetta og hækkaði róminn þegar hann greip fram í fyrir Almari og sagði bæinn ekki sjálf­bæran. Þá sakaði hann Almar um útúrsnúninga þegar hann hafnaði því al­farið að hægt væri með réttu að lýsa bæinn ósjálf­bæran.

Hlynur vildi ekki ganga svo langt að segja allt í kalda­koli í fjár­málum bæjarins en hann sæi þó ákveðin hættu­merki. Almar sagði Sjálf­stæðis­flokkinn standa fyrir ábyrgan rekstur og það væri gott að hafa heil­brigðan efna­hags­reikning.

Óþarfi að flagga rauðu

Ekki væri rétt að halda rauðum flöggum á lofti en alltaf þurfi að fara var­lega. „Við höfum sýnt að við höfum kjark til þess en staðan er sterk.“ 

Og aftur var Lárus til and­svara og gaf hvergi eftir þegar hann sagði að árið 2023 hefði Garða­bær, á hvern haus, verið skuld­settasta sveitarfélagið á höfuð­borgar­svæðinu.

„Og þá byrjuðu þessar að­gerðir í sölu á lóðum og byggingarrétti. Staðan ekkert of góð saman­borið við önnur sveitarfélög.“

Þor­björg sagðist hafa verið svolítið stressuð fyrir tveimur árum en það væri jákvætt að sjá lækkandi skulda­hlut­fall. Efna­hagur bæjarins beri með sér að hann sé sveitarfélag í upp­byggingu en í reikningnum séu bil sem þurfi að brúa.

Guðlaugur sagði gaman að heyra svona marga tala um fjár­mál bæjarins en þeim í Viðreisn finnist hættu­legt að rekstur bæjarins hvíli mikið til á „eins­skiptis­tekjum“ og horfa þurfi til hag­ræðingar í rekstrinum. 

Honum finnist hag­ræðingarað­gerðir núverandi meiri­hluta svolítið gamal­dags og þeim jafn­vel út­vistað til em­bættis­manna, eins og það skorti pólitíska for­ystu um hvar eigi að hag­ræða.

Hlynur sagði bestu fjár­festinguna fólgna í því að greiða niður skuldir. Varla vildi neinn hækka útsvarið og hann vildi auka tekjurnar með því að markaðs­setja Garða­bæ meðal annars sem góðs staðar fyrir fyrir­tækja­rekstur.

Þá sagðist Hlynur telja kostnað við stjórnsýslu of mikinn en Lárus talaði um sparnað í rekstri mann­virkja og starfs­manna­haldi og nefndi sér­stak­lega fjölda starfs­fólks á bæjar­skrif­stofunni sem honum finnst full­mikill.

Ágætis byrjun

Ekki var annað á odd­vitunum að heyra en mál­efni aldraðra og fólks með fötlun í bænum væru þeim hug­leikin og sam­hljómurinn tals­verður. Bærinn væri á réttri leið, full­seint að vísu, en halda þyrfti áfram á sömu braut og þá einna helst efla félags­lega þáttinn og heilsurækt.

„Við þurfum að gera miklu meira félags­lega fyrir fatlaða og ör­yrkja. Garða­bær hefur farið sér hægt í þessum málum,“ sagði Lárus en Almar sagðist aftur á móti stoltur af því sem gert hafi verið fyrir fólk með fötlun á kjörtíma­bilinu.

Þorbjörg sagði Garða­bæjar­listann hafa lagt sig fram um að veita meiri­hlutanum sann­gjarnt aðhald og að hann hefði gert margt ansi vel. Hins vegar vanti virkniúrræði.

Undir það gátu hinir tekið og talað um lengri opnunar­tíma sund­lauga og bóka­safna sem góða staði til þess að rjúfa félags­lega ein­angrun barna og ung­linga og ekki síður eldri borgara.

Guðlaugur tók undir að bærinn væri á réttri leið með þjónustu við fólk með fötlun en sorg­legt sé að sjá hversu margir bíða eftir þjónustu. 

„Við þurfum bara að halda áfram. Sama hvaða meiri­hluti verður hér eftir kosningar þá þarf sveitarfélagið að halda áfram á þessari braut. Ég vil ekki sjá þetta verða eitt­hvert ágreinings­mál okkar.“

Öll óbundin og engin bandalög

Þegar síga fór á seinni hluta pall­borðsins varpaði Arnar Tómas þeirri stað­reynd fram að Sjálf­stæðis­flokkurinn væri í sinni kunnug­legu stöðu í bænum með hreinan meiri­hluta sem hvílir nú á sjö bæjar­full­trúum.

Hann spurði síðan hvort búið væri að mynda eitt­hvert banda­lag gegn Sjálf­stæðis­flokknum en niður­staðan var að næstum allir eru til í að vinna með öllum. Næstum allir.

Hlynur sagði Framsóknar­flokkinn ekki úti­loka neinn. Kjartan Atli sagði þau öll hafa það hlut­verk að vinna saman að hag bæjarins með því að halda hvoru öðru á tánum. 

Þó sé það auðvitað þannig að þegar einn og sami flokkur stjórnar geti hlutir fallið milli skips og bryggju og hann telji að nýir vendir muni sópa best.

Guðlaugur sagði þau í Viðreisn fara óbundin til kosninga og að bæjar­full­trúum líði vel saman og þau muni öll vinna fyrir Garða­bæ sama hverjir verða í meiri- eða minni­hluta.

Til í næstum allt

Lárus sagðist eigin­lega geta unnið með öllum sem eru hægra megin við miðju og leit síðan til Þor­bjargar þegar hann sagðist ekki úti­loka mann­eskjuna en öðru máli gegndi um flokk hennar og sló þar með sam­starf Mið­flokks og Garða­bæjar­lista út af borðinu.

Þar fyrir utan væri Mið­flokkurinn til í sam­starf við hvern og einn svo lengi sem það væri ekki meiri­hluti Sjálf­stæðis­flokks.

Þor­björg svaraði Lárusi síðan í sömu mynt og var jafn­vel enn af­dráttar­lausari þegar hún sagði sam­starf við Mið­flokkinn engan veginn koma til greina.