Bílastæðamálin fæli fólk frá mið­borginni

Nuno Servo, sem rekur fjölda veitingastaða í miðborginni og einnig stað í Smáralind, segir samanburðinn milli svæðanna skýran. Að hans sögn heyrir hann það reglulega frá gestum að þeir velji frekar að fara í Smáralind vegna þess að þar sé einfaldara að komast á bíl.

„Við erum náttúrulega með níu útibú niðri í bæ og eitt útibú í Smáralind. Og við erum með gestina okkar sem segja að ástæðan fyrir því að þeir nenni ekki lengur að koma niður í bæ er vegna þess hvað það er erfitt að leggja bíl.“

Að mati Nuno snýst málið ekki aðeins um gjaldið sjálft heldur líka um þá upplifun sem fólk hafi af miðborginni. Þegar það sé flókið að átta sig á hvar megi leggja, hvað það kosti og hversu lengi megi vera í stæði, hafi það bein áhrif á hvert fólk velur að fara.

Hann vill því sjá einfaldara fyrirkomulag og hverfa aftur til þess sem áður var, þegar ekki var gjaldskylda á kvöldin og um helgar

„Þú borgaðir á virkum dögum til klukkan sex og frí um helgar. Það var fínt. Allir sáttir. Þá var ekki þessi ímynd um hvað það væri erfitt að leggja niður í bæ.“

Segir miðborgina tapa í samkeppninni

Nuno segir miðborgina vera í beinni samkeppni við aðra kjarna á höfuðborgarsvæðinu, þar sem aðgengi sé einfaldara og bílastæði nær viðskiptavinum.

Að hans sögn skiptir það miklu máli þegar fólk velur sér stað til að fara út að borða eða hitta aðra. Þar hafi miðborgin að mörgu leyti dregist aftur úr í huga fólks, ekki síst þegar borið er saman við staði eins og Smáralind.

Sjálfur er Nuno frá Lissabon í Portúgal. Þar sé farin þveröfuga leið á ákveðnum tímum til að laða fólk inn í miðbæinn.

„Það er frítt að leggja í miðborg Lissabon síðustu vikuna fyrir jólin, einmitt til þess að fá fólk í bæinn."

Vilja ekki loka stæðum nema eitthvað betra komi í staðinn

Óánægja veitingamannanna snýr þó ekki aðeins að gjaldskyldunni heldur líka að því hvernig bílastæðum hefur sums staðar verið lokað. Bæði Nuno og Jakob E. Jakobsson, sem rekur Jómfrúna, segja að ef stæði eigi að víkja verði eitthvað raunverulega betra komið í staðinn.

Jakob hefur gagnrýnt að of oft sé farið hálfa leið með breytingar í miðborginni. Ef gera eigi götur að göngugötum þurfi að gera það almennilega, með yfirborði, lýsingu og hönnun sem styðji raunverulega við gangandi vegfarendur. Að hans mati dugi ekki að banna einfaldlega akstur og setja síðan niður steypuklumpa, blómapotta eða annað skraut í stæði sem áður þjónuðu fyrirtækjum og gestum þeirra.

Hann segir að ef fórna eigi bílastæðum verði það að skila fallegu og nothæfu borgarrými í staðinn, til dæmis útisvæðum sem veitingastaðir og gestir geti nýtt. Annars sitji eftir sú tilfinning að verið sé að loka stæðum einfaldlega til að loka þeim.

Nuno tekur í sama streng og segir lokanir af þessu tagi ekki bæta miðborgina.

„Mér finnst þetta ekki bæta miðborgina okkar, því miður. Það er enginn að koma niður í bæ út af því. Það er akkúrat öfugt.“

Sumarlausnir henti ekki endilega á veturna

Veitingamenn sem fréttastofa ræddi við segja þó ekki að allar göngugötur eða lokanir bílastæða séu af hinu illa. Þvert á móti sé alveg tilefni til að loka ýmsum götum yfir sumartímann, gera þær gönguvænni og nýta stæði undir útisvæði fyrir gesti, gangandi og rekstraraðila.

Að þeirra mati gildi hins vegar annað um vetrarmánuðina. Þá sé veðurfar oftar rysjótt, fólk leiti frekar skjóls inni í húsum og minni forsendur séu fyrir því að útisvæði nýtist með sama hætti. Það sem geti gefið miðborginni líf á sólardegi í júlí geti því reynst lítt gagnlegt í slabbi, roki og kulda yfir veturinn.

Gagnrýnin snýst því ekki aðeins um hvort stæðum sé lokað, heldur hvort það sé gert með skýra hugsun um árstíðir, notkun og raunverulegan ávinning fyrir miðborgina.

Segir gjaldtökuna líka of flókna

Jakob hefur jafnframt bent á að gjaldtakan sjálf sé orðin of flókin fyrir marga sem komi í miðborgina. Þar sé ekki aðeins verið að ræða kostnað heldur líka það að fólk þurfi að átta sig á mismunandi svæðum, reglum, öppum og greiðsluleiðum.

Að hans mati þyrfti að horfa meira til einfaldari og samræmdari lausna, þar sem fólk upplifir ekki að það sé að fara inn í kerfi sem það þurfi fyrst að læra á áður en það geti skroppið í bæinn. Hann hefur meðal annars nefnt að erlendis megi finna notendavænni kerfi þar sem gjöld séu skráð sjálfvirkt og gerð upp í einu lagi.

Málið komið inn í borgarstjórnarpólitíkina

Óánægjan með bílastæðamálin er nú einnig farin að rata inn í pólitíkina í aðdraganda borgarstjórnarkosninga. Hildur Björnsdóttir, oddviti Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík, segir atvinnurekendur í miðborginni finna fyrir þessu í harðnandi samkeppni við aðra kjarna.

„Veruleikinn er sá að atvinnurekendur í miðborginni eru auðvitað að keppa við aðra bara í Kringlunni og Smáralind, þar sem eru komnar mathallir, og önnur öflug atvinnusvæði. Og þar eru gjaldfrjáls bílastæði þannig að við viljum  hverfa aðeins til baka og sýna meiri skynsemi í þessum efnum og vinna þetta með fólki og fyrirtækjum í Reykjavík.“

Hildur gagnrýnir einnig að bílastæðum hafi verið lokað með steypuklumpum, blómapottum og öðru skrauti án þess að það skili nægum ávinningi. Flokkur hennar lagði til breytingar á þessu þannig að steypuklumpar, blómapottar og annað skraut yrði fjarlægt úr bílastæðum en sú tillaga var felld í borgarstjórn. Hún segir þó að tímabundin nýting stæða yfir sumarið geti gengið upp, til dæmis þegar veitingamenn fá að setja út borð og stóla á góðviðrisdögum.

Frá sjónarhóli veitingamannanna snýst málið því ekki um að vera á móti breytingum í miðborginni, heldur um að þær vinni með mannlífi og rekstri. Gjaldskylda á kvöldin og um helgar, ásamt bílastæðum sem hverfa án augljóss ábata, séu að þeirra mati skilaboð sem miðborgin hafi ekki efni á að senda.