Tók saman kort með and­látum ferða­manna á Ís­landi undan­farin ár

Kristján Hlynur, yfirleitt kallaður Hlynur, vinnur við þróun á landfræðilegum upplýsingakerfum hjá Statskraft í Noregi. Þar sem hann fær ekkert að búa sjálfur til kort í vinnunni hefur hann tekið upp kortagerð í frítíma sínum. Þaðan spratt svo hugmyndin um að búa til kortasjá sem taki saman dauðsföll ferðamanna. 

„Þetta byrjaði eiginlega í Covid þegar mér leiddist. Svo dúkka upp tilkynningar af andlátum á fjölmiðlum og af því ég vinn með landfræðiupplýsingar var ég forvitinn að vita hvar þetta væri að gerast á landinu. Hvort að gögnin bentu til að það væru einhver svæði á landinu sem væru einfaldlega hættulegri en önnur,“ sagði Hlynur í samtali við blaðamann.

Bjó til kortasjána á meðan hann fylgdist með kjaraviðræðum flugmanna

Hlynur segist hafa byrjað í Covid-faraldrinum á að taka saman andlát ferðamanna og þá hafi hann líka bætti inn þeim andlátum sem hann fann fyrir árið 2020. Til að byrja með gerði hann hins vegar ekkert við gögnin sem hann fann. 

En eftir að umræðan um seinustu drukknun í Reynisfjöru fór af stað segir hann að sér hafi dottið í hug að henda gögnunum saman og búa eitthvað til úr þeim. Það sé ekki svo gott að átta sig á svona upplýsingum í excel-töflu en maður sjái strax dreifinguna þegar þær eru á korti.

„Í gær var ég að bíða milli vonar og ótta að verkfallið hjá SAS myndi leysast af því ég átti flug heim í sumarfrí í morgun og þurfti að hanga fyrir framan tölvuna til að sjá fréttirnar. Þá datt mér í hug að henda þessu upp og gerði það bara á meðan ég beið,“ sagði Hlynur.

Hann segist vera viss um að hann sé ekki með öll andlát ferðamanna á Íslandi undanfarin ár en á kortasjánni séu samt öll þau andlát sem hann fann á fjölmiðlum.

Fær útrás í kortagerðinni

Hlynur vinnur hjá Statkraft, norska ríkisorkufyrirtækinu, við þróun á landfræðilegum upplýsingakerfum. Sjálfur segist hann bera óþjálasta starfstitil í heimi sem sé á ensku „geographical information system developer“ en slík kerfi séu kölluð landfræðileg upplýsingakerfi á íslensku.

Hann fái hins vegar aldrei að gera kort í vinnunni heldur vinni bara með töluleg gögn. 

Til að fá skapandi útrás hafi hann því tekið upp kortagerð í frítíma sínum og á Instagram haldi hann úti reikningi með gamaldags „artífartí“ listrænum kortum, eins og hann orðar það.

„Kortin eru dauð, fólk notar bara Google Maps,“ sagði hann um áhugamál sitt.

Í tengslum við það datt honum í hug að búa til einhvers konar kort úr andlátsupplýsingum en það sé ekkert hægt að búa til bókstaflegt kort úr upplýsingunum. 

Kortasjá sé betri svo fólk geti fiktað í gögnunum, súmmað inn og út og valið sér sérstaka flokka til að skoða.

Áhættusvæðin séu þrjú

Hlynur segist taka þrjú áhættusvæði á landinu út úr rannsóknum sínum og skráningum á andlátunum. Þau séu Þingvallavatn, svæðið milli Reynisfjöru og flugvélarflaksins á Sólheimasandi, vegurinn frá Vík að öræfum.

Í kringum Reynisfjöru sé helsta dánarorsökin ofkulnun eða drukknun, við Þingvallavatn sé það drukknun en þar hafi bæst við töluverður fjöldi vegna flugslyssins sem varð í febrúar og á veginum frá Vík til öræfa látist flestir í bílslysum.

Hann segir kortasjána ekki vera fullkomlega nákvæma enda byggi skrásetningin á fréttum um dauðsföllin og því felist ákveðin túlkun í kortasjánni. Hann þurfi sjálfur að geta sér sirka til um hvar dauðsföllin verða en hann reyni að fylgja upplýsingum fréttanna eins vel og hann getur.

Suðurlandið sé því hættulegast miðað við kortasjána sem hann segir að sé kannski ekki skrítið þar sem þar séu flestir ferðamenn staðsettir á landinu.

Hlynur tók fram að hann væri ekki að gera kortasjána til að vera með nein leiðindi, þetta væri bara hobbí sem gæti kannski gagnast einhverjum. Fyrir þá sem vilja skoða kortasjána er það hægt með því að smella á þennan hlekk.

Áhættumat á ferðamannastöðum

Þess má geta að undanfarið hefur verið mikil umræða um dauðsföll ferðamanna eftir röð drukknana í Reynisfjöru á Suðurlandi. Af því tilefni skipaði Lilja Dögg Alfreðsdóttir, menningar- og viðskiptaráðherra, verkefnastjórn um öryggismál stjórnvalda og ferðaþjónustu.

Þann 8. júlí skilaði verkefnastjórnin svo niðurstöðum þar sem voru lagðar til nokkrar aðgerðir. Þar á meðal að hafin yrði vinna við að skilgreina tilgreind áhættusvæði og að það yrði gert að skyldu að áhættumeta umrædd svæði með reglubundnum hætti.

Svæðin sem verkefnastjórn lagði til að yrðu áhættumetin fyrir ferðamenn væru Fimmvörðuháls, Laugavegur, Þingvellir, Stuðlagil, Reynisfjara, Sólheimasandur, Sólheimajökull, Hvannadalshnjúkur, Reykjadalur og Djúpalónssandur.

Hópurinn benti einnig á að lögregla hefði nú þegar heimild til að loka aðgengi að fjölsóttum ferðamannastöðum eða takmarka aðgengi að þeim vegna öryggissjónarmiða. Að mati verkefnastjórnar veitti sú heimild viðbragðsaðilum tækifæri til að bregðast við með skjótum og einföldum hætti, meðal annars vegna þeirra ólíku aðstæðna sem gætu skapað hættu á fjölsóttum ferðamannastöðum.