Hafa ár til að ljúka erfiðasta hjallanum í skilnaði Breta við ESB

Bretar náðu samkomulagi um skilnaðinn við Evrópusambandið í Brussel í morgun en eiga enn eftir að ná samkomulagi um framtíðar samskipti sín við sambandið, þar með aðgang um að sameiginlegum markaði þess. Forseti leiðtogaráðs Evrópusambandsins segir samningsaðila nú hafa innan við ár til að ljúka við erfiðustu samningana vegna úrsagnar Breta.

Thersa May forsætisráðherra Bretlands hefur átt á brattan að sækja heimafyrir vegna þess hve hægt hefur gengið að ná samkomulagi við Evrópusambandið um skilnaðinn við sambandið, það er að segja greiðslur Breta til þess að lokinni úrsögn, réttindi íbúa hinna 27 Evrópusambandsríkjanna í Bretlandi og landamæri Norður Írlands og Írlands. Henni hefur því vafalaust verið létt þegar samkomulag náðist um þessi mál snemma í morgun.

Jean-Claude Junker forseti framkvæmdastjórnarinnar sagði samkomulagið í dag byggja á málamiðlunum.

„Theresa May forsætisráðherra hefur fullvissað mig um að samkomulagið njóti stuðnings bresku stjórnarinnar. Á þeim grundvelli tel ég að við höfum náð þeim áfanga sem þörf var á. Niðurstaðan í dag er að sjálfsögðu málamiðlun,“ sagði Junker á fundi hans og May með fréttamönnum í Brussel,“ sagði Junker.

Nú liggur fyrir hvað Bretar þurfa að greiða Evrópusambandinu að skilnaði vegna kostnaðar við ákvarðanir sem teknar hafa verið í sambandstíð Breta. May segir að um þremur milljónum íbúa evrópulanda í Bretlandi verði tryggðar full réttindi sem og um milljón Bretum sem búa innan Evrópusambandsins.

„Ég er full fagna þeim möguleika að sem felst í næsta áfanga viðræðnanna. Þegar við förum að semja um viðskipti og öryggismál. Það jákvæða og metnaðarfulla samband sem við munum eiga í framtíðinni sem er okkur öllum til hagsbóta,“ sagði May.

Staða May á breska þinginu veik

Staða breska forsætisráðherrans er veik með klofinn Íhaldsflokk í evrópumálum í minnihluta á þingi sem nýtur stuðnings írska Sambandsflokksins. En eitt af því sem tryggja þurfti áður en lengra er haldið í úrsagnarviðræðunum var að landamærin milli Norður Írlands og Írlands verði áfram opin eftir úrsögnina, því Írland er aðildarríki að Evrópusambandinu. Donald Tusk forseti leiðtogaráðs ESB segir Breta verða að viðurkenna bæði gildandi lög og lög sambandsins sem sett yrðu á aðlögunartíma úrsagnarinnar, fjárhagslegar skuldbindingar og dóma. Þá verði allar ákvarðanir á úrsagnartímanum teknar af aðildarríkjunum 27 án aðkomu Breta.

„Við erum reiðubúin til að hefja undirbúning að sambandi Breta og Evrópusambandsins varðandi viðskipti. En einnig varðandi baráttuna gegn hryðjuverkum og alþjóðlegum glæpum, sem og í öryggis- og varnarmálum og utanríkisstefnu,“ sagði Tusk eftir fund með May í morgun.

Forseti leiðtogaráðsins sagði samninga hins vegar langt í frá í höfn. Átján mánuðir hefðu farið í þennan léttasta hluta úrsagnarviðræðnanna. Nú hefðu samningsaðilar tæpt ár til að ljúka erfiðasta hlutanum um framtíðar samskipti Brelands og Evrópusambandsins.

„Verum minnug þess að erfiðasti hjallinn er framundan. Við vitum öll að skilnaður er erfiður. En að skilja og byggja eftir það upp nýtt samband er miklu erfiðara,“ sagði Donal Tusk.