Námsskuldir fylgja fólki inn í ellina

„Íslenska námslánakerfið þarfnast heildstæðrar endurskoðunar. Nú er svo komið að námsskuldir fylgja fólki inn í ellina.“ Þetta segir Guðlaug Kristjánsdóttir, formaður BHM, Bandalags háskólamanna, um niðurstöður kjarakönnunar bandalagsins sem gerð var í vor.

Svör úr könnuninni benda til að 22 prósent svarenda verði enn að greiða af námslánum þegar eftirlaunaaldri er náð. Konur eru lengur að greiða af námslánum en karlar en endurgreiðslur námslána eru tekjutengdar. Rúmlega helmingi svarenda með námslán finnst endurgreiðsla þeirra íþyngjandi eða verulega íþyngjandi.

„Laun háskólamenntaðra eru of lág til að vega upp kostnað við öflun þekkingar eins og staðan er núna. Við getum ekki unað við það,“ segir Guðlaug. Meirihluti svarenda kjarakönnunarinnar er með meistara- eða doktorsgráðu. Á árinu 2013 voru launatekjur og starfstengdar greiðslur félagsmanna BHM að meðaltali 548 þúsund krónur á mánuði og hækkuðu þær að nafnvirði um 4,2 prósent milli ára. Guðlaug bendir á að á sama tíma hafi launavísitalan hækkað um 5,7 prósent sem þýði að launahækkanir á íslenskum vinnumarkaði hafi verið umfram þær hækkanir sem félagsmenn BHM fengu. „Það er áhyggjuefni að hópur sem að meirihlutanum til er með meistaragráðu eða lengra nám fylgir ekki almennri launaþróun í landi sem þarf að reiða sig á eflingu þekkingargeirans til að tryggja hagvöxt.“

Formaðurinn fagnar því að leiðréttur kynbundinn launamunur dregst saman en hann minnkaði um rúm þrjú prósentustig milli 2013 og 2012. „Við hljótum að fagna jákvæðri þróun hvað varðar kynbundinn launamun. Þetta er skref í rétta átt þótt við vildum að sjálfsögðu sjá muninn minnka hraðar.“

Minnstur var launamunurinn hjá starfsfólki félagasamtaka og sjálfseignarstofnana, eða 12 prósent, en mestur hjá sveitarfélögum utan Reykjavíkur þar sem hann er 22 prósent. Hjá Reykjavík var munurinn 13 prósent í fyrra miðað við 24 prósent 2012. Munurinn á launum kvenna og karla hjá ríkinu var 15 prósent en 16 prósent 2012.