„Samband fullvalda ríkja“

Í skýrslu Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands um stöðu aðildarviðræðnanna við ESB er látið í ljós það mat að Evrópusambandið sé hvorki ríki né sambandsríki og að aðildarríki þess séu fullvalda.

Í kafla um stofnanir sambandsins er meðal annars fjallað um hinn umdeilda stjórnarskrársáttmála sem aldrei tók gildi. Skýrsluhöfundar segja að orðið stjórnarskrá hafi að mörgu leyti verið rangnefni á samningnum, sem undirritaður var 2004 en hafnað í þjóðaratkvæðagreiðslum í Frakklandi og Hollandi.

Samningurinn hafi að mörgu leyti fremur verið hátíðleg stofnskrá. Í skýrslunni er komist að þeirri niðurstöðu að aðildarríki ESB hafi áfram síðasta orðið um það hvort stofnanir sambandsins haldi sig innan þeirra valdheimilda sem þeim eru fengnar.

„Samkvæmt þessu verður Evrópusambandinu hvorki líkt við einstök aðildarríki né sambandsríki og hefði ný stjórnarskrá engu breytt um það,“ segja skýrsluhöfundar.

„Evrópusambandið felur í sér réttarkerfi sem hefur algera sérstöðu hvort sem tekið er mið af stofnunum þess, efnisreglum eða starfsemi. Úrslitaatriðið er að aðildarríkin hafa það á valdi sínu að ákveða hvaða vald Evrópusambandið fer með eða muni fara með. Stjórnarskráin hefði hins vegar falið í sér tiltekna framþróun í löggjöf Evrópusambandsins.“

Ennfremur segir í skýrslunni: „Evrópusambandið er nú samband fullvalda ríkja sem er sérstaks eðlis þar sem þau hafa falið stofnunum ESB að fara með vissa fullveldisþætti fyrir þeirra hönd.“